Όταν ο άνθρωπος που αγαπάτε έχει υποστεί ψυχολογικό τραύμα ως αποτέλεσμα της υπηρεσίας του ως πρώτος ανταποκριτής, πρέπει να είστε προετοιμασμένοι να αντέξετε την καταιγίδα. Ο αντίκτυπος αυτού του τραυματισμού θα επηρεάσει ολόκληρη την οικογένειά σας. Θα αλλάξει τις δυναμικές στο σπίτι σας, καθώς και τις σχέσεις σας. Θα αλλάξει την ισορροπία του φόρτου εργασίας και θα αναδιατάξει τις προτεραιότητές σας.
Μπορεί να υπάρξουν οικονομικές επιπτώσεις. Κοιτάζοντας πίσω, ίσως συνειδητοποιήσετε ότι η ζωή σας έχει χωριστεί στην εποχή «πριν» και στην εποχή «μετά» από αυτό που ονομάζουν PTSD (Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες).
Η Αλλαγή του Ανθρώπου σας
Ο άνθρωπος που αγαπούσατε και για τον οποίο ήσασταν τόσο περήφανοι, ο «ακλόνητος βράχος» σας, μπορεί ξαφνικά να γίνει μια φοβισμένη σκιά του παλιού του εαυτού.
-
Μπορεί να δυσκολεύεται να βγει από το σπίτι.
-
Μπορεί να έχει έντονο άγχος και να ανησυχεί διαρκώς για το τι τρομερό θα μπορούσε να συμβεί.
-
Στην ελληνική πραγματικότητα, όπου το «φαίνεσαι δυνατός» είναι κοινωνική επιταγή, ο διασώστης σας μπορεί να κρύβει την απόγνωσή του πίσω από ξεσπάσματα θυμού.
-
Θα βρεθείτε σε σύγχυση, ανήσυχοι και αβέβαιοι για το πώς να ανταποκριθείτε.
Θα αναζητήσετε απαντήσεις από γιατρούς και θεραπευτές. Αυτοί μπορεί να μην είναι πάντα τόσο βοηθητικοί όσο θα θέλατε, και ίσως χρειαστεί να αλλάξετε αρκετούς μέχρι να βρείτε κάποιον που θα συμπεριλάβει και εσάς στο πλάνο θεραπείας.
Τα Κρυμμένα Συναισθήματα
Είναι σημαντικό να καταλάβετε ότι ο σύντροφός σας παλεύει με ισχυρά συναισθήματα που παραμονεύουν βαθιά μέσα του: απέραντη θλίψη, σπαρακτική απώλεια, απελπιστική μοναξιά, και αμείλικτες ενοχές και ντροπή.
Πιθανότατα βιώνει μια κρίση ταυτότητας, καθώς ανησυχεί ότι δεν είναι το ανθεκτικό άτομο που πίστευε. Αυτά τα συναισθήματα μπορεί να αναδυθούν με άγρια ένταση σε φαινομενικά άσχετες στιγμές. Ζουν με τον φόβο μήπως νιώσουν ξανά αυτόν τον διαπεραστικό πόνο και προσπαθούν να τον αποφύγουν με διάφορους τρόπους.
Σημείωση: Αν και ο πόνος, ο φόβος και η θλίψη είναι τα αληθινά υποκείμενα συναισθήματα, αυτό που εσείς και ο κόσμος βλέπετε είναι συχνά μόνο διάφορες αποχρώσεις θυμού.
Πώς εκδηλώνεται ο τραυματισμός:
-
Ο πόνος εμφανίζεται ως επίθεση και κατηγορία.
-
Η απώλεια εκφράζεται ως καχυποψία.
-
Η μοναξιά εκδηλώνεται ως απομόνωση και απώθηση των αγαπημένων προσώπων.
-
Οι ενοχές και η ντροπή μεταφράζονται σε αρνητικότητα, ευερεθιστότητα και ριψοκίνδυνη συμπεριφορά.
Η Καθημερινότητα με το Τραύμα
Θα νιώθετε ότι περπατάτε σε αναμμένα κάρβουνα.
-
Ο ύπνος: Οι εφιάλτες από εκείνο το άσχημο περιστατικό (ίσως ένα παιδί ή ένα πολύνεκρο τροχαίο στην εθνική) θα τινάζουν τον σύντροφό σας από το κρεβάτι, χαλώντας και τον δικό σας ύπνο.
-
Το «φάρμακο»: Προσοχή αν αρχίσει να πίνει παραπάνω «για να χαλαρώσει» ή αν απομονώνεται με τις ώρες. Είναι οι δικοί του τρόποι να ξεχάσει τις εικόνες που είδε.
-
Οι δουλειές του σπιτιού: Ακόμα και το πιο απλό (π.χ. να πάει στο σούπερ μάρκετ ή να φτιάξει κάτι που χάλασε) μπορεί να του φαίνεται βουνό και να προκαλεί καβγά.
Διαταραχές Ύπνου και Συμπεριφοράς
-
Εφιάλτες: Ένας εφιάλτης μπορεί να καθορίσει τον τόνο όλης της ημέρας, ακυρώνοντας κάθε προγραμματισμένη δραστηριότητα.
-
Αυτοκαταστροφικές συνήθειες: Μπορεί να σοκαριστείτε βλέποντας τον σύντροφό σας να πίνει πολύ, να κάνει χρήση ουσιών, να τζογάρει ή να ρισκάρει αδικαιολόγητα. Αυτές είναι προσπάθειες απόσπασης από την πραγματικότητα ή αυτοφροντίδας.
-
Ημιτελείς εργασίες: Ενθουσιασμοί της στιγμής για νέα χόμπι μπορεί να σβήσουν γρήγορα, αφήνοντας εξοπλισμό να σκονίζεται στο γκαράζ.
«Περπατώντας σε αναμμένα κάρβουνα»
Θα νιώθετε ότι πρέπει να προσέχετε κάθε σας λέξη, αλλά και πάλι θα νιώθετε ότι είπατε το λάθος πράγμα. Το μυαλό του αγαπημένου σας μπορεί να «καταληφθεί» από καταναγκαστικές σκέψεις, προκαλώντας του κακή διάθεση χωρίς προφανή λόγο. Μπορεί να κατηγορηθείτε για πράγματα που δεν κάνατε, σε σημείο που να αρχίσετε να αμφιβάλλετε για τη δική σας λογική.
Ο Αντίκτυπος στην Οικογένεια και τα Παιδιά
Η καρδιά σας θα ραγίζει καθώς προσπαθείτε να βρείτε τις σωστές λέξεις, συνειδητοποιώντας τελικά ότι δεν υπάρχει «σωστό» πράγμα να πείτε.
-
Ο ρόλος του διαιτητή: Θα προσπαθείτε διαρκώς να εξισορροπήσετε τις καταστάσεις ανάμεσα στον σύζυγο και τα παιδιά σας, προστατεύοντάς τα από τον θυμό του και εξηγώντας τους τη συμπεριφορά του με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους.
-
Η απώλεια του μέλλοντος: Τα όνειρα για διακοπές και γιορτές μπορεί να εξανεμιστούν, καθώς η χαρούμενη προσμονή δίνει τη θέση της στην απογοήτευση.
-
Ο φόβος της εγκατάλειψης: Μπορεί να σκεφτείτε να φύγετε για να σωθείτε εσείς και τα παιδιά, αλλά οι ενοχές και ο φόβος ότι ο σύντροφός σας μπορεί να αυτοκτονήσει αν μείνει μόνος, σας κρατούν δέσμιους.
Κατανοώντας τον Τραυματισμό
Ο άνθρωπος σας έχει επηρεαστεί από όσα είδε και έκανε κατά την υπηρεσία του. Μπορεί να είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό ή η συσσώρευση πολλών. Συχνά, το γεγονός που οδηγεί στην «κατάρρευση» φαίνεται ήπιο, αλλά είναι απλώς η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, αφού οι προηγούμενες εμπειρίες είχαν ήδη διαβρώσει τους ψυχολογικούς του μηχανισμούς άμυνας.
Μετατραυματικό Στρες vs PTSD
Το μετατραυματικό στρες (συμπτώματα όπως αναβίωση του γεγονότος, άγχος, αϋπνία) δεν διαγιγνώσκεται επίσημα ως διαταραχή (PTSD) παρά μόνο αν τα συμπτώματα διαρκέσουν πάνω από έναν μήνα και είναι σοβαρά. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας να βοηθήσετε τον άνθρωπό σας, αν εκείνος είναι διατεθειμένος να μιλήσει.
Τύποι Τραυμάτων
-
Ηθικό Τραύμα (Moral Injury): Τραυματισμός στην καρδιά και την ψυχή. Συμβαίνει όταν νιώθουν ότι έκαναν κάτι που δεν έπρεπε ή δεν έκαναν κάτι που έπρεπε, με οδυνηρές συνέπειες. Προκαλεί βαθιά ντροπή και την αίσθηση ότι δεν αξίζουν να είναι ευτυχισμένοι ή να έχουν τη δουλειά τους.
-
Θεσμικό Τραύμα (Sanctuary/Institutional Trauma): Όταν ο οργανισμός στον οποίο αφιέρωσαν τη ζωή τους (η υπηρεσία, η ηγεσία, οι ασφαλιστικές εταιρείες) τους προδίδει ή δεν τους στηρίζει όταν έχουν ανάγκη. Αυτό προκαλεί οργή και αίσθημα αδικίας.
Πώς να Επιβιώσετε και να Βοηθήσετε
-
Φροντίστε τον εαυτό σας: Χρειάζεστε και εσείς συμβουλευτική. Δεν μπορείτε να πάρετε τη στήριξη που χρειάζεστε από έναν σύντροφο που παλεύει να επιβιώσει ο ίδιος.
-
Μείνετε ψύχραιμοι: Μάθετε να μην κλιμακώνετε τις συγκρούσεις. Η φωνή και η γλώσσα του σώματός σας πρέπει να εκπέμπουν ηρεμία και ασφάλεια.
-
Θέστε όρια: Μην ανέχεστε τη λεκτική, σωματική ή συναισθηματική κακοποίηση. Προστατέψτε τα παιδιά σας.
-
Ενθαρρύνετε την επικοινωνία: Δείξτε του ότι μπορείτε να ακούσετε την ιστορία του χωρίς να τραυματιστείτε εσείς, χωρίς να τον κρίνετε και με απόλυτη εχεμύθεια.
Υπάρχει Ελπίδα
Η καλύτερη πιθανότητα για ανάρρωση είναι ένα στοργικό, ασφαλές περιβάλλον όπου ο τραυματισμένος νιώθει σεβασμό και ασφάλεια. Πολλοί άνθρωποι με PTSD καταφέρνουν να μετατρέψουν την ιστορία τους σε μια ιστορία Μετατραυματικής Ανάπτυξης.
Το να δουλέψετε μαζί με τον αγαπημένο σας πάνω σε αυτό το τραύμα είναι ένα «δώρο» που μπορεί να οδηγήσει σε μια βαθύτερη σύνδεση και οικειότητα, πέρα από οτιδήποτε θεωρούσατε δυνατό μέχρι τώρα.
Πηγή: Supporting your Injured First Responder
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
