Η διαβίβαση από το Συντονιστικό Κέντρο είναι σύντομη και βαριά: «Τραυματισμός από αιχμηρό αντικείμενο. Άνδρας με σοβαρή αιμορραγία. Το πλήρωμα να προσεγγίσει με ασφάλεια. Έχει ενημερωθεί η ΕΛ.ΑΣ.».
Το ασθενοφόρο φτάνει στη σκηνή λίγα λεπτά αργότερα. Στο πεζοδρόμιο βρίσκεται ένας άνδρας πεσμένος στο έδαφος, ωχρός και τρομαγμένος. Στο μηρό του υπάρχει ήδη εφαρμοσμένο ένα τουρνικέ. Δίπλα του γονατίζει μια γυναίκα, με το κινητό ακόμη στο χέρι. Είναι εμφανώς ταραγμένη, αλλά δεν έχει φύγει. Μόλις πλησιάζει το πλήρωμα, λέει αμέσως: «Το έβαλα πριν από έξι λεπτά. Η αιμορραγία ήταν πολύ μεγάλη και σταμάτησε μόλις το έσφιξα».
Για το πλήρωμα, αυτή η πληροφορία αξίζει όσο χρυσάφι. Ο πολίτης δεν αντικατέστησε το ΕΚΑΒ. Δεν «έπαιξε τον διασώστη». Έκανε αυτό που έπρεπε στα λεπτά που δεν υπήρχε ακόμη επαγγελματική βοήθεια: αναγνώρισε μια αιμορραγία που μπορούσε να σκοτώσει και προσπάθησε να την ελέγξει.
Αυτή ακριβώς είναι η ουσία της εκπαίδευσης στον έλεγχο απειλητικής για τη ζωή αιμορραγίας. Το διεθνές πρόγραμμα STOP THE BLEED® αποτελεί αμερικανική εκπαιδευτική πρωτοβουλία, όμως οι βασικές του δεξιότητες — άμεση πίεση, επιπωματισμός τραύματος και χρήση τουρνικέ σε απειλητική αιμορραγία άκρου — συμφωνούν με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες Πρώτων Βοηθειών του European Resuscitation Council για το 2025. (ACS Stop the Bleed) (sofia.medicalistes.fr)
Στην ελληνική πραγματικότητα, το μήνυμα είναι απλό και καθόλου θεωρητικό: όταν το ασθενοφόρο αργεί επειδή βρίσκεται μακριά, επειδή είναι απασχολημένο σε άλλο περιστατικό, επειδή το συμβάν έγινε σε χωριό, νησί, παραλία, ορεινή περιοχή ή μέσα στην τουριστική κίνηση, ο άνθρωπος που βρίσκεται ήδη δίπλα στον τραυματία μπορεί να γίνει ο κρίκος που θα κρατήσει τη ζωή μέχρι να φτάσει το πλήρωμα.
Τα λεπτά πριν φτάσει το ΕΚΑΒ δεν είναι «νεκρός χρόνος»
Μια ακατάσχετη αιμορραγία δεν περιμένει το ασθενοφόρο. Ο τραυματίας μπορεί να χάσει κρίσιμο όγκο αίματος σε ελάχιστα λεπτά, πολύ πριν προλάβει να ολοκληρωθεί η κινητοποίηση, η πρόσβαση στη σκηνή και η έναρξη επαγγελματικής φροντίδας.
Στην Ελλάδα, η πραγματικότητα διαφέρει πολύ από περιοχή σε περιοχή. Άλλο είναι ένα περιστατικό δίπλα σε μεγάλο νοσοκομείο της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης και άλλο ένα τροχαίο σε επαρχιακό οδικό δίκτυο, μια εργατική κάκωση σε απομονωμένο σημείο, ένας σοβαρός τραυματισμός σε παραλία ή ένα περιστατικό βίας σε νησί την κορύφωση της θερινής περιόδου. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πλήρωμα θα κάνει ό,τι μπορεί, αλλά δεν θα βρίσκεται δίπλα στον τραυματία στα πρώτα τρία ή τέσσερα κρίσιμα λεπτά.
Γι’ αυτό η εκπαίδευση πολιτών δεν είναι πολυτέλεια και δεν είναι ωραία δράση για φωτογραφίες. Είναι πρακτικό μέτρο δημόσιας ασφάλειας. Ο πολίτης που ξέρει να προστατεύσει πρώτα τον εαυτό του, να καλέσει άμεσα το 112 ή το 166, να ασκήσει ισχυρή άμεση πίεση, να εφαρμόσει σωστά ένα τουρνικέ όταν υπάρχει απειλητική αιμορραγία από άκρο και να μεταφέρει καθαρά τις πληροφορίες στο πλήρωμα, μπορεί να έχει ήδη κερδίσει το πιο δύσκολο κομμάτι της μάχης: χρόνο.
Το ίδιο το ΕΚΑΒ, στο εκπαιδευτικό υλικό Πρώτων Βοηθειών για ομάδες πληθυσμού, τοποθετεί την άμεση ειδοποίηση μέσω 166 ή 112, την ασφαλή προσέγγιση και την παροχή πρώτων βοηθειών μέχρι τη μεταφορά στο νοσοκομείο ως βασικά στοιχεία της αντίδρασης του πολίτη σε ένα επείγον περιστατικό. (ekab.gr)
Η σκηνή που κάθε πλήρωμα θα ήθελε να βρει
Όταν το πλήρωμα ασθενοφόρου φτάνει σε έναν τραυματία με μαζική εξωτερική αιμορραγία, συνήθως πρέπει να κινηθεί γρήγορα σε πολλά μέτωπα μαζί. Να εξασφαλίσει ότι η σκηνή είναι ασφαλής. Να εκτιμήσει εάν υπάρχει επιπλέον κίνδυνος. Να αναγνωρίσει τον μηχανισμό κάκωσης. Να ελέγξει την αιμορραγία. Να εκτιμήσει αεραγωγό, αναπνοή, κυκλοφορία και επίπεδο συνείδησης. Να προετοιμάσει τη διακομιδή. Να ενημερώσει εγκαίρως το ΤΕΠ.
Εάν, όμως, ένας εκπαιδευμένος πολίτης έχει ήδη ελέγξει αποτελεσματικά την αιμορραγία, το πλήρωμα δεν ξεκινά από το μηδέν. Ξεκινά από ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Δεν σημαίνει ότι χαλαρώνει. Το αντίθετο. Σημαίνει ότι μπορεί να επιβεβαιώσει γρήγορα την παρέμβαση, να συνεχίσει την εκτίμηση, να αναγνωρίσει πιθανό αιμορραγικό shock και να οργανώσει άμεσα τη μεταφορά.
Η ιδανική εικόνα δεν είναι ένας παρευρισκόμενος που απλώς λέει «του έβαλα κάτι εκεί». Είναι ένας άνθρωπος που μπορεί να πει: «Η αιμορραγία ήταν πολύ έντονη από το δεξί πόδι. Πίεσα πρώτα με γάζες, δεν σταματούσε. Έβαλα το τουρνικέ στις 18:42. Μετά την εφαρμογή η αιμορραγία σταμάτησε. Ο τραυματίας μιλούσε στην αρχή, τώρα όχι όπως πριν».
Αυτό δεν είναι περιττή πληροφορία. Είναι κλινική πληροφορία. Λέει στο πλήρωμα τι συνέβη, πότε συνέβη και πώς άλλαξε ο ασθενής στο χρονικό διάστημα πριν από την άφιξή του.
Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης: τρεις παρεμβάσεις, όχι δέκα θεωρίες
Σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τον γενικό πληθυσμό στην Ελλάδα, το μήνυμα δεν πρέπει να φορτωθεί με περίπλοκη ορολογία. Ο πολίτης δεν εκπαιδεύεται για να γίνει διασώστης. Εκπαιδεύεται για να μην μείνει αβοήθητος μπροστά σε έναν άνθρωπο που χάνει τη ζωή του από αιμορραγία.
Η πρώτη παρέμβαση είναι η άμεση ισχυρή πίεση πάνω στο σημείο που αιμορραγεί, με γάζα, επίθεμα ή καθαρό ύφασμα, όταν αυτό είναι διαθέσιμο. Η πίεση πρέπει να είναι σταθερή και συνεχής, όχι μια γρήγορη δοκιμή και μετά συνεχές σήκωμα του επιθέματος για να «δούμε αν σταμάτησε».
Η δεύτερη παρέμβαση είναι ο επιπωματισμός τραύματος, όταν υπάρχει βαθύ τραύμα σε περιοχή όπου δεν μπορεί να εφαρμοστεί τουρνικέ, όπως στη βουβωνική χώρα ή στη μασχάλη, και ο εκπαιδευμένος πολίτης διαθέτει το κατάλληλο υλικό και γνωρίζει την τεχνική. Το τραύμα γεμίζεται σταθερά με γάζα και ακολουθεί δυνατή συνεχής πίεση.
Η τρίτη παρέμβαση είναι η εφαρμογή τουρνικέ σε απειλητική για τη ζωή αιμορραγία από χέρι ή πόδι, όταν η άμεση πίεση δεν επαρκεί ή όταν η αιμορραγία είναι τόσο καταστροφική ώστε απαιτείται άμεσος έλεγχος. Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες πρώτων βοηθειών του 2025, το τουρνικέ εφαρμόζεται στο τραυματισμένο άκρο περίπου 5–7 εκατοστά πάνω από το τραύμα, όχι επάνω σε άρθρωση, και σφίγγεται μέχρι να σταματήσει η αιμορραγία. Η ώρα εφαρμογής καταγράφεται και το τουρνικέ δεν χαλαρώνεται από τον πολίτη· η διαχείρισή του στη συνέχεια ανήκει σε επαγγελματίες υγείας. (resus.org.uk)
Εδώ χρειάζεται να ειπωθεί καθαρά κάτι που συχνά αποφεύγουμε: το τουρνικέ πονά. Ο πολύ έντονος πόνος κατά την αποτελεσματική εφαρμογή του δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η παρέμβαση έγινε λάθος. Όταν ένας άνθρωπος κινδυνεύει να πεθάνει από μαζική αιμορραγία άκρου, το κρίσιμο είναι να σταματήσει η αιμορραγία. Δεν σταματάμε να σφίγγουμε επειδή ο τραυματίας φωνάζει, εφόσον η ένδειξη είναι πραγματική και η αιμορραγία συνεχίζεται.
Τι αλλάζει για το πλήρωμα ασθενοφόρου όταν φτάνει στη σκηνή
Η ύπαρξη παρέμβασης από πολίτη δεν σημαίνει ότι το πλήρωμα παραλαμβάνει απλώς τον ασθενή και φεύγει. Κάθε παρέμβαση που έγινε πριν από την άφιξη του ασθενοφόρου πρέπει να επανεκτιμηθεί.
Το πλήρωμα ξεκινά από την ασφάλεια της σκηνής. Σε μαχαιρώματα, πυροβολισμούς, τροχαία με ασταθές περιβάλλον, εργατικά ατυχήματα ή περιστατικά βίας, η αιμορραγία δεν ακυρώνει τον κίνδυνο. Εάν η σκηνή δεν είναι ασφαλής, απαιτείται η κατάλληλη συνδρομή και η προσέγγιση γίνεται με επιχειρησιακή σύνεση.
Μόλις υπάρξει ασφαλής πρόσβαση, η μαζική αιμορραγία προηγείται στην εκτίμηση του τραυματία. Το πλήρωμα ελέγχει εάν το τουρνικέ βρίσκεται στη σωστή θέση, εάν είναι επαρκώς σφιγμένο, εάν η αιμορραγία έχει πράγματι σταματήσει και εάν έχει καταγραφεί η ώρα εφαρμογής. Εάν η αιμορραγία συνεχίζεται παρά το τουρνικέ, απαιτείται άμεση διορθωτική ενέργεια, όπως περαιτέρω σύσφιξη ή εφαρμογή δεύτερου κατάλληλου τουρνικέ κεντρικότερα, σύμφωνα με την εκπαίδευση και τα πρωτόκολλα του πληρώματος.
Εάν το πλήρωμα βρει επιπωματισμένο τραύμα, δεν αφαιρεί μηχανικά και χωρίς λόγο το υλικό μόνο και μόνο για να «δει καλύτερα». Ένα τραύμα που έχει επιπωματιστεί αποτελεσματικά και δεν αιμορραγεί ενεργά μπορεί να έχει ήδη αρχίσει να ελέγχεται. Η άσκοπη αφαίρεση του υλικού μπορεί να καταστρέψει τον σχηματισμένο θρόμβο και να ξαναρχίσει την αιμορραγία. Επανεκτιμάται η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης και διορθώνεται όταν υπάρχει σαφής ανάγκη.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα αυτοσχέδια «τουρνικέ». Μια ζώνη, ένα καλώδιο, ένα κορδόνι ή ένα σκισμένο μπλουζάκι μπορεί να τοποθετήθηκε με καλή πρόθεση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ελέγχει αποτελεσματικά την αρτηριακή αιμορραγία. Η καλή πρόθεση δεν σταματά το αίμα. Το πλήρωμα πρέπει να αξιολογήσει άμεσα εάν υπάρχει συνεχιζόμενη αιμορραγία και, όταν ενδείκνυται, να αντικαταστήσει ή να ενισχύσει την ανεπαρκή παρέμβαση με κατάλληλο εξοπλισμό.
Στην Ελλάδα ο πολίτης μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν πρέπει να αφεθεί μόνος του
Η εκπαίδευση στον έλεγχο της αιμορραγίας δεν μπορεί να περιορίζεται σε ένα δίωρο σεμινάριο και μία φωτογραφία με πιστοποιητικό. Για να έχει πραγματική αξία στην ελληνική κοινωνία, χρειάζεται να συνδεθεί με το πού συμβαίνουν τα περιστατικά και ποιοι άνθρωποι είναι πιθανότερο να βρεθούν πρώτοι μπροστά σε αυτά.
Σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, ξενοδοχεία, οργανωμένες παραλίες, λιμάνια, αεροδρόμια, δημόσιες υπηρεσίες, αστυνομικές και πυροσβεστικές μονάδες, χώροι εργασίας υψηλού κινδύνου, οδηγοί λεωφορείων και ταξί, προσωπικό ασφαλείας, ναυαγοσώστες και εθελοντικές ομάδες είναι χώροι και ομάδες όπου η εκπαίδευση έχει άμεσο πρακτικό νόημα.
Στη Ρόδο, για παράδειγμα, η ανάγκη δεν είναι ακαδημαϊκή. Το καλοκαίρι το νησί γεμίζει επισκέπτες, η κυκλοφορία αυξάνεται, οι αποστάσεις παραμένουν μεγάλες και ένα σοβαρό τροχαίο ή ένας βαθύς τραυματισμός μπορεί να συμβεί μακριά από το διαθέσιμο ασθενοφόρο. Αν περιμένουμε από τον πολίτη απλώς να τηλεφωνήσει και να παρακολουθεί έναν άνθρωπο να αιμορραγεί μέχρι να φτάσει το πλήρωμα, έχουμε αποδεχθεί εκ των προτέρων μια αποτυχία που θα μπορούσε να προληφθεί.
Όμως η εκπαίδευση πρέπει να συνοδεύεται και από εξοπλισμό. Δεν αρκεί να διδάσκεις τουρνικέ σε πολίτες και μετά να μην υπάρχει πουθενά διαθέσιμο αξιόπιστο τουρνικέ ή υλικό πωματισμού. Όπως μια κοινότητα σχεδιάζει την πρόσβαση σε αυτόματους εξωτερικούς απινιδωτές, έτσι μπορεί να σχεδιάσει και σημεία πρόσβασης σε κιτ ελέγχου σοβαρής αιμορραγίας, ιδιαίτερα σε χώρους μεγάλου συνωστισμού ή αυξημένου κινδύνου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει σήμερα θεσμοθετημένο πανελλαδικό ελληνικό πρόγραμμα αντίστοιχο με το αμερικανικό STOP THE BLEED® ή γενική υποχρέωση εγκατάστασης τέτοιων κιτ. Σημαίνει ότι η ανάγκη είναι πραγματική και ότι η τοπική αυτοδιοίκηση, οι υγειονομικοί φορείς, οι εκπαιδευτικές δομές και οι κοινότητες μπορούν να την αντιμετωπίσουν οργανωμένα, με επιστημονική εποπτεία και όχι αποσπασματικά.
Η σημαντικότερη ερώτηση του πληρώματος: «Πότε μπήκε το τουρνικέ;»
Όταν το πλήρωμα βρει έναν ασθενή με τουρνικέ ήδη εφαρμοσμένο, μία από τις πρώτες ερωτήσεις προς τον παρευρισκόμενο είναι: «Τι ώρα ακριβώς το βάλατε;»
Η απάντηση πρέπει να καταγραφεί άμεσα. Η ώρα μπορεί να γραφτεί πάνω στο τουρνικέ, σε εμφανές σημείο ή στο δελτίο διακομιδής, ανάλογα με τις διαδικασίες που ακολουθεί το πλήρωμα. Το κρίσιμο είναι να μη χαθεί αυτή η πληροφορία μέσα στη σύγχυση της σκηνής.
Μαζί με την ώρα, το πλήρωμα πρέπει να μάθει τι προηγήθηκε. Η αιμορραγία ήταν παλλόμενη ή ακατάσχετη; Επιχειρήθηκε άμεση πίεση; Χρησιμοποιήθηκε γάζα ή επιπωματισμός; Το τουρνικέ σταμάτησε την αιμορραγία αμέσως ή συνεχίστηκε για κάποιο διάστημα; Ο ασθενής έχασε τις αισθήσεις του; Μιλούσε κανονικά πριν και τώρα έχει μειωμένη ανταπόκριση; Μετακινήθηκε ή περπάτησε μετά τον τραυματισμό;
Οι πληροφορίες αυτές δεν είναι κουβέντα της στιγμής. Καθορίζουν την εικόνα του ασθενούς, βοηθούν στην εκτίμηση της απώλειας αίματος, προειδοποιούν για επικείμενο shock και επιτρέπουν στο νοσοκομείο να προετοιμαστεί καλύτερα.
Η παράδοση στο ΤΕΠ: από τον πολίτη στο ΕΚΑΒ και από το ΕΚΑΒ στο νοσοκομείο
Ο ασθενής δεν μεταφέρεται μόνος του στο νοσοκομείο. Μαζί του πρέπει να ταξιδεύουν και οι σωστές πληροφορίες.
Η τυπική παράδοση ενός τραυματία παραμένει βασισμένη στον μηχανισμό κάκωσης, στις εμφανείς ή πιθανολογούμενες κακώσεις, στα ζωτικά σημεία, στη νευρολογική εικόνα και στις παρεμβάσεις που έγιναν. Σε περιστατικό σοβαρής αιμορραγίας, όμως, πρέπει να προστεθούν συγκεκριμένα στοιχεία.
Η παράδοση θα μπορούσε να δοθεί ως εξής:
«Άνδρας περίπου 35 ετών, τραυματισμός από αιχμηρό αντικείμενο στον δεξιό μηρό. Σύμφωνα με παρευρισκόμενη, υπήρξε μεγάλη εξωτερική αιμορραγία. Εφαρμόστηκε τουρνικέ από πολίτη στις 18:42. Κατά την άφιξή μας η αιμορραγία είχε ελεγχθεί, το τουρνικέ βρισκόταν σε αποτελεσματική θέση και δεν απαιτήθηκε δεύτερο. Ο ασθενής ήταν αρχικά σε επαφή, στη συνέχεια εμφάνισε επιδείνωση επιπέδου συνείδησης και σημεία καταπληξίας. Έγιναν οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις, προειδοποιήθηκε το ΤΕΠ και μεταφέρεται για άμεση αντιμετώπιση».
Αυτή είναι καλή παράδοση. Δεν είναι φλύαρη, δεν είναι ασαφής και δεν παραλείπει την κρίσιμη πληροφορία. Το νοσοκομείο γνωρίζει τι συνέβη, τι έχει ήδη γίνει, πόσο χρόνο βρίσκεται σε εφαρμογή το τουρνικέ και πόσο επείγουσα είναι η κατάσταση.
Τι πρέπει να καταγράφει το πλήρωμα
Η τεκμηρίωση στο δελτίο ασθενοφόρου χρειάζεται να είναι καθαρή και συγκεκριμένη. Δεν αρκεί η φράση «αιμορραγία ελεγχθείσα από πολίτη». Πρέπει να καταγραφούν, στον βαθμό που είναι γνωστά, ο μηχανισμός τραυματισμού, το σημείο της αιμορραγίας, η παρέμβαση που είχε γίνει πριν από την άφιξη, η ώρα εφαρμογής τουρνικέ ή ο εκτιμώμενος χρόνος όταν η ακριβής ώρα είναι άγνωστη, η κατάσταση του ασθενούς κατά την πρώτη επαφή, οι διορθωτικές παρεμβάσεις του πληρώματος, οι μεταβολές στα ζωτικά σημεία και η ενημέρωση του νοσοκομείου.
Εάν ο χρόνος εφαρμογής είναι άγνωστος, αυτό πρέπει να αναφέρεται ξεκάθαρα. Δεν επινοούμε ώρα για να συμπληρώσουμε ένα κενό. Καταγράφουμε τι γνωρίζουμε: «Τουρνικέ ήδη εφαρμοσμένο κατά την άφιξη πληρώματος στις 18:48. Ακριβής ώρα εφαρμογής άγνωστη. Σύμφωνα με μάρτυρες, είχε εφαρμοστεί πριν από την κλήση στο 112».
Η ακρίβεια εδώ δεν είναι γραφειοκρατική εμμονή. Είναι συνέχεια της φροντίδας και προστασία του ασθενούς.
Μια απαραίτητη διευκρίνιση για τους πολίτες και τα πληρώματα
Ο πολίτης που έχει εφαρμόσει τουρνικέ επειδή αντιμετώπισε απειλητική αιμορραγία δεν πρέπει να το λύνει ή να το χαλαρώνει μόνος του επειδή θεωρεί ότι «τώρα σταμάτησε». Οι σύγχρονες οδηγίες είναι σαφείς: καταγράφει την ώρα, ενημερώνει το πλήρωμα και αφήνει τη συνέχεια της διαχείρισης στους επαγγελματίες υγείας. (resus.org.uk)
Ακόμη και για το πλήρωμα ασθενοφόρου, οποιαδήποτε αλλαγή σε ήδη εφαρμοσμένο τουρνικέ απαιτεί κατάλληλη εκπαίδευση, σαφή κλινική κρίση και συμμόρφωση με το ισχύον πρωτόκολλο της υπηρεσίας. Δεν είναι κίνηση ρουτίνας που γίνεται μηχανικά στη σκηνή.
Η εκπαίδευση των πολιτών δεν υποβαθμίζει το ΕΚΑΒ. Το ενισχύει.
Υπάρχει μερικές φορές μια λανθασμένη αντίληψη ότι, εάν εκπαιδευτούν οι πολίτες σε δεξιότητες όπως ο έλεγχος της αιμορραγίας ή η χρήση ΑΕΑ, κάποιοι επιχειρούν να υποκαταστήσουν το ΕΚΑΒ. Αυτό είναι άτοπο.
Ο εκπαιδευμένος πολίτης δεν αντικαθιστά το ασθενοφόρο, τον διασώστη, τον γιατρό ή το ΤΕΠ. Καλύπτει το κενό των πρώτων λεπτών, εκεί όπου ο τραυματίας μπορεί να πεθάνει πριν φτάσει οποιοσδήποτε επαγγελματίας. Το πλήρωμα εξακολουθεί να έχει την ευθύνη της ολοκληρωμένης εκτίμησης, της επιβεβαίωσης ή διόρθωσης των παρεμβάσεων, της αντιμετώπισης του shock, της ασφαλούς μεταφοράς και της παράδοσης στο κατάλληλο νοσοκομείο.
Η διαφορά είναι ότι, όταν το πλήρωμα φτάσει, μπορεί να βρει έναν άνθρωπο με την αιμορραγία ήδη ελεγχόμενη αντί για έναν άνθρωπο που έχει ήδη εξαντλήσει τα περιθώρια επιβίωσης.
Το μήνυμα για την ελληνική κοινωνία
Στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει να συζητούμε την επείγουσα φροντίδα μόνο μέσα από τον αριθμό των ασθενοφόρων και τον χρόνο ανταπόκρισης. Αυτά είναι απολύτως κρίσιμα και δεν πρέπει να υποβαθμίζονται ούτε να χρησιμοποιείται η εκπαίδευση πολιτών ως άλλοθι για ελλείψεις του συστήματος.
Αλλά υπάρχει και μια δεύτερη αλήθεια: ακόμη και το καλύτερα οργανωμένο σύστημα δεν μπορεί να έχει ασθενοφόρο δίπλα σε κάθε πολίτη τη στιγμή του τραυματισμού. Αν περιμένουμε παθητικά μέχρι την άφιξη του πληρώματος, σε μια μαζική αιμορραγία μπορεί να έχουμε ήδη χάσει τη μάχη.
Η οργανωμένη εκπαίδευση πολιτών στον έλεγχο απειλητικής αιμορραγίας, η πρόσβαση σε αξιόπιστα κιτ αιμορραγίας σε επιλεγμένους δημόσιους χώρους, η εκπαίδευση προσωπικού σε τουριστικές και αθλητικές εγκαταστάσεις και η σωστή σύνδεση αυτών των παρεμβάσεων με το ΕΚΑΒ και τα νοσοκομεία δεν είναι υπερβολή. Είναι ώριμη πολιτική πρόληψης θανάτων.
Ο άνθρωπος που πιέζει ένα τραύμα, που τοποθετεί σωστά ένα τουρνικέ και που λέει στο πλήρωμα «το έβαλα στις 18:42» δεν είναι απλώς ένας παρευρισκόμενος.
Είναι ο άνθρωπος που κράτησε τον τραυματία ζωντανό μέχρι να φτάσει η βοήθεια.
Πηγή: The impact of STOP THE BLEED
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
