Στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα, η εμπειρία έχει τεράστια αξία. Χιλιάδες περιστατικά, αμέτρητες βάρδιες, δύσκολες διακομιδές, τροχαία, ανακοπές, μαζικές καταστροφές και καταστάσεις στις οποίες πρέπει να πάρεις αποφάσεις μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα δημιουργούν μια γνώση που δεν αποκτάται μόνο μέσα από βιβλία και αίθουσες διδασκαλίας.
Όμως ακόμη και σαράντα χρόνια υπηρεσίας να έχει δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κάτι περισσότερο να μάθεις. Ακόμη και ένας νέος διασώστης, που δεν έχει συμπληρώσει τον πρώτο του χρόνο στο ασθενοφόρο, μπορεί να σου θυμίσει κάτι που ξέχασες, να σου μεταφέρει μια πρόσφατη αλλαγή σε ένα πρωτόκολλο ή να θέσει μια ερώτηση που θα σε αναγκάσει να ξανασκεφτείς τον τρόπο με τον οποίο εργάζεσαι.
Όταν πολλοί από τους παλαιότερους ξεκινούσαν στο επάγγελμα, τα πρωτόκολλα, ο εξοπλισμός και η εκπαίδευση ήταν εντελώς διαφορετικά. Πρακτικές που κάποτε θεωρούνταν σωστές εγκαταλείφθηκαν. Άλλες τροποποιήθηκαν. Νέες τεχνικές, νέες συσκευές και νέα δεδομένα μπήκαν στην καθημερινή λειτουργία των πληρωμάτων.
Αυτό σημαίνει ότι ο έμπειρος επαγγελματίας δεν καλείται απλώς να συγκεντρώνει χρόνια υπηρεσίας. Καλείται διαρκώς να επανεκπαιδεύεται, να απορρίπτει πράγματα που κάποτε θεωρούσε δεδομένα και να παραδέχεται ότι η σημερινή γνώση μπορεί να ακυρώνει τη χθεσινή συνήθεια.
Οι νέοι διασώστες και τα νέα πληρώματα έχουν συχνά ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Έχουν πρόσφατα διδαχθεί τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες και θυμούνται λεπτομέρειες από την εκπαίδευσή τους που ένας παλαιότερος μπορεί να μην έχει επανεξετάσει εδώ και χρόνια. Δεν διαθέτουν ακόμη την επιχειρησιακή εμπειρία του παλιού, αλλά μπορεί να διαθέτουν πιο φρέσκια θεωρητική γνώση.
Αυτό δεν αποτελεί απειλή για τον έμπειρο διασώστη. Αποτελεί ευκαιρία.
Με την πάροδο του χρόνου υπάρχει ένας κίνδυνος που δύσκολα γίνεται αντιληπτός: να σταματήσουμε να ρωτάμε «γιατί». Όχι επειδή γνωρίζουμε τα πάντα, αλλά επειδή έχουμε συνηθίσει να λειτουργούμε με έναν συγκεκριμένο τρόπο.
Γιατί ακολουθούμε αυτή τη διαδικασία; Γιατί άλλαξε το πρωτόκολλο; Γιατί το κάνουμε έτσι; Υπάρχει καλύτερος τρόπος; Οι νέοι επαγγελματίες κάνουν συχνά αυτές τις ερωτήσεις, επειδή δεν έχουν ακόμη αποδεχτεί τις υπηρεσιακές συνήθειες ως αυτονόητες.
Και πολλές φορές μια απλή ερώτηση ενός νέου συναδέλφου μπορεί να αποκαλύψει ότι δεν λειτουργούμε βάσει σύγχρονης γνώσης, αλλά βάσει αυτοματισμού. Η φράση «έτσι το κάναμε πάντα» δεν αποτελεί επιστημονική τεκμηρίωση. Συνήθως αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι ότι έχουμε σταματήσει να εξετάζουμε αν αυτό που κάνουμε εξακολουθεί να είναι σωστό.
Αρκετοί έμπειροι επαγγελματίες έχουν πιάσει τον εαυτό τους να απορρίπτει βιαστικά την ερώτηση ενός νέου συναδέλφου μέσα στο ασθενοφόρο. Να θεωρούν ότι δεν αξίζει να εξηγήσουν ή ότι ο νεότερος δεν έχει ακόμη αρκετή εμπειρία για να αμφισβητήσει μια πρακτική.
Αυτό είναι λάθος.
Ο νέος μπορεί πράγματι να μην έχει δει όσα έχει δει ο παλαιότερος. Μπορεί όμως να θυμάται μια πρόσφατη αλλαγή, να έχει μελετήσει καλύτερα ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή απλώς να έχει παρατηρήσει κάτι που οι υπόλοιποι, λόγω συνήθειας, δεν βλέπουν πλέον.
Η εμπειρία είναι ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία που διαθέτουν τα πληρώματα ασθενοφόρου. Προσφέρει ψυχραιμία, κλινική κρίση, καλύτερη αντίληψη του κινδύνου και ικανότητα διαχείρισης χαοτικών περιστατικών. Δεν αποτελεί όμως υποκατάστατο της περιέργειας, της εκπαίδευσης και της κριτικής σκέψης.
Τη στιγμή που ένας επαγγελματίας αποφασίζει ότι δεν έχει τίποτα να μάθει από κάποιον νεότερο, η εμπειρία του αρχίζει να μετατρέπεται σε εφησυχασμό.
Η πραγματική επαγγελματική ωριμότητα δεν φαίνεται από το πόσο επιβλητικά υπερασπίζεσαι όσα ήδη γνωρίζεις. Φαίνεται από το πόσο πρόθυμος είσαι να τα επανεξετάσεις όταν εμφανίζονται νέα στοιχεία.
Ο έμπειρος διασώστης δεν χρειάζεται να αποδεικνύει συνεχώς ότι είναι ο πιο έμπειρος μέσα στο ασθενοφόρο. Η στάση του, οι αποφάσεις του και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τους συναδέλφους του το αποδεικνύουν από μόνα τους.
Αν ένας νέος συνάδελφος κάνει μια ερώτηση που μας φέρνει σε δύσκολη θέση, η πρώτη μας αντίδραση δεν πρέπει να είναι η άμυνα ή ο εγωισμός. Πρέπει να είναι η περιέργεια.
Μπορεί να έχει παρεξηγήσει κάτι. Μπορεί όμως και να έχει δίκιο.
Στο ασθενοφόρο, η γνώση δεν πρέπει να κινείται μόνο από τον παλιό προς τον νέο. Η σωστή ομάδα μαθαίνει και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ο παλαιότερος μεταφέρει εμπειρία, κρίση και επιχειρησιακή ψυχραιμία. Ο νεότερος φέρνει φρέσκια γνώση, νέες ερωτήσεις και την απαραίτητη αμφισβήτηση των πρακτικών που θεωρούμε δεδομένες.
Όταν αυτά τα δύο συνδυάζονται χωρίς ανταγωνισμό και χωρίς μικροεγωισμούς, το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς καλύτερη συνεργασία. Είναι ασφαλέστερη και ποιοτικότερη φροντίδα για τον ασθενή.
Γιατί στο τέλος, το ζητούμενο δεν είναι ποιος είχε δίκιο μέσα στο πλήρωμα. Το ζητούμενο είναι να κάνουμε το σωστό για τον άνθρωπο που βρίσκεται πάνω στο φορείο.
Και ίσως η πιο σημαντική απόδειξη εμπειρίας είναι να μπορείς ακόμη να λες, χωρίς ντροπή:
«Αυτό δεν το γνώριζα. Εξήγησέ μου».
