Τι είναι το Σύνδρομο του Λαζάρου;
Το Σύνδρομο του Λαζάρου, γνωστό και ως αυτόματη επάνοδος της κυκλοφορίας μετά τη διακοπή της ΚΑΡΠΑ, είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο κατά το οποίο ένας ασθενής εμφανίζει ξανά σημεία ζωής, λίγα λεπτά μετά τη διακοπή των προσπαθειών αναζωογόνησης.
Περιγράφεται ως αιφνίδια επανεμφάνιση καρδιακής δραστηριότητας, χωρίς καμία πρόσθετη παρέμβαση, έπειτα από καρδιοαναπνευστική ανακοπή και προσπάθειες ΚΑΡΠΑ που θεωρήθηκαν ανεπιτυχείς.
Γιατί συμβαίνει;
Οι περισσότερο αποδεκτές πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:
• Auto-PEEP: Παγίδευση αέρα στους πνεύμονες, η οποία εμποδίζει τη φλεβική επιστροφή και μειώνει την καρδιακή παροχή κατά τη διάρκεια της ΚΑΡΠΑ.
• Όταν μειωθεί η ενδοθωρακική πίεση, μπορεί να βελτιωθεί η φλεβική επιστροφή και να προκληθεί αυτόματη επάνοδος της κυκλοφορίας.
• Καθυστερημένη δράση των φαρμάκων: Η αδρεναλίνη ή άλλοι αγγειοσυσπαστικοί παράγοντες ενδέχεται να φτάσουν στην καρδιά μετά τη διακοπή της αναζωογόνησης.
• Αυτόματη φυσιολογική διόρθωση: Αιφνίδιες μεταβολές στην ενδοθωρακική πίεση ή στην αιμάτωση των στεφανιαίων αγγείων.
• Σφάλματα κατά την αξιολόγηση: Ένας πολύ αδύναμος σφυγμός, η αγωνιώδης αναπνοή ή η ελάχιστη ηλεκτρική δραστηριότητα μπορεί να μην γίνουν αντιληπτά.
Σημασία για το προσωπικό επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας
Το Σύνδρομο του Λαζάρου δεν είναι μύθος. Έχει καταγραφεί στην ιατρική βιβλιογραφία και έχει άμεσες επιπτώσεις στην προνοσοκομειακή φροντίδα.
1. Αυστηρή επιβεβαίωση του θανάτου
Πριν διαπιστωθεί η απουσία σημείων ζωής, πρέπει να επιβεβαιώνονται:
• Η απουσία κεντρικού σφυγμού.
• Η απουσία αναπνοής.
• Η απουσία καρδιακής δραστηριότητας στο μόνιτορ.
• Οι καθηλωμένες και διεσταλμένες κόρες.
• Η επαρκής διάρκεια των προσπαθειών αναζωογόνησης.
• Ο αποκλεισμός των αναστρέψιμων αιτιών.
2. Παρακολούθηση μετά τη διακοπή της ΚΑΡΠΑ
Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν την παρακολούθηση του ασθενούς για δέκα λεπτά μετά τη διακοπή της αναζωογόνησης, ελέγχοντας:
• Τον καρδιακό ρυθμό.
• Τις κινήσεις του θώρακα.
• Την αιμάτωση.
• Την εμφάνιση ακόμη και ελάχιστων νευρολογικών σημείων.
3. Επιχειρησιακός κίνδυνος
Η διαπίστωση θανάτου χωρίς αυστηρή επιβεβαίωση μπορεί να οδηγήσει:
• Στη μεταφορά ενός ζωντανού ασθενούς σε γραφείο τελετών.
• Σε σοβαρή συναισθηματική επιβάρυνση της οικογένειας.
• Σε νομικές συνέπειες.
• Σε ψυχολογικό τραυματισμό του προσωπικού επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας.
4. Καταγραφή
Η καταγραφή πρέπει να περιλαμβάνει:
• Την ακριβή διάρκεια της ΚΑΡΠΑ.
• Τους καρδιακούς ρυθμούς που παρατηρήθηκαν.
• Τα φάρμακα που χορηγήθηκαν.
• Την αιτιολογία διακοπής της αναζωογόνησης.
• Τη διάρκεια της παρακολούθησης μετά τη διακοπή της ΚΑΡΠΑ.
• Την υπογραφή του ιατρού με τον οποίο έγινε επικοινωνία, εφόσον αυτό εφαρμόζεται.
Εκπαιδευτικό μήνυμα
Το Σύνδρομο του Λαζάρου μάς υπενθυμίζει ότι η αναζωογόνηση είναι μια σύνθετη διαδικασία και ότι η ανθρώπινη φυσιολογία μπορεί να εκπλήξει ακόμη και τις πιο έμπειρες ομάδες.
Για τον λόγο αυτό, δίνετε έμφαση:
• Στην αυστηρή επιβεβαίωση της απουσίας σημείων ζωής.
• Στην παρακολούθηση μετά τη διακοπή της ΚΑΡΠΑ.
• Στη σαφή επικοινωνία με τους συγγενείς.
• Στην πλήρη καταγραφή του περιστατικού.
• Στον απόλυτο σεβασμό προς τον ασθενή και το προσωπικό επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας.
Βιβλιογραφικές αναφορές
Bray J. Lazarus phenomenon: autoresuscitation after failed CPR.
Link MS. Circulation Guidelines for Termination of Resuscitation.
Hornby K. Autoresuscitation in out-of-hospital cardiac arrest.
Literature on auto‑PEEP and intrathoracic pressure dynamics.
«Δεν μοιράζομαι πληροφορίες για να ξεχωρίσω, αλλά για να ανεβάσω το επίπεδο. Κάθε δεδομένο, κάθε ένδειξη και κάθε λέξη έχουν ως σκοπό την προστασία της ζωής και την ενδυνάμωση των ομάδων. Και όταν παραθέτω πηγές, δεν το κάνω για να δικαιολογηθώ, αλλά για να προσκαλέσω όλους σε μια διαδικασία συλλογικής μάθησης».
Από τον Miguel López Cabrera
Δρ. A.P.H., TEM-P, FP, FM, Εκπαιδευτής
Πηγή: SÍNDROME DE LÁZARO
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
