Στις συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις υπάρχει συνήθως δυνατότητα γρήγορης αεροδιακομιδής και έγκαιρης χειρουργικής αντιμετώπισης. Σε ανορθόδοξο πόλεμο ή σε περιβάλλον παρατεταμένης εκκένωσης, η χειρουργική φροντίδα μπορεί να καθυστερήσει πολλές ώρες. Ένας αιμοστατικός ιμάντας που αρχικά σώζει τη ζωή μπορεί, εάν παραμείνει χωρίς επανεκτίμηση για υπερβολικό χρόνο, να προκαλέσει ισχαιμία, μεταβολικές διαταραχές, απώλεια άκρου ή θάνατο.
Οι συγγραφείς μελέτησαν δύο περιστατικά μαζικών απωλειών, στα οποία αντιμετωπίστηκαν συνολικά 91 τραυματίες. Στο πρώτο συμβάν διαχειρίστηκαν 45 τραυματίες μέσα σε οκτώ ώρες. Πολλοί έφεραν αιμοστατικούς ιμάντες που είχαν τοποθετηθεί από δυνάμεις αντίστασης εκπαιδευμένες σε πρώτες βοήθειες και σε τροποποιημένη μορφή Tactical Combat Casualty Care. Το νοσοκομείο βρισκόταν περίπου τέσσερις ώρες μακριά. Την επόμενη ημέρα αρκετοί ασθενείς χρειάστηκαν αποσυμπιεστική διάνοιξη περιτονιών, ενώ ένας πέθανε από σοβαρές μεταβολικές διαταραχές που θεωρήθηκε ότι σχετίζονταν με την παρατεταμένη εφαρμογή του ιμάντα.
Στο δεύτερο συμβάν εφαρμόστηκε οργανωμένο πρωτόκολλο επανεκτίμησης και μετατροπής των αιμοστατικών ιμάντων. Αντιμετωπίστηκαν 46 τραυματίες, από τους οποίους έξι ήταν ήδη νεκροί κατά την άφιξη. Σε 12 ασθενείς είχαν τοποθετηθεί συνολικά 14 ιμάντες, καθώς δύο ασθενείς είχαν αμφοτερόπλευρη εφαρμογή στα κάτω άκρα.
Όλοι οι ιμάντες επανεκτιμήθηκαν από εκπαιδευμένο προσωπικό. Οι 13 από τους 14, δηλαδή το 93%, αφαιρέθηκαν ελεγχόμενα και αντικαταστάθηκαν με πλήρωση του τραύματος και πιεστική περίδεση. Ο τελευταίος μετακινήθηκε από την αρχική πολύ υψηλή θέση σε θέση ακριβώς πάνω από το σημείο τραυματικού ακρωτηριασμού. Τέσσερις ασθενείς χρειάστηκαν τελικά χειρουργικό έλεγχο της αιμορραγίας.
Η μελέτη έχει σοβαρούς περιορισμούς: είναι αναδρομική, τα στοιχεία του πρώτου συμβάντος ήταν ελλιπή και ανομοιόμορφα, ενώ μέρος των πληροφοριών προήλθε από φωτογραφίες και μεταγενέστερες μαρτυρίες. Δεν επιτρέπει ασφαλή στατιστική σύγκριση των δύο συμβάντων.
Το ουσιαστικό μάθημα είναι ότι κάθε αιμοστατικός ιμάντας χρειάζεται καταγραφή της ώρας και προγραμματισμένη επανεκτίμηση, ιδιαίτερα όταν προβλέπεται πολύωρη διακομιδή. Η «μετατροπή» του σε πλήρωση τραύματος και πιεστική περίδεση δεν είναι απλή αφαίρεση. Πρέπει να γίνεται μόνο από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, βάσει πρωτοκόλλου, όταν η αιμορραγία μπορεί πράγματι να ελεγχθεί διαφορετικά και ο ασθενής δεν βρίσκεται σε shock. Το εύρημα έχει ιδιαίτερη αξία και για νησιωτικά, ορεινά ή απομακρυσμένα πολιτικά συστήματα EMS.
Πηγή: Στοιχεία της δημοσίευσης
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
