Η δύναμη του πληρώματος βρίσκεται στην ικανότητά του να σκέφτεται, να συνεργάζεται και να αναγνωρίζει εγκαίρως τι χρειάζεται για να συνεχίσει με ασφάλεια.
Η βάρδια ξεκινά με ένα σχέδιο. Μέσα σε λίγα λεπτά, όμως, όλα μπορεί να αλλάξουν. Μια απαιτητική κλήση, δύσκολη πρόσβαση, ελλιπείς πληροφορίες, συγγενείς σε ένταση και ένας ασθενής που χρειάζεται την πλήρη προσοχή σας. Το προηγούμενο περιστατικό δεν έχει ακόμη φύγει από το μυαλό σας και το επόμενο βρίσκεται ήδη μπροστά σας.
Κάπου εκεί εμφανίζεται η σκέψη: «Δεν γίνεται».
Μερικές φορές αυτή η φράση εκφράζει την πίεση της στιγμής. Άλλες φορές περιγράφει έναν πραγματικό περιορισμό: ανεπαρκή μέσα, επικίνδυνη σκηνή, ανάγκη πρόσθετης βοήθειας ή κόπωση που επηρεάζει την ασφαλή εργασία. Η επαγγελματική κρίση χρειάζεται για να ξεχωρίσετε τι από τα δύο συμβαίνει.
Για ένα πλήρωμα ασθενοφόρου, η ανθεκτικότητα χτίζεται όταν μπορεί να αξιολογεί την κατάσταση, να προσαρμόζει το σχέδιο και να ζητά υποστήριξη. Η επιμονή έχει αξία όταν συνοδεύεται από επίγνωση των δυνατοτήτων και των ορίων σας.

Κάντε το «δεν γίνεται» συγκεκριμένο
Όταν μια κατάσταση μοιάζει αδύνατη, η πρώτη χρήσιμη ερώτηση είναι: «Τι ακριβώς μας εμποδίζει;».
Είναι η πρόσβαση; Ο διαθέσιμος εξοπλισμός; Η έλλειψη προσωπικού; Η αβεβαιότητα για την κατάσταση του ασθενούς; Η συμπεριφορά των παρευρισκόμενων; Όσο γενικό παραμένει το πρόβλημα, τόσο δυσκολότερα βρίσκετε την κατάλληλη απόκριση.
Το «δεν μπορούμε να τον μετακινήσουμε» χρειάζεται να γίνει πιο σαφές: «Με τον διαθέσιμο χώρο, τα μέσα και τα άτομα, αυτή η μετακίνηση δεν μπορεί να γίνει με ασφάλεια. Χρειαζόμαστε διαφορετικό σχεδιασμό και πρόσθετη υποστήριξη».
Αυτή η διατύπωση βοηθά και το ίδιο το πλήρωμα και όσους καλούνται να συνδράμουν. Περιγράφει τον περιορισμό και ανοίγει τον δρόμο για συγκεκριμένη ενέργεια.
Η αλλαγή στη σκέψη αρχίζει όταν, αντί να πιέζεστε να «τα καταφέρετε κάπως», αναζητάτε τις προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν να γίνει σωστά η δουλειά.

Χωρίστε τη δύσκολη κατάσταση σε διαχειρίσιμα βήματα
Ένα σύνθετο συμβάν μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι όλα απαιτούν απάντηση ταυτόχρονα. Το μυαλό τρέχει μπροστά, προσπαθώντας να λύσει ολόκληρο το περιστατικό πριν ακόμη ξεκαθαρίσει η εικόνα.
Επιστρέψτε στο επόμενο αναγκαίο βήμα, μέσα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης, των αρμοδιοτήτων και των διαδικασιών σας. Τι γνωρίζετε; Τι χρειάζεται να διευκρινιστεί; Ποια βοήθεια πρέπει να ζητηθεί; Πώς θα μοιραστούν οι ενέργειες;
Μια σύντομη συνεννόηση μπορεί να δώσει κοινή κατεύθυνση: «Αυτό έχουμε μπροστά μας. Αυτή είναι η προτεραιότητά μας. Εγώ αναλαμβάνω αυτό, εσύ εκείνο. Αν αλλάξει η εικόνα, ενημερώνουμε αμέσως ο ένας τον άλλον».
Δεν χρειάζεται να έχετε προβλέψει κάθε εξέλιξη. Χρειάζεται να γνωρίζετε ποιο είναι το επόμενο ασφαλές βήμα και να παραμένετε έτοιμοι να επανεκτιμήσετε την κατάσταση.

Προσαρμόστε το σχέδιο όταν αλλάζουν τα δεδομένα
Η αποφασιστικότητα βοηθά ένα πλήρωμα να κινηθεί. Η ευελιξία το βοηθά να διορθώσει την πορεία του.
Μια αρχική εκτίμηση μπορεί να χρειάζεται αναθεώρηση. Μια διαδρομή πρόσβασης μπορεί να αποδειχθεί ακατάλληλη. Οι διαθέσιμες πληροφορίες μπορεί να είναι ελλιπείς. Η κατάσταση του ασθενούς ή της σκηνής μπορεί να μεταβληθεί.
Σε αυτές τις στιγμές, η προσκόλληση στην πρώτη απόφαση αυξάνει τη δυσκολία. Χρειάζεται να μπορείτε να πείτε: «Τα δεδομένα άλλαξαν. Πρέπει να ξαναδούμε το σχέδιό μας».
Η αλλαγή πορείας απαιτεί καθαρή επικοινωνία. Αν ο ένας αντιληφθεί κάτι και προσαρμοστεί χωρίς να ενημερώσει τον άλλον, το πλήρωμα μπορεί να αρχίσει να λειτουργεί με δύο διαφορετικές εικόνες του ίδιου συμβάντος.
Η κοινή κατανόηση χρειάζεται ανανέωση όσο εξελίσσεται το περιστατικό. Μια σημαντική παρατήρηση αποκτά πρακτική αξία όταν μεταφέρεται εγκαίρως και γίνεται αντιληπτή.
Μετά τη δύσκολη έκβαση, εξετάστε τι συνέβη
Υπάρχουν περιστατικά που θα σας ακολουθήσουν μετά τη βάρδια. Μια δυσμενής έκβαση, μια απόφαση που σας προβλημάτισε, μια στιγμή σύγχυσης ή η σκέψη ότι κάτι θα μπορούσε να είχε γίνει διαφορετικά.
Η πρώτη εσωτερική αντίδραση μπορεί να είναι σκληρή: «Απέτυχα». «Έπρεπε να τα είχα δει όλα». «Δεν είμαι αρκετά καλός».
Αυτές οι φράσεις εκφράζουν πόνο, αλλά δεν αποτελούν από μόνες τους αξιολόγηση της απόδοσης. Η έκβαση ενός περιστατικού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Χρειάζεται να εξετάσετε τι ήταν γνωστό εκείνη τη στιγμή, ποια μέσα υπήρχαν, ποιες ενέργειες έγιναν και τι θα μπορούσε να βελτιωθεί.
Το ίδιο ισχύει και όταν η έκβαση είναι καλή. Αξίζει να αναρωτηθείτε αν η διαδικασία ήταν ασφαλής ή αν κάποιος κίνδυνος απλώς δεν οδήγησε αυτή τη φορά σε βλάβη.
Μια ουσιαστική ανασκόπηση επιτρέπει ειλικρίνεια: «Τι λειτούργησε; Πού δυσκολευτήκαμε; Ποια πληροφορία δεν μοιραστήκαμε; Τι χρειάζεται να αλλάξουμε;». Όταν απαιτείται, ακολουθούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες αναφοράς και αξιολόγησης.
Η εμπειρία γίνεται μάθηση όταν εξετάζεται με ακρίβεια και οδηγεί σε συγκεκριμένη βελτίωση.

Μοιραστείτε το βάρος μέσα στο πλήρωμα
Δύο άνθρωποι στο ίδιο ασθενοφόρο μπορεί να βιώσουν πολύ διαφορετικά το ίδιο περιστατικό. Ο ένας μπορεί να θέλει να μιλήσει αμέσως. Ο άλλος να χρειάζεται χρόνο. Κάποιος μπορεί να δείχνει ήρεμος και να παραμένει βαθιά επηρεασμένος.
Μια απλή ερώτηση, «Πώς είσαι μετά από αυτό;», δίνει χώρο για μια ειλικρινή απάντηση. Χρειάζεται να μπορεί να ακουστεί και το «δεν είμαι καλά», χωρίς ειρωνεία, σύγκριση ή πίεση να ξεπεραστεί γρήγορα.
Η στήριξη του συναδέλφου έχει αξία, όπως και η αναζήτηση κατάλληλης επαγγελματικής υποστήριξης όταν χρειάζεται. Δεν είναι ευθύνη του ενός μέλους να γίνει ο θεραπευτής του άλλου. Είναι, όμως, μέρος μιας ανθρώπινης συνεργασίας να προσέξει, να ακούσει και να ενθαρρύνει την αναζήτηση βοήθειας.
Ένα πλήρωμα δυναμώνει όταν τα μέλη του μπορούν να μοιράζονται τις δυσκολίες χωρίς να φοβούνται ότι θα χάσουν την εκτίμηση του άλλου.

Προστατεύστε την ενέργεια που χρειάζεται η δουλειά
Η συγκέντρωση, η υπομονή και η κρίση χρειάζονται ξεκούραση. Η συνεχής εξάντληση περιορίζει τα περιθώρια του πληρώματος, όσο μεγάλη κι αν είναι η εμπειρία ή η θέλησή του.
Στην πράξη, προστατεύστε τις ευκαιρίες για ανάπαυση, φαγητό, νερό και αποφόρτιση που επιτρέπει η βάρδια. Αναγνωρίστε πότε η κόπωση αρχίζει να επηρεάζει τη λειτουργία σας και αναφέρετέ το εγκαίρως, σύμφωνα με τις διαδικασίες της υπηρεσίας.
Η προσωπική φροντίδα χρειάζεται να συνοδεύεται από κατάλληλες συνθήκες εργασίας. Η υποστελέχωση, τα προβλήματα εξοπλισμού και η ανεπαρκής ανάπαυση απαιτούν οργανωτικές λύσεις. Η εκπαίδευση στην ανθεκτικότητα δεν μπορεί να καλύψει αυτά τα κενά.
Και έξω από τη βάρδια, διατηρήστε χώρο για τους ανθρώπους σας, την κίνηση, τα ενδιαφέροντα και την καθημερινότητα που σας συνδέει με τη ζωή πέρα από τα περιστατικά. Η εργασία μπορεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της ταυτότητάς σας, αλλά χρειάζεστε και πηγές ενέργειας έξω από αυτήν.

Χτίστε εμπιστοσύνη μέσα από την προετοιμασία
Η σταθερή αυτοπεποίθηση στηρίζεται σε πράγματα που έχετε δουλέψει: γνώση του εξοπλισμού, εξάσκηση, σαφή κατανομή ρόλων, επικοινωνία και αναγνώριση των ορίων σας.
Κάθε μικρή βελτίωση μειώνει ένα μέρος της αβεβαιότητας. Μια δυσκολία που εντοπίστηκε σε προηγούμενο περιστατικό μπορεί να γίνει θέμα εκπαίδευσης. Μια ασάφεια στη συνεννόηση μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη κοινή πρακτική. Ένα πρόβλημα εξοπλισμού μπορεί να καταγραφεί και να αντιμετωπιστεί πριν επηρεάσει την επόμενη αποστολή.
Έτσι χτίζεται η εμπιστοσύνη: με προετοιμασία που δοκιμάζεται, παρατηρήσεις που ακούγονται και αλλαγές που εφαρμόζονται.
Το πλήρωμα που αντέχει μπορεί να συνεχίσει, να προσαρμοστεί, να ζητήσει βοήθεια και, όταν χρειάζεται, να σταματήσει μια μη ασφαλή ενέργεια. Παραμένει προσηλωμένο στον ασθενή, έχοντας επίγνωση ότι η ασφάλεια των ανθρώπων που προσφέρουν φροντίδα είναι προϋπόθεση για να συνεχίσουν να την προσφέρουν.
Η πιο χρήσιμη νοοτροπία μέσα στο ασθενοφόρο είναι: «Θα αξιολογήσουμε σωστά, θα συνεργαστούμε και θα βρούμε το επόμενο ασφαλές βήμα».
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
