Η βασική ιδέα πίσω από το βράσιμο του νερού είναι ότι η διαδικασία εξουδετερώνει αποτελεσματικά τα επιβλαβή βακτήρια, τα παράσιτα και τους ιούς. Πολλοί συζητούν και διαφωνούν για το αν χρειάζεται να διατηρείται το νερό σε έντονο βρασμό για πέντε λεπτά ή περισσότερο, ώστε να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός. Ωστόσο, ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι σύγχρονες δημοσιεύσεις και η σχετική βιβλιογραφία υποδεικνύουν πως ακόμη και η επίτευξη του σημείου βρασμού αρκεί για να γίνει το νερό ασφαλές.
Παρότι έχουμε στη διάθεσή μας τόσες πηγές για να το επιβεβαιώσουμε, πολλοί έχουν ακούσει ότι το νερό πρέπει να βράζει τουλάχιστον πέντε, δέκα ή είκοσι λεπτά, για να είμαστε βέβαιοι ότι έχουν εξουδετερωθεί όλοι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί. Κι όμως, η διατύπωση «ελάχιστος χρόνος βρασμού» είναι κάπως ανακριβής, και θα εξηγήσω γιατί.
Η επιστημονική έρευνα έχει διαπιστώσει εδώ και καιρό ότι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί που μεταδίδονται μέσω του νερού, όπως βακτήρια, πρωτόζωα και ιοί, καταστρέφονται αποτελεσματικά ή, τουλάχιστον, αδρανοποιούνται σε υψηλές θερμοκρασίες. Ερευνητικά δεδομένα που συγκέντρωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έδειξαν ότι θερμοκρασία νερού 70°C εξουδετερώνει το 99,999% των βακτηρίων, των πρωτοζώων και των ιών σε λιγότερο από ένα λεπτό.
Ας λάβουμε τώρα υπόψη ότι, στο επίπεδο της θάλασσας, το νερό βράζει στους 100°C. Αυτό σημαίνει ότι, όταν φτάσει σε έντονο βρασμό, είναι πλέον ασφαλές για κατανάλωση — αρκεί να μην προσπαθήσετε να το πιείτε ενώ βράζει, γιατί αυτό είναι κακή ιδέα!
Για μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί έχουν εξουδετερωθεί κατά τη διαδικασία, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) εξακολουθούν να συνιστούν να συνεχίζεται ο βρασμός για ένα λεπτό αφού το νερό αρχίσει να βράζει έντονα.
Η παραπάνω θερμοκρασία βρασμού, όμως, αφορά το επίπεδο της θάλασσας. Το σημείο βρασμού μεταβάλλεται ανάλογα με το υψόμετρο: όσο ψηλότερα βρισκόμαστε, τόσο χαμηλότερη είναι η θερμοκρασία στην οποία βράζει το νερό. Για να ληφθεί υπόψη αυτό το φαινόμενο και να υπάρχει περιθώριο ασφαλείας, τα CDC συνιστούν βρασμό για τρία λεπτά σε υψόμετρο μεγαλύτερο από περίπου 2.000 μέτρα.
Ποιο είναι, λοιπόν, το συμπέρασμα; Με απλά λόγια, το νερό δεν χρειάζεται να βράζει για πέντε έως είκοσι λεπτά προκειμένου να γίνει ασφαλές για κατανάλωση. Μόλις φτάσει σε έντονο βρασμό, μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές για πόση, ανεξάρτητα από το υψόμετρο. Αν θέλετε μεγαλύτερο περιθώριο ασφαλείας, μπορείτε να ακολουθήσετε τους παραπάνω χρόνους.
Οι επιβλαβείς παθογόνοι μικροοργανισμοί εξουδετερώνονται γύρω στους 70°C, αλλά λίγοι άνθρωποι κουβαλούν θερμόμετρο μαζί τους στο δάσος. Ο έντονος, συνεχής βρασμός αποτελεί ουσιαστικά μια οπτική ένδειξη ότι το νερό έχει φτάσει σε θερμοκρασία στην οποία οι παθογόνοι μικροοργανισμοί έχουν καταστραφεί ή αδρανοποιηθεί. Υπάρχουν σπόρια που αντέχουν στο βραστό νερό; Ναι, αλλά δεν ανήκουν στις μορφές που μεταδίδονται μέσω του νερού και, επομένως, δεν θα βρίσκονται στο νερό που συλλέγετε για να πιείτε.
Όταν το νερό είναι απαραίτητο και τα αποθέματα περιορισμένα, το τελευταίο που χρειάζεστε είναι να χάνετε πόσιμο νερό λόγω εξάτμισης από παρατεταμένο βρασμό. Μάλιστα, αν σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν διαθέτετε ασφαλές εμφιαλωμένο νερό, θα πρέπει να βράζετε το νερό σας ώστε να γίνει ασφαλές για κατανάλωση και να το αποθηκεύετε σε όσα περισσότερα δοχεία μπορείτε.
Συνολικά, το βράσιμο έχει αποδείξει διαχρονικά την αποτελεσματικότητά του ως μέθοδος εξουδετέρωσης επιβλαβών παθογόνων μικροοργανισμών. Αυτό που ελπίζουμε να μην επιβιώσει στον χρόνο είναι η λανθασμένη αντίληψη για το πόση ώρα χρειάζεται να βράζει το νερό ώστε να γίνει πόσιμο.
Πηγή: The Medical Survivalist
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
