Η πορεία προς τη βία αρχίζει συχνά από ένα παράπονο ή αίσθημα αδικίας: από μια αντιλαμβανόμενη αδικία, ταπείνωση, απόρριψη, απώλεια ή απειλή απέναντι στην ταυτότητα του ατόμου. Οι περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν τέτοιες καταστάσεις χωρίς να καταφεύγουν στη βία. Η ανησυχία αυξάνεται όταν το αίσθημα αδικίας επιμένει και η βία αρχίζει να θεωρείται αποδεκτή λύση.
Η εξέλιξη αυτής της πορείας μπορεί να περιλαμβάνει εμμονική προσήλωση, βίαιους ιδεασμούς, ταύτιση με προηγούμενους δράστες, έρευνα σχετικά με έναν πιθανό στόχο, σχεδιασμό, προετοιμασία, απόκτηση όπλων, πρόβα της επίθεσης ή αποκάλυψη και διαρροή της πρόθεσης. Ταυτόχρονα, οι προστατευτικοί και ανασταλτικοί παράγοντες μπορεί να αποδυναμώνονται, με αποτέλεσμα το άτομο να πείθεται ολοένα περισσότερο ότι η βία αποτελεί τη μοναδική επιλογή που του απομένει.
Η κατανόηση αυτής της διαδικασίας είναι κρίσιμη, επειδή πολλές περιπτώσεις δεν αρχίζουν με μια άμεση απειλή. Αρχίζουν με αποσπασματικές ανησυχητικές συμπεριφορές, οι οποίες, όταν εξετάζονται μεμονωμένα, μπορεί να φαίνονται ασήμαντες. Το μοντέλο της πορείας προς τη βία επιτρέπει στις ομάδες αξιολόγησης απειλών να οργανώνουν χρονικά αυτές τις συμπεριφορές, να αναγνωρίζουν την επιτάχυνση της πορείας, να διακρίνουν τις παροδικές σκέψεις από την ουσιαστική μετάβαση προς τη δράση και να εντοπίζουν ευκαιρίες έγκαιρης παρέμβασης.
Το συγκεκριμένο μοντέλο αλλάζει επίσης το βασικό ερώτημα. Το ζήτημα δεν είναι απλώς εάν κάποιος διατύπωσε μια απειλή. Το σημαντικότερο ερώτημα είναι εάν το άτομο αναπτύσσει την πρόθεση, την ικανότητα και την προετοιμασία που απαιτούνται για να πραγματοποιήσει μια βίαιη πράξη.
Η πορεία αυτή δεν είναι άκαμπτη ούτε αναπόφευκτη. Ένα άτομο μπορεί να σταματήσει προσωρινά, να οπισθοχωρήσει, να επιταχύνει, να παρακάμψει ορισμένα παρατηρήσιμα στάδια ή να εγκαταλείψει εντελώς την πορεία προς τη βία. Καμία μεμονωμένη συμπεριφορά δεν αποδεικνύει ότι θα πραγματοποιηθεί επίθεση. Η αξιολόγηση απαιτεί την εξέταση του συνολικού μοτίβου, συμπεριλαμβανομένων της συμπεριφοράς, του πλαισίου, της ικανότητας, της πρόθεσης, των στρεσογόνων παραγόντων, των προστατευτικών παραγόντων και της συνολικής πορείας εξέλιξης.
Η Συμπεριφορική Αξιολόγηση και Διαχείριση Απειλών δεν αποσκοπεί στην πρόβλεψη της βίας με απόλυτη βεβαιότητα. Στόχος της είναι να αναγνωρίζει έγκαιρα την επικίνδυνη εξέλιξη, ώστε αυτή να μπορεί να ανακοπεί. Η επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί μια ρεαλιστική διέξοδος για το άτομο, προτού ο σχεδιασμός μετατραπεί σε πράξη.
Βιβλιογραφική αναφορά: Meloy, J. R., & Hoffmann, J. (Επιμ.). (2021). International Handbook of Threat Assessment (2η έκδ.). Oxford University Press.
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
