Από το 166 στα ΤΕΠ: η πληροφορία πρέπει να φτάνει μαζί με τον ασθενή
Ένας άνθρωπος καλεί για βοήθεια. Περιγράφει τι αισθάνεται, πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα και πού βρίσκεται. Το συντονιστικό αξιολογεί την κλήση και κινητοποιεί ασθενοφόρο. Το πλήρωμα εξετάζει τον ασθενή, καταγράφει ευρήματα, παρέχει φροντίδα και τον μεταφέρει στο νοσοκομείο.
Σε αυτή τη διαδρομή συγκεντρώνονται πληροφορίες που μπορούν να επηρεάσουν τις επόμενες αποφάσεις. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτές φτάνουν εγκαίρως, με σαφήνεια και πληρότητα, στον επαγγελματία που αναλαμβάνει τη συνέχεια.
Η παράδοση του ασθενούς ολοκληρώνεται όταν παραδίδεται και η πληροφορία που τον αφορά.
Αυτή είναι η ουσία της ψηφιακής αλυσίδας επείγουσας φροντίδας που περιγράφουν οι Bienzeisler και συνεργάτες σε πρόσφατο άρθρο τους στο Notfall + Rettungsmedizin. Η πρότασή τους αφορά τη συνεχή αξιοποίηση των δεδομένων από την πρώτη κλήση μέχρι τη νοσοκομειακή αντιμετώπιση. Οι συγγραφείς διευκρινίζουν ότι το συνολικό όφελος μιας πανεθνικής εφαρμογής παραμένει υπό αξιολόγηση. Πρόκειται για οργανωτικό μοντέλο με βάσιμη λογική, όχι για έτοιμη συνταγή με εγγυημένα αποτελέσματα. Bienzeisler και συν., 2026.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να μετατρέψουμε αυτή την ιδέα σε συγκεκριμένη συνεργασία μεταξύ ΕΚΑΒ, ΤΕΠ, Κέντρων Υγείας και των υπόλοιπων δομών που συμμετέχουν στη διαδρομή του ασθενούς.
Η χώρα διαθέτει ήδη τη βάση του Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας, η παρουσίαση του οποίου έγινε τον Μάρτιο του 2025. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, το σύστημα συγκεντρώνει πληροφορίες από διαφορετικές πηγές και εμπλουτίζεται σταδιακά. Η ύπαρξή του, όμως, δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η πληροφορία της επείγουσας αποστολής μεταφέρεται ήδη αδιάλειπτα από κάθε συντονιστικό και ασθενοφόρο σε κάθε ΤΕΠ. Αυτή η λειτουργική σύνδεση χρειάζεται ξεχωριστή τεκμηρίωση και αξιολόγηση. Υπουργείο Υγείας, 10 Μαρτίου 2025.
Η πρώτη πρόταση είναι να καθοριστεί ένα κοινό ελάχιστο σύνολο δεδομένων για κάθε επείγον περιστατικό.
Να συμφωνήσουμε
- ποια στοιχεία χρειάζονται πραγματικά,
- τι σημαίνει το καθένα και
- ποιος τα καταγράφει.
- Ο χρόνος έναρξης των συμπτωμάτων,
- το κύριο πρόβλημα,
- οι μετρήσεις με την ώρα λήψης τους,
- οι παρεμβάσεις και
- η ανταπόκριση του ασθενούς πρέπει να έχουν σαφή θέση στην καταγραφή.
Χρειάζεται επίσης να διακρίνεται η πληροφορία που έδωσε ο καλών από το εύρημα που επιβεβαίωσε το πλήρωμα. Η αρχική περιγραφή «δεν αναπνέει» και η κλινική εκτίμηση του διασώστη είναι διαφορετικά στοιχεία. Το σύστημα πρέπει να διατηρεί την προέλευση, τον χρόνο και τις μεταβολές τους.
Η δεύτερη πρόταση είναι ένας κοινός αναγνωριστικός αριθμός περιστατικού, ώστε οι καταγραφές να μπορούν να συνδέονται σε όλη τη διαδρομή. Η διαδικασία πρέπει να λειτουργεί και όταν η ταυτότητα του ασθενούς είναι αρχικά άγνωστη. Σε ένα νησί με επισκέπτες από πολλές χώρες, η απουσία ΑΜΚΑ δεν μπορεί να εμποδίζει την καταγραφή και την ασφαλή συνέχεια της φροντίδας. Η ταυτοποίηση μπορεί να συμπληρώνεται αργότερα, με ελεγχόμενη αντιστοίχιση.
Το πλήρωμα χρειάζεται ένα πρακτικό ηλεκτρονικό δελτίο, σχεδιασμένο μαζί με εκείνους που θα το χρησιμοποιούν. Με ευανάγνωστα πεδία, λίγες απαραίτητες κινήσεις και δυνατότητα καταγραφής χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Όπου είναι τεχνικά εφικτό, οι μετρήσεις από συμβατές συσκευές μπορούν να εισάγονται αυτόματα, με έλεγχο του χρήστη και σωστή χρονική σήμανση.
Η επιτυχία ενός τέτοιου εργαλείου θα κριθεί και από τον χρόνο που επιστρέφει στον ασθενή. Αν υποχρεώνει τον διασώστη να γράφει τα ίδια στοιχεία σε χαρτί, σε εφαρμογή και ξανά κατά την παράδοση, ο σχεδιασμός χρειάζεται διόρθωση.
Εξίσου σημαντική είναι η έγκαιρη ενημέρωση του νοσοκομείου. Ας φανταστούμε ένα περιστατικό ύποπτου εγκεφαλικού στη Νότια Ρόδο. Το ΤΕΠ θα πρέπει να μπορεί να λαμβάνει, μέσω εγκεκριμένης διαδικασίας, τον τελευταίο γνωστό χρόνο χωρίς συμπτώματα, τα βασικά ευρήματα, τη γλυκόζη, τις διαθέσιμες πληροφορίες για τη φαρμακευτική αγωγή και τον εκτιμώμενο χρόνο άφιξης. Η ομάδα υποδοχής χρειάζεται επίσης να επιβεβαιώνει ότι έλαβε την ειδοποίηση.
Η ψηφιακή ενημέρωση πρέπει να υποστηρίζει τη σύντομη, δομημένη προφορική παράδοση. Στα κρίσιμα περιστατικά, η άμεση επικοινωνία και η δυνατότητα διευκρινιστικών ερωτήσεων παραμένουν ουσιώδεις.
Για να συμβούν αυτά, οι εφαρμογές χρειάζεται να ανταλλάσσουν δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν από το σύστημα παραλαβής. Ένα σαρωμένο δελτίο διαβάζεται από άνθρωπο, αλλά δεν επιτρέπει την ίδια επεξεργασία με μια δομημένη μέτρηση πίεσης ή μια καταγεγραμμένη ώρα χορήγησης φαρμάκου. Γι’ αυτό οι προμήθειες πρέπει να περιλαμβάνουν σαφείς απαιτήσεις διαλειτουργικότητας, αξιοποιώντας διεθνή πρότυπα όπως το HL7 FHIR, μαζί με κοινές κλινικές προδιαγραφές και δοκιμές μεταξύ των συστημάτων.
Η ελληνική γεωγραφία επιβάλλει να σχεδιάσουμε από την αρχή και την περίπτωση αποτυχίας. Σε περιοχές χωρίς επαρκές σήμα, σε διακοπή ρεύματος ή σε τεχνική βλάβη, η φροντίδα πρέπει να συνεχίζεται.
Απαιτούνται
- ασφαλής τοπική αποθήκευση,
- μεταγενέστερος συγχρονισμός,
- εφεδρική επικοινωνία και
- δοκιμασμένη διαδικασία προσωρινής έντυπης καταγραφής.
Το εφεδρικό σχέδιο χρειάζεται άσκηση, όπως κάθε άλλο επιχειρησιακό σχέδιο.
Η πρόσβαση στα στοιχεία του ασθενούς πρέπει να οργανωθεί με σαφείς ρόλους, ασφάλεια και καταγραφή ενεργειών.
- Ποιος βλέπει τι, για ποιον σκοπό και με ποια αρμοδιότητα;
- Πώς προστατεύεται μια χαμένη συσκευή;
- Πώς διορθώνεται μια λανθασμένη αντιστοίχιση ασθενούς;
Αυτά πρέπει να έχουν απαντηθεί πριν από την εφαρμογή, με συμμετοχή των υπευθύνων προστασίας δεδομένων και ασφάλειας πληροφοριών.
Παράλληλα, χρειάζεται ένας θεσμοθετημένος τρόπος ανατροφοδότησης των πληρωμάτων. Με τις κατάλληλες προϋποθέσεις πρόσβασης, η συσχέτιση της προνοσοκομειακής εκτίμησης με την τελική διάγνωση και έκβαση μπορεί να υποστηρίξει τη μάθηση. Η αξιολόγηση πρέπει να εξετάζει μαζί τις αποφάσεις του επαγγελματία και τις συνθήκες μέσα στις οποίες εργάστηκε.
Μια ρεαλιστική αρχή θα ήταν πιλοτική εφαρμογή σε έναν αστικό και έναν νησιωτικό τομέα, με συμμετοχή του αντίστοιχου συντονιστικού και νοσοκομείου. Η Ρόδος θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο δοκιμής, εφόσον εξασφαλιστούν οι απαιτούμενοι πόροι και η συνεργασία των φορέων. Οι διαφορετικές αποστάσεις, ο τουρισμός και οι διαδοχικές διακομιδές προσφέρουν συνθήκες στις οποίες μπορεί να ελεγχθεί αν η πληροφορία ακολουθεί πράγματι τον ασθενή.
Πριν από την έναρξη πρέπει να καταγραφεί η υφιστάμενη κατάσταση.
Στη συνέχεια να μετρηθούν
- η πληρότητα των παραδόσεων,
- ο χρόνος καταγραφής,
- οι διπλές καταχωρίσεις,
- η έγκαιρη παραλαβή ειδοποιήσεων,
- τα λάθη ταυτοποίησης και
- οι τεχνικές αστοχίες.
Οι απόψεις των εργαζομένων και η επίδραση στη φροντίδα έχουν μεγαλύτερη αξία από τον αριθμό των συσκευών που παραδόθηκαν.
Η υλοποίηση απαιτεί κοινή ευθύνη του Υπουργείου Υγείας, του ΕΚΑΒ, της ΗΔΙΚΑ και των εμπλεκόμενων υγειονομικών δομών, με ουσιαστική συμμετοχή διασωστών, νοσηλευτών, ιατρών και προσωπικού συντονισμού. Χρειάζεται χρηματοδότηση για εκπαίδευση εντός εργασίας, συντήρηση και τεχνική υποστήριξη, καθώς και επαρκές προσωπικό για να λειτουργήσει.
Η ψηφιακή μετάβαση αποκτά νόημα όταν ο επόμενος επαγγελματίας γνωρίζει εγκαίρως τι συνέβη πριν αναλάβει. Όταν το πλήρωμα καταγράφει μια φορά σωστά και η πληροφορία παραμένει διαθέσιμη σε όλη τη διαδρομή. Ο ασθενής μπορεί να αλλάζει όχημα, ομάδα και νοσοκομείο. Η συνέχεια της φροντίδας του πρέπει να διατηρείται.
Πηγή: Die digitale Rettungskette – von Schnittstellen zu belastbaren Nahtstellen
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
