Μπορεί να κοιμάσαι λάθος.
Στο κλασικό παραμύθι του Hans Christian Andersen, «Η Πριγκίπισσα και το Μπιζέλι», ένας πρίγκιπας δοκιμάζει αν μια νεαρή γυναίκα είναι πράγματι πριγκίπισσα. Για να επιβεβαιώσει την ευγενική της καταγωγή, η μητέρα του (η βασίλισσα) τοποθετεί ένα μόνο μπιζέλι στον πάτο του κρεβατιού της, κάτω από 20 στρώματα και 20 παπλώματα. Αν η γυναίκα είναι αρκετά ευαίσθητη ώστε να το νιώσει, τότε πρέπει να έχει βασιλικό αίμα — προφανώς. Παρότι αποκοιμιέται εύκολα πάνω στο ψηλό στρώμα, περνά όλη τη νύχτα στριφογυρίζοντας επειδή το κρεβάτι είναι πολύ άβολο. Αργότερα, η βασίλισσα επιβεβαιώνει ότι το μπιζέλι ήταν αυτό που έκανε τον ύπνο της τόσο ανυπόφορο. Αν όμως ρωτούσες έναν σύγχρονο γιατρό ύπνου, ίσως να είχε περισσότερο να κάνει με τη στάση ύπνου της πριγκίπισσας.
Δεν είναι μυστικό ότι η στάση ύπνου μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα του ύπνου σου.
Αλλά σύμφωνα με την επιστήμη, ποια στάση είναι η καλύτερη;
Για να καθοριστεί αν πρέπει να κοιμόμαστε ανάσκελα ή στο πλάι για μέγιστα οφέλη υγείας (και έναν καλό ύπνο), το Popular Science απευθύνθηκε στον Δρ. John Saito, εκπρόσωπο της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής Ύπνου. Προφανώς, η απάντηση δεν είναι τόσο ξεκάθαρη.
Μια καλή στάση ύπνου ξεκινά με εύκολη αναπνοή
«Ο καθένας έχει μια ιδέα για το ποια είναι καλή στάση ύπνου», λέει ο Saito, «είτε είναι στο αριστερό πλευρό, στο δεξί, ανάσκελα, μπρούμυτα ή ακόμη και ανάποδα. Αλλά όλα εξαρτώνται από το πλαίσιο».
Για παράδειγμα, αν είσαι ξαπλωμένος ανάσκελα και έχεις ένα καλό υποστηρικτικό μαξιλάρι που κρατά τη σπονδυλική στήλη και τον αυχένα σε ουδέτερη θέση, αυτό, λέει ο Saito, επιτρέπει στον αεραγωγό να παραμένει ανοιχτός και να αναπνέεις εύκολα. Αυτό είναι καλό.
Ωστόσο, αν έχεις υπνική άπνοια — μια κατάσταση όπου η αναπνοή σταματά και ξεκινά κατά τη διάρκεια του ύπνου, συνήθως επειδή οι μύες του λαιμού χαλαρώνουν και φράζουν τον ανώτερο αεραγωγό — το να κοιμάσαι ανάσκελα μπορεί να είναι επιβλαβές για την υγεία σου.
«Αν η γλώσσα πέσει προς τα πίσω στον λαιμό όταν είσαι ανάσκελα, αυτό είναι κακό», λέει ο Saito. Για τα βρέφη, οι περισσότεροι γιατροί συνιστούν να κοιμούνται ανάσκελα για να μειωθεί ο κίνδυνος αιφνίδιου βρεφικού θανάτου (SIDS), μιας ανεξήγητης κατάστασης που συμβαίνει συνήθως κατά τον ύπνο.
Καλά νέα για όσους κοιμούνται στο πλάι
Για τους ενήλικες, «αν είσαι ξαπλωμένος στο δεξί πλευρό, μπορεί να είναι καλύτερο για την κυκλοφορία του αίματος», λέει ο Saito, καθώς και για χαμηλότερη πίεση στην καρδιά. Αυτό συμβαίνει επειδή το μεσοθωράκιο, ένας εύκαμπτος χώρος ανάμεσα στους πνεύμονες, βοηθά να διατηρείται η καρδιά στη θέση της.
«Αν είσαι ξαπλωμένος στο αριστερό πλευρό, μπορεί να είναι καλύτερο για την απομάκρυνση των αποβλήτων από τον εγκέφαλο», λέει. Αυτό ονομάζεται γλυμφικό σύστημα, ένα εξειδικευμένο σύστημα καθαρισμού του εγκεφάλου που απομακρύνει επιβλαβή μεταβολικά υποπροϊόντα, συμπεριλαμβανομένων πρωτεϊνών που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, ενώ κοιμόμαστε.
Υπάρχει επίσης διαφορά ανάμεσα στη στάση εμβρύου (κουλουριασμένος) και στο να είσαι πιο τεντωμένος. Το να κοιμάσαι στο πλάι με σχετικά ευθυγραμμισμένο σώμα βοηθά στη σωστή ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης, ενώ το να είσαι ελαφρώς κουλουριασμένος βοηθά στον πόνο στη μέση. Ωστόσο, αν είσαι πολύ κουλουριασμένος, μπορεί να πιέζεις το διάφραγμα και το στήθος, περιορίζοντας την αναπνοή.
Βρίσκοντας τη σωστή στάση ύπνου για σένα
Ανεξάρτητα από το τι δείχνει η επιστήμη, κάποιοι άνθρωποι έχουν συγκεκριμένες προτιμήσεις, λέει ο Saito — και όχι άδικα. Για παράδειγμα, «αν πεις σε κάποιον με πόνο στη μέση να κοιμηθεί ανάσκελα, θα σε βρίσει», λέει, «γιατί μπορεί να αναπνέει καλύτερα, αλλά τα οστά και οι αρθρώσεις του πονάνε».
Αντί για μια “τέλεια” στάση, προτείνει να σκεφτούμε τα ABC της αναπνευστικής θεραπείας: αεραγωγός, αναπνοή και κυκλοφορία. «Αν δεν μπορείς να αναπνεύσεις λόγω άπνοιας ή αλλεργιών, πρέπει να βρεις τη στάση που κρατά τον αεραγωγό ανοιχτό».
Τι γίνεται αν κινείσαι και αλλάζεις στάσεις μέσα στη νύχτα;
«Δεν υπάρχει κανείς που να κοιμάται σαν κορμός χωρίς να κινείται», λέει ο Saito. «Μπορεί να ξεκινήσεις σε μια θέση, αλλά μέσα στη νύχτα θα αλλάξεις». Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική αλλαγή θέσης και στο να κινείσαι υπερβολικά επειδή δεν βρίσκεις άνεση. «Λίγο είναι φυσιολογικό — πολύ σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά».
Άτομα με προβλήματα ύπνου κινούνται περισσότερο, αλλά υπάρχουν τρόποι βελτίωσης. Αν κοιμάσαι στο πλάι, βάλε ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα για καλύτερη ευθυγράμμιση κεφαλιού, αυχένα και ισχίων. Αυτό βοηθά στην αναπνοή και προσφέρει πιο βαθύ, ποιοτικό ύπνο.
Αν κοιμάσαι ανάσκελα, βάλε ένα μαξιλάρι κάτω από τα γόνατα. Αν κοιμάσαι μπρούμυτα, βάλε ένα λεπτό μαξιλάρι κάτω από τη λεκάνη. Επίσης, ένα στρώμα που υποστηρίζει τη φυσική καμπύλη της σπονδυλικής στήλης είναι βασικό.
Στο τέλος, «δεν υπάρχει μία καλύτερη στάση ύπνου», λέει ο Saito. Εξαρτάται από πολλούς παράγοντες — εγκυμοσύνη, πόνος στη μέση, υπνική άπνοια, ροχαλητό.
Ο τελικός στόχος είναι να βρεις μια άνετη στάση που σου επιτρέπει να κοιμάσαι καλά.
Τελικά, η στάση που σου είναι πιο άνετη είναι και η καλύτερη για σένα — γιατί σου δίνει την περισσότερη ξεκούραση, και αυτό είναι που σε κρατά υγιή.
Πηγή: The best sleep position, according to science
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
