«Από τους εκατό ανθρώπους, μόλις που υπάρχει ένας που να αξίζει να συζητήσεις μαζί του. Στους υπόλοιπους άφησέ τους να λένε ό,τι θέλουν, γιατί το να είσαι ανόητος είναι ανθρώπινο δικαίωμα…»
Με αυτή τη σκληρή αλλά διαχρονική διαπίστωση, ο Άρθουρ Σοπενάουερ, στο έργο του «Εριστική Διαλεκτική» (Η Τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο), δεν απαξιώνει τον διάλογο. Προειδοποιεί, όμως, για κάτι που όλοι μας έχουμε βιώσει: υπάρχουν συζητήσεις που δεν έχουν ως σκοπό την αναζήτηση της αλήθειας, αλλά μόνο την επικράτηση του εγωισμού.
Για όσους υπηρετούν στα πληρώματα ασθενοφόρων, αυτή η διαπίστωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη ένταση. Διαχειριζόμαστε επείγοντα περιστατικά, ανθρώπινο πόνο, δύσκολες αποφάσεις, ελλείψεις προσωπικού, επιχειρησιακές δυσκολίες και εξαντλητικά ωράρια. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ψυχική μας ενέργεια είναι πολύτιμη. Κι όμως, πολλές φορές τη σπαταλάμε σε ατελείωτες αντιπαραθέσεις, σε κουτσομπολιά, σε προσωπικές διαφωνίες ή σε προσπάθειες να πείσουμε ανθρώπους που δεν ενδιαφέρονται να ακούσουν.
Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αλλάζουν επειδή άκουσαν ένα καλύτερο επιχείρημα. Αλλάζουν όταν οι εμπειρίες της ζωής τούς αναγκάσουν να αναθεωρήσουν. Όσο περισσότερο προσπαθεί κάποιος να επιβάλει τη γνώμη του σε έναν άνθρωπο που δεν είναι έτοιμος να την εξετάσει, τόσο περισσότερο ενισχύει την άμυνά του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάψουμε να υπερασπιζόμαστε τις ιδέες μας. Σημαίνει ότι χρειάζεται να επιλέγουμε πού αξίζει να επενδύσουμε τον χρόνο και την ενέργειά μας.
Στο ΕΚΑΒ δεν μας αξιολογούν οι καβγάδες που κερδίσαμε, αλλά οι ασθενείς που βοηθήσαμε.
Δεν μας καθορίζουν οι αναρτήσεις που γράψαμε ούτε οι ατελείωτες συζητήσεις στους διαδρόμους. Μας καθορίζει η στάση μας απέναντι στον ασθενή, η συνεργασία με τον συνάδελφο, η ψυχραιμία μέσα στο χάος, η επαγγελματική μας επάρκεια όταν όλοι οι άλλοι πανικοβάλλονται.
Ο πραγματικά έμπειρος διασώστης σπάνια αισθάνεται την ανάγκη να αποδείξει ότι έχει δίκιο. Προτιμά να αποδείξει ότι μπορεί να προσφέρει λύσεις.
Αντί να αναλωνόμαστε σε αντιπαραθέσεις που δεν οδηγούν πουθενά, μπορούμε να επενδύσουμε τον χρόνο μας σε κάτι που αφήνει πραγματικό αποτύπωμα: στην εκπαίδευση, στη μελέτη, στη βελτίωση των δεξιοτήτων μας, στη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού, στην υποστήριξη των νέων συναδέλφων, στην ανάδειξη των προβλημάτων με στοιχεία και προτάσεις και, κυρίως, στην προσπάθεια να γίνει η υπηρεσία μας καλύτερη για όλους.
Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει σιωπή απέναντι στην αδικία.
Όταν διακυβεύεται η ασφάλεια των πληρωμάτων, η ποιότητα της προνοσοκομειακής φροντίδας ή η αξιοπρέπεια των εργαζομένων, έχουμε όχι μόνο δικαίωμα αλλά και υποχρέωση να μιλάμε. Να διεκδικούμε. Να καταγγέλλουμε. Να τεκμηριώνουμε. Να συγκρουόμαστε όταν χρειάζεται.
Υπάρχει όμως μια θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στον αγώνα για την αλλαγή και στις τοξικές συζητήσεις που δεν παράγουν κανένα αποτέλεσμα. Ο πρώτος δημιουργεί προοπτική. Οι δεύτερες καταναλώνουν ανθρώπους.
Ως επαγγελματίες της επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας γνωρίζουμε καλύτερα από τον καθένα ότι ο χρόνος είναι πολύτιμος. Το ίδιο πολύτιμη είναι και η ψυχική μας αντοχή.
Δεν χρειάζεται να απαντάμε σε κάθε πρόκληση. Δεν χρειάζεται να έχουμε άποψη για τα πάντα. Δεν χρειάζεται να διορθώνουμε κάθε άνθρωπο που επιμένει να μη θέλει να ακούσει.
Καμιά φορά, η πιο ώριμη και πιο δυνατή απάντηση είναι η σιωπή, όχι ως ένδειξη αδυναμίας, αλλά ως συνειδητή επιλογή.
Γιατί η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι να κερδίσεις μια άγονη αντιπαράθεση.
Η μεγαλύτερη νίκη είναι να διατηρήσεις καθαρό το μυαλό σου, ακέραιο τον χαρακτήρα σου και ανεξάντλητη την επιθυμία σου να προσφέρεις.
Όταν χτυπήσει το επόμενο σήμα, κανείς δεν θα θυμάται ποιος είχε δίκιο σε μια διαδικτυακή διαμάχη ή σε μια έντονη συζήτηση στον σταθμό.
Θα μετράει μόνο ποιος στάθηκε δίπλα στον άνθρωπο που είχε ανάγκη.
Και αυτό είναι, τελικά, το μόνο που αξίζει να κερδίζουμε κάθε μέρα.
Δεν είναι αδυναμία να επιλέγεις τις μάχες σου. Είναι επαγγελματική ωριμότητα.
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
