Μεταπηδήστε στο περιεχόμενο
Αρχική » Αρθρογραφία και Δράσεις » Προνοσοκομειακή Φροντίδα » Τα άρθρα του Διασώστη » Εκπαιδεύοντας το μυαλό των πληρωμάτων ασθενοφόρων για τις δύσκολες συζητήσεις

Εκπαιδεύοντας το μυαλό των πληρωμάτων ασθενοφόρων για τις δύσκολες συζητήσεις

Πριν μιλήσεις, προετοιμάσου

Η δύσκολη συζήτηση ξεκινά μέσα στο μυαλό σου, πολύ πριν ειπωθεί η πρώτη λέξη.

Η βάρδια τελειώνει, αλλά κάτι από το τελευταίο περιστατικό σε ακολουθεί. Ο συνάδελφός σου έκανε μια ενέργεια που σε προβλημάτισε, αγνόησε μια παρατήρησή σου ή σου μίλησε απότομα μπροστά στον ασθενή. Ξέρεις ότι χρειάζεται να το συζητήσετε. Αμέσως, όμως, αρχίζεις να φαντάζεσαι την αντίδρασή του.

«Θα πει ότι τον αμφισβητώ». «Θα θυμώσει». «Θα χαλάσει η συνεργασία μας και αύριο έχουμε πάλι κοινή βάρδια».

Πριν ακόμη ανοίξεις το στόμα σου, έχεις ήδη κάνει τη συζήτηση αρκετές φορές μέσα στο κεφάλι σου. Σε κάθε εκδοχή, εκείνος επιτίθεται και εσύ είτε ξεσπάς είτε σωπαίνεις. Έτσι, όταν τελικά βρίσκεστε απέναντι, κουβαλάς ήδη την ένταση μιας σύγκρουσης που δεν έχει συμβεί.

Στο ασθενοφόρο, όπου η συνεργασία είναι στενή και η πίεση συχνά μεγάλη, αυτή η εσωτερική προετοιμασία έχει σημασία. Ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύεις ένα συμβάν επηρεάζει τον τόνο σου, τις λέξεις σου και την προθυμία σου να ακούσεις. Μπορεί να σε βοηθήσει να ξεκαθαρίσεις ένα πρόβλημα ή να σε οδηγήσει σε έναν ακόμη καβγά.

Μπορείς, όμως, να προετοιμάσεις το μυαλό σου ώστε να μπεις στη συζήτηση με μεγαλύτερη ψυχραιμία, σαφήνεια και επαγγελματισμό.

Ξεχώρισε τι συνέβη από όσα σκέφτεσαι γι’ αυτό

Πριν συζητήσεις ένα δύσκολο περιστατικό, σταμάτησε για λίγο και αναρωτήσου: «Τι παρατήρησα; Τι ένιωσα; Τι συμπέρανα; Τι χρειάζεται να αλλάξει;».

Αυτά συχνά μπλέκονται μεταξύ τους. Το «δεν απάντησε όταν του ανέφερα την ανησυχία μου» περιγράφει μια παρατήρηση. Το «δεν με υπολογίζει» είναι ερμηνεία. Μπορεί να είναι σωστή, μπορεί όμως να λείπει κάποια πληροφορία.

Ίσως δεν σε άκουσε μέσα στον θόρυβο. Ίσως ήταν απορροφημένος σε άλλη ενέργεια. Ίσως πράγματι απέρριψε την παρατήρησή σου. Για να καταλάβεις τι συνέβη, χρειάζεται να αφήσεις χώρο για την απάντηση.

Αυτό δεν σημαίνει να υποβαθμίσεις την εμπειρία σου. Αν ένιωσες θυμό, φόβο ή προσβολή, αναγνώρισέ το. Το συναίσθημα αξίζει προσοχή, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνο του την πρόθεση του άλλου.

Μια πιο καθαρή αφετηρία θα ήταν: «Όταν ανέφερα την ανησυχία μου και δεν πήρα απάντηση, δεν ήξερα αν με άκουσες. Θέλω να συζητήσουμε πώς θα επιβεβαιώνουμε μεταξύ μας ότι μια σημαντική πληροφορία έγινε αντιληπτή».

Έτσι, δίνεις στη συζήτηση ένα συγκεκριμένο θέμα και έναν χρήσιμο προορισμό.

Μην κάνεις πρόβα μόνο τον καβγά

Το μυαλό συχνά επιστρέφει σε προηγούμενες δύσκολες εμπειρίες και τις χρησιμοποιεί για να προβλέψει την επόμενη. Αν κάποιος αντέδρασε άσχημα στο παρελθόν, είναι λογικό να περιμένεις δυσκολία. Η προσδοκία, όμως, μπορεί να σε κάνει να μπεις ήδη αμυντικός, απότομος ή έτοιμος να αποδείξεις ότι έχεις δίκιο.

Πριν από τη συζήτηση, σκέψου περισσότερες από μία πιθανές εξελίξεις. Μπορεί ο άλλος να διαφωνήσει. Μπορεί να εξηγήσει κάτι που δεν γνώριζες. Μπορεί να αναγνωρίσει το πρόβλημα. Μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να βρείτε κοινό έδαφος.

Προετοίμασε κυρίως τη δική σου στάση. «Θα περιγράψω συγκεκριμένα τι με προβλημάτισε». «Θα ακούσω την απάντηση χωρίς να διακόψω». «Αν ανέβει η ένταση, θα επαναφέρω τη συζήτηση στο θέμα».

Μια χρήσιμη εσωτερική φράση είναι: «Μπορώ να είμαι σαφής και σταθερός, ακόμη κι αν η συζήτηση είναι άβολη».

Δεν μπορείς να ελέγξεις την αντίδραση του συναδέλφου σου. Μπορείς να προετοιμάσεις τον τρόπο με τον οποίο θα εκφράσεις τη θέση σου και τα όρια που θα κρατήσεις.

Δώσε λίγο χρόνο στον εαυτό σου να ηρεμήσει

Μετά από ένα απαιτητικό περιστατικό, μπορεί να παραμένεις σε ένταση. Η κούραση, ο εκνευρισμός και η πίεση της βάρδιας συχνά περνούν στον τρόπο που μιλάς. Μια παρατήρηση που θα μπορούσε να ειπωθεί καθαρά βγαίνει σαν επίθεση.

Όταν υπάρχει περιθώριο, διάλεξε μια στιγμή που μπορείτε να συζητήσετε με σχετική ηρεμία και ιδιωτικότητα. Απόφυγε να ανοίξεις μια προσωπική αντιπαράθεση μπροστά στον ασθενή, στους συγγενείς ή ενώ ο συνάδελφος οδηγεί.

Πάρε λίγο χρόνο να συγκεντρώσεις τη σκέψη σου. Παρατήρησε αν σφίγγεις το σαγόνι, αν μιλάς βιαστικά ή αν ετοιμάζεις ήδη την επόμενη απάντηση χωρίς να ακούς. Μπορείς να πεις: «Θέλω να το συζητήσουμε, αλλά χρειάζομαι λίγο χρόνο για να το κάνω σωστά».

Η αναβολή χρειάζεται συγκεκριμένη συνέχεια. Το «ας το πούμε αργότερα» εύκολα γίνεται «δεν το συζητήσαμε ποτέ». Καλύτερα: «Μόλις ολοκληρώσουμε την παράδοση και βρούμε ήσυχο χρόνο, θέλω να επιστρέψουμε σε αυτό».

Όταν, όμως, εξελίσσεται άμεσος κίνδυνος, η παρέμβαση χρειάζεται να γίνει εκείνη τη στιγμή, καθαρά και σύμφωνα με τις διαδικασίες της υπηρεσίας. Η αναλυτική συζήτηση μπορεί να ακολουθήσει αφού αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος.

Μπες στη συζήτηση με σαφή σκοπό

Πριν μιλήσεις, ξεκαθάρισε τι επιδιώκεις. Θέλεις να καταλάβεις μια απόφαση; Να συμφωνήσετε πώς θα επικοινωνείτε; Να σταματήσει ένας προσβλητικός τρόπος συμπεριφοράς; Να αντιμετωπιστεί ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα συνεργασίας;

Αν ο στόχος σου είναι απλώς «να καταλάβει επιτέλους ποιος έχει δίκιο», η συζήτηση εύκολα θα γίνει αναμέτρηση. Ένας συγκεκριμένος στόχος βοηθά περισσότερο: «Θέλω στην επόμενη βάρδια να μπορούμε να εκφράζουμε μια ανησυχία και να παίρνουμε σαφή απάντηση».

Περιέγραψε το συμβάν, εξήγησε την επίδρασή του και ζήτησε την οπτική του άλλου.

«Στο προηγούμενο περιστατικό μιλήσαμε ταυτόχρονα και δώσαμε διαφορετικές οδηγίες. Αυτό δημιούργησε σύγχυση. Πώς το είδες εσύ και τι μπορούμε να συμφωνήσουμε για την επόμενη φορά;».

Η συγκεκριμένη περιγραφή βοηθά περισσότερο από το «πάντα τα κάνεις όλα μόνος σου». Οι λέξεις «πάντα» και «ποτέ» συνήθως μεταφέρουν τη συζήτηση από το πρόβλημα στην προσπάθεια να αποδειχθεί ποιος υπερβάλλει.

Άκουσε, χωρίς να εγκαταλείπεις τη θέση σου

Η προσεκτική ακρόαση χρειάζεται πραγματική διάθεση να μάθεις κάτι. Αν περιμένεις απλώς να τελειώσει ο άλλος για να συνεχίσεις την κατηγορία σου, η συζήτηση έχει ήδη στενέψει.

Ρώτησε: «Τι συνέβαινε εκείνη τη στιγμή από τη δική σου πλευρά;». Άφησέ τον να ολοκληρώσει. Αν κάτι δεν είναι σαφές, ζήτησε διευκρίνιση.

Μπορεί να ανακαλύψεις ότι είχατε διαφορετική εικόνα του συμβάντος ή ότι μια πληροφορία δεν μεταφέρθηκε. Μπορεί επίσης να διαπιστώσεις ότι η διαφωνία παραμένει.

Μπορείς να αναγνωρίσεις την πίεση που ένιωθε ο συνάδελφος και ταυτόχρονα να θέσεις ένα όριο: «Καταλαβαίνω ότι υπήρχε ένταση. Όταν, όμως, μου μιλάς προσβλητικά, δυσκολεύεται η συνεργασία μας. Χρειάζεται να μπορούμε να συνεννοούμαστε με σεβασμό».

Αντίστοιχα, όταν ο άλλος επισημαίνει δικό σου λάθος, προσπάθησε να εξετάσεις το περιεχόμενο πριν υπερασπιστείς τον εαυτό σου. Το «σε αυτό έχεις δίκιο» μπορεί να ανοίξει τη συζήτηση περισσότερο από δέκα δικαιολογίες.

Κλείσε με μια συμφωνία που μπορεί να εφαρμοστεί

Μια δύσκολη συζήτηση χρειάζεται να καταλήγει σε κάτι πιο συγκεκριμένο από το «εντάξει, το λύσαμε».

Τι θα κάνετε διαφορετικά; Πώς θα εκφράζετε μια επείγουσα ανησυχία; Πώς θα ξεκαθαρίζετε τους ρόλους σας; Πότε θα ζητάτε υποστήριξη; Πώς θα επανέρχεστε σε μια διαφωνία μετά το περιστατικό;

Μια μικρή, σαφής συμφωνία μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία από μια μεγάλη υπόσχεση. Για παράδειγμα: «Όταν ένας από τους δύο αναφέρει θέμα ασφάλειας, ο άλλος θα επιβεβαιώνει ότι το άκουσε και θα ξεκαθαρίζουμε την επόμενη ενέργεια».

Δεν λύνονται, βέβαια, όλα με μια καλή συζήτηση. Επαναλαμβανόμενες προσβολές, απειλές ή σοβαρά ζητήματα ασφάλειας μπορεί να απαιτούν καταγραφή και την προβλεπόμενη υπηρεσιακή αντιμετώπιση. Η προσωπική ψυχραιμία έχει αξία, αλλά δεν υποκαθιστά την ευθύνη της υπηρεσίας να αντιμετωπίζει τα προβλήματα.

Η προετοιμασία είναι μέρος της συνεργασίας

Στο πλήρωμα ασθενοφόρου χρειάζεται να μπορείς να πεις «με προβλημάτισε αυτό που έγινε», να ακούσεις «εδώ έκανες λάθος» και να συνεχίσετε να συνεργάζεστε με εμπιστοσύνη.

Αυτή η ικανότητα καλλιεργείται. Ξεκινά όταν ξεχωρίζεις την παρατήρηση από την υπόθεση, αναγνωρίζεις την έντασή σου, επιλέγεις κατάλληλη στιγμή και μπαίνεις στη συζήτηση με συγκεκριμένο σκοπό.

Πριν από την επόμενη δύσκολη κουβέντα, αφιέρωσε λίγα λεπτά σε μια ερώτηση: «Τι χρειάζεται να πω, ώστε να βελτιωθεί αυτό που θα κάνουμε στην επόμενη βάρδια;».

Η συζήτηση ξεκινά μέσα στο μυαλό σου. Η αξία της φαίνεται στον τρόπο με τον οποίο θα συνεργαστείτε μετά.

Παναγιώτης Σπανός

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ