Το παράδειγμα του βόρειου Κολοράντο δείχνει ότι η επιβίωση δεν αυξάνεται με μία καινούργια συσκευή, αλλά με δεδομένα, κοινά πρωτόκολλα, συστηματική εκπαίδευση και έλεγχο κάθε περιστατικού
Η Poudre Fire Authority στο βόρειο Κολοράντο κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να αυξήσει την επιβίωση με καλή νευρολογική κατάσταση μετά από εξωνοσοκομειακή καρδιακή ανακοπή από λιγότερο από 3% σε 17,3%.
Το εντυπωσιακό δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα. Είναι κυρίως ο τρόπος με τον οποίο το πέτυχε.
Αντιμετώπισε την καρδιακή ανακοπή ως πρόβλημα ολόκληρου του συστήματος και όχι ως μεμονωμένη δοκιμασία των διασωστών που έτυχε να βρίσκονται στη βάρδια.
Κατέγραψε κάθε περιστατικό, δημιούργησε ένα κοινό κλινικό πρότυπο, εκπαίδευσε συστηματικά το προσωπικό, αξιοποίησε τα δεδομένα των απινιδωτών και εξέτασε κάθε αναζωογόνηση. Όταν μια επιλογή δεν έφερνε το αναμενόμενο αποτέλεσμα, την εγκατέλειπε, ακόμη κι αν αρχικά φαινόταν σωστή.
Αυτό ακριβώς είναι το μάθημα για την Ελλάδα: δεν χρειάζεται να αντιγράψουμε μηχανικά το πρωτόκολλο του Κολοράντο. Χρειάζεται να υιοθετήσουμε τη νοοτροπία του.
Πρώτα πρέπει να παραδεχτούμε τι δεν γνωρίζουμε
Για να βελτιώσεις ένα σύστημα, πρέπει πρώτα να γνωρίζεις με ακρίβεια πώς λειτουργεί σήμερα.
- Πόσες εξωνοσοκομειακές καρδιακές ανακοπές αντιμετωπίζει κάθε χρόνο το ΕΚΑΒ;
- Σε πόσες έγινε ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενο;
- Σε πόσες δόθηκαν τηλεφωνικές οδηγίες από το Συντονιστικό Κέντρο;
- Πόσος χρόνος πέρασε μέχρι την πρώτη συμπίεση και την πρώτη απινίδωση;
- Ποιο ήταν το ποσοστό επανόδου της αυτόματης κυκλοφορίας;
- Πόσοι ασθενείς βγήκαν ζωντανοί από το νοσοκομείο και πόσοι επέστρεψαν στην προηγούμενη ζωή τους με καλή νευρολογική κατάσταση;
Για το μεγαλύτερο μέρος της χώρας δεν έχουμε ολοκληρωμένες και συνεχώς ενημερωμένες απαντήσεις.
Η πρώτη αναλυτική δημοσίευση ελληνικών δεδομένων από το πρόγραμμα EuReCa-THREE αφορούσε μόνο την περιοχή ευθύνης του ΕΚΑΒ Θεσσαλονίκης, με πληθυσμιακή κάλυψη περίπου 1,1 εκατομμυρίου κατοίκων και περίοδο καταγραφής τριών μηνών το 2022.
Καταγράφηκαν 302 εξωνοσοκομειακές καρδιακές ανακοπές, από τις οποίες οι 99 αντιμετωπίστηκαν από το ΕΚΑΒ. Επάνοδος αυτόματης κυκλοφορίας επιτεύχθηκε στο 31,3% των αντιμετωπισμένων ασθενών, ενώ η επιβεβαιωμένη επιβίωση μέχρι την έξοδο από το νοσοκομείο ήταν 7,1%. Η νοσοκομειακή παρακολούθηση, όμως, δεν ήταν πλήρης για όλους τους ασθενείς, επομένως το συγκεκριμένο ποσοστό χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία. Η ελληνική ανάλυση του EuReCa-THREE
Τα δεδομένα αυτά δεν μπορούν να παρουσιαστούν ως αντιπροσωπευτικά ολόκληρης της Ελλάδας. Δείχνουν, όμως, κάτι πολύ σημαντικό: μπορούμε να καταγράψουμε τα περιστατικά με διεθνώς αναγνωρισμένο τρόπο, όταν αποφασίσουμε να το κάνουμε.
Χωρίς μόνιμο εθνικό μητρώο καρδιακών ανακοπών, κάθε συζήτηση για «καλή» ή «κακή» απόδοση βασίζεται περισσότερο σε εντυπώσεις παρά σε αποδείξεις. Και οι εντυπώσεις, όσο ειλικρινείς κι αν είναι, δεν αποτελούν πρόγραμμα βελτίωσης.
1. Εθνικό μητρώο καρδιακής ανακοπής με πραγματική παρακολούθηση του ασθενούς
Το πρώτο βήμα πρέπει να είναι η δημιουργία ενός μόνιμου εθνικού μητρώου εξωνοσοκομειακής καρδιακής ανακοπής, βασισμένου στους διεθνείς ορισμούς Utstein.
Κάθε ανακοπή πρέπει να αποκτά έναν ενιαίο αριθμό περιστατικού που θα συνδέει την κλήση στο Συντονιστικό Κέντρο, την προνοσοκομειακή φροντίδα, τα δεδομένα του απινιδωτή, την υποδοχή στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και την τελική έκβαση.
Η καταγραφή δεν πρέπει να τελειώνει με την παράδοση του ασθενούς στο νοσοκομείο. Η επάνοδος της αυτόματης κυκλοφορίας είναι σημαντικό ενδιάμεσο αποτέλεσμα, όχι ο τελικός στόχος. Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε είναι αν ο ασθενής επέζησε μέχρι την έξοδο ή τις 30 ημέρες και με ποια νευρολογική κατάσταση.
Το μητρώο δεν πρέπει να δημιουργηθεί για να παράγει ωραίους ετήσιους πίνακες. Πρέπει να επιστρέφει πληροφορίες στους ανθρώπους που αντιμετώπισαν το περιστατικό και να δείχνει σε κάθε τομέα πού βρίσκεται και πού πρέπει να φτάσει.
2. Ένα κοινό πρότυπο αναζωογόνησης για όλους
Ο ασθενής δεν ενδιαφέρεται αν πρώτος έφτασε διασώστης του ΕΚΑΒ, ιατρός Κινητής Ιατρικής Μονάδας, πυροσβέστης, αστυνομικός ή εκπαιδευμένος εθελοντής. Βιώνει μία αναζωογόνηση και ένα σύστημα.
Σήμερα, διαφορετικές μονάδες, περιοχές και επαγγελματικές ομάδες μπορεί να έχουν διαφορετικό εξοπλισμό, διαφορετική εκπαίδευση και διαφορετικές συνήθειες. Αυτό δημιουργεί περιττή μεταβλητότητα.
Χρειάζεται ένα ενιαίο εθνικό κλινικό πρότυπο, ευθυγραμμισμένο με τις κατευθυντήριες οδηγίες του European Resuscitation Council, και ταυτόχρονα αρκετά σαφές ώστε να εφαρμόζεται μέσα στο ασθενοφόρο, στον δρόμο, σε ένα διαμέρισμα ή σε ένα απομακρυσμένο νησί.
Το κοινό πρότυπο πρέπει να καθορίζει τους ρόλους της ομάδας, την εναλλαγή στις συμπιέσεις, την ελαχιστοποίηση των διακοπών, τη διαδικασία ανάλυσης και απινίδωσης, τη διαχείριση του αεραγωγού, την καπνογραφία, τη φαρμακευτική αγωγή, την αντιμετώπιση των αναστρέψιμων αιτίων και τη φροντίδα μετά την επάνοδο της κυκλοφορίας.
Η κλινική κρίση παραμένει απαραίτητη. Δεν πρέπει, όμως, να βαφτίζουμε «κλινική κρίση» την απουσία κοινού τρόπου εργασίας.
3. Το Συντονιστικό Κέντρο πρέπει να αποτελεί το πρώτο κρίκο της αναζωογόνησης
Η καρδιακή ανακοπή αρχίζει να αντιμετωπίζεται πριν κινηθεί το ασθενοφόρο.
Ο τηλεφωνητής ή ο διασώστης του Συντονιστικού Κέντρου πρέπει να αναγνωρίζει γρήγορα τον συνδυασμό «δεν ανταποκρίνεται και δεν αναπνέει φυσιολογικά», χωρίς να παγιδεύεται από περιγραφές όπως «λιποθύμησε», «ροχαλίζει», «παθαίνει κρίση» ή «αναπνέει λίγο».
Χρειάζεται ενιαίο, σύντομο και δοκιμασμένο τηλεφωνικό πρωτόκολλο αναγνώρισης της ανακοπής. Αμέσως μετά πρέπει να δίνονται σαφείς οδηγίες ΚΑΡΠΑ, κατά προτεραιότητα με το τηλέφωνο σε ανοικτή ακρόαση, και να αναζητείται διαθέσιμος αυτόματος εξωτερικός απινιδωτής.
Στην ελληνική καταγραφή EuReCa-THREE, τηλεφωνικές οδηγίες δίνονταν μετά την αξιολόγηση από εκπαιδευμένο προσωπικό, αλλά δεν χρησιμοποιούνταν τυποποιημένο σενάριο. Αυτό είναι κενό που μπορεί να διορθωθεί χωρίς τεράστια επένδυση. Απαιτεί συμφωνημένο πρωτόκολλο, εκπαίδευση και έλεγχο πραγματικών κλήσεων.
Οι οδηγίες ERC 2025 ζητούν από τις υπηρεσίες ασθενοφόρων να χρησιμοποιούν τυποποιημένα κριτήρια αναγνώρισης, να εκπαιδεύουν και να αξιολογούν τα κέντρα διαχείρισης κλήσεων και να παρέχουν τηλεφωνικά καθοδηγούμενη ΚΑΡΠΑ. ERC 2025 – Systems Saving Lives
Ο χρόνος δεν πρέπει να μετριέται μόνο από την αποδοχή της κλήσης μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου. Πρέπει να μετριέται μέχρι την αναγνώριση της ανακοπής, την έναρξη τηλεφωνικών οδηγιών, την πρώτη συμπίεση και την πρώτη απινίδωση.
4. Δίκτυο πρώτων ανταποκριτών και απινιδωτών που ενεργοποιείται πραγματικά
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, και ιδιαίτερα στα νησιά, στα ορεινά χωριά και στις τουριστικές περιοχές, το ασθενοφόρο δεν μπορεί να φτάσει μέσα σε τρία ή τέσσερα λεπτά. Καμία υπόσχεση και καμία σειρήνα δεν μπορεί να ακυρώσει τη γεωγραφία.
Η λύση είναι να κερδίσουμε χρόνο πριν φτάσει το ασθενοφόρο.
Χρειάζεται οργανωμένο δίκτυο πιστοποιημένων πρώτων ανταποκριτών, το οποίο θα ενεργοποιείται από το Συντονιστικό Κέντρο σε πιθανή καρδιακή ανακοπή. Σε αυτό μπορούν να συμμετέχουν κατάλληλα εκπαιδευμένοι πυροσβέστες, αστυνομικοί, λιμενικοί, δημοτικοί υπάλληλοι, ναυαγοσώστες, εθελοντές και επαγγελματίες υγείας που βρίσκονται κοντά στο περιστατικό.
Παράλληλα, οι δημόσιοι απινιδωτές πρέπει να καταγραφούν σε ένα ζωντανό ψηφιακό μητρώο, το οποίο θα γνωρίζει όχι μόνο τη διεύθυνση αλλά και αν η συσκευή είναι προσβάσιμη εκείνη την ώρα, αν λειτουργεί και πότε ελέγχθηκαν τελευταία φορά τα ηλεκτρόδια και η μπαταρία της.
Ένας απινιδωτής κλειδωμένος σε ένα δημοτικό κτίριο μετά τις 15:00 υπάρχει μόνο στα χαρτιά.
Οι ERC 2025 συστήνουν οργανωμένα προγράμματα πρώτων ανταποκριτών, σύνδεσή τους με τα Συντονιστικά Κέντρα και τα μητρώα απινιδωτών, καθώς και ενεργοποίησή τους τόσο σε δημόσιους χώρους όσο και σε ιδιωτικές κατοικίες. Επισημαίνουν επίσης ότι η ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενο και η πρώιμη χρήση AED μπορούν να αυξήσουν δύο έως τέσσερις φορές την πιθανότητα επιβίωσης. ERC 2025 – Βασική υποστήριξη της ζωής ενηλίκων
Για τη Ρόδο, ένα τέτοιο πρόγραμμα θα μπορούσε να αρχίσει πιλοτικά από τις περιοχές όπου οι αποστάσεις είναι μεγαλύτερες: τη Νότια Ρόδο, τη δυτική πλευρά του νησιού και τα χωριά που απέχουν σημαντικά από ενεργό τομέα του ΕΚΑΒ. Δεν αντικαθιστά το ασθενοφόρο ούτε δικαιολογεί την υποστελέχωση. Καλύπτει τα κρίσιμα λεπτά μέχρι την άφιξή του.
5. Ποιότητα ΚΑΡΠΑ που μετριέται και δεν υποτίθεται
Οι διασώστες συχνά πιστεύουν ότι εκτελούν καλές συμπιέσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συμπιέσεις έχουν σταθερά το σωστό βάθος και ρυθμό, ότι επιτρέπεται πλήρης επαναφορά του θώρακα ή ότι οι διακοπές παραμένουν πραγματικά σύντομες.
Η ποιότητα πρέπει να μετριέται.
Όπου ο εξοπλισμός το επιτρέπει, πρέπει να καταγράφονται ο ρυθμός και το βάθος των συμπιέσεων, το κλάσμα θωρακικών συμπιέσεων, οι παύσεις πριν και μετά την απινίδωση, οι χρόνοι των παρεμβάσεων και η κυματομορφή της καπνογραφίας.
Η προφόρτιση του απινιδωτή, η άμεση επανέναρξη των συμπιέσεων μετά την εκφόρτιση, η τακτική εναλλαγή του διασώστη που εκτελεί ΚΑΡΠΑ και η αποφυγή υπεραερισμού δεν πρέπει να εξαρτώνται από τη διάθεση ή την εμπειρία της στιγμής. Πρέπει να αποτελούν σταθερές ομαδικές συνήθειες, εκπαιδευμένες και επανειλημμένα δοκιμασμένες.
Αν ένα πλήρωμα δεν διαθέτει συσκευή ανατροφοδότησης, δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να βελτιώσει την απόδοσή του. Μπορεί να χρησιμοποιεί σαφείς ρόλους, μετρονόμο, χρονόμετρο, υπεύθυνο ΚΑΡΠΑ και συχνή πρακτική σε προπλάσματα. Η τεχνολογία βοηθά, αλλά δεν διορθώνει από μόνη της μια ανοργάνωτη ομάδα.
6. Ανασκόπηση του 100% των αναζωογονήσεων
Αυτό είναι πιθανότατα το σημαντικότερο και ταυτόχρονα το πιο δύσκολο μάθημα από το Κολοράντο.
Κάθε καρδιακή ανακοπή πρέπει να εξετάζεται. Όχι μόνο οι επιτυχίες, όχι μόνο οι καταγγελίες και όχι μόνο τα περιστατικά στα οποία κάποιος θεωρεί ότι έγινε λάθος.
Η ανασκόπηση πρέπει να συνδυάζει το ηχητικό της κλήσης, τους χρόνους κινητοποίησης, το δελτίο του πληρώματος, τα δεδομένα του μόνιτορ-απινιδωτή και τη νοσοκομειακή έκβαση.
Μέσα σε λίγες ημέρες, το πλήρωμα πρέπει να λαμβάνει σύντομη και συγκεκριμένη ανατροφοδότηση: πόσο γρήγορα αναγνωρίστηκε η ανακοπή, πότε άρχισε η ΚΑΡΠΑ, πόσο συχνά διακόπηκαν οι συμπιέσεις, αν οι απινιδώσεις δόθηκαν σωστά, αν ο αερισμός ήταν αποτελεσματικός και τι συνέβη τελικά στον ασθενή.
Η διαδικασία πρέπει να βασίζεται στη δίκαιη κουλτούρα και όχι στην αναζήτηση ενόχου. Αυτό δεν σημαίνει συγκάλυψη. Αν κάποιος απινίδωσε οργανωμένο ρυθμό, αγνόησε το πρωτόκολλο ή δεν γνώριζε τον εξοπλισμό του, το περιστατικό πρέπει να εξεταστεί με το όνομά του.
Η ευθύνη, όμως, είναι διπλή. Ο επαγγελματίας οφείλει να τηρεί τα πρότυπα. Η υπηρεσία οφείλει να του έχει δώσει σαφές πρωτόκολλο, κατάλληλη εκπαίδευση, λειτουργικό εξοπλισμό και επαρκή στελέχωση.
Δεν μπορούμε να απαιτούμε τελειότητα από ένα πλήρωμα και ταυτόχρονα να του στερούμε τις προϋποθέσεις για να την επιτύχει.
7. Εκπαίδευση μικρής διάρκειας, συχνή και βασισμένη σε πραγματικά περιστατικά
Ένα σεμινάριο ανά τρία ή τέσσερα χρόνια δεν δημιουργεί ομάδα αναζωογόνησης. Δημιουργεί ένα πιστοποιητικό που γερνάει μέσα σε έναν φάκελο.
Η εκπαίδευση πρέπει να γίνεται σε τακτά και σύντομα διαστήματα, μέσα στον χώρο εργασίας, με τον πραγματικό εξοπλισμό του πληρώματος. Δεκαπέντε ή είκοσι λεπτά πρακτικής μπορούν να αφιερωθούν σε μία μόνο δεξιότητα: αλλαγή διασώστη χωρίς διακοπή, τοποθέτηση ηλεκτροδίων, προφόρτιση απινιδωτή, αερισμό χωρίς υπερβολή, χρήση καπνογραφίας ή οργανωμένη φροντίδα μετά την επάνοδο της κυκλοφορίας.
Τα σενάρια πρέπει να βασίζονται στα προβλήματα που ανέδειξαν οι πραγματικές ανασκοπήσεις. Αν τα δεδομένα δείχνουν μεγάλες παύσεις πριν από την απινίδωση, εκπαιδεύουμε αυτό. Αν δείχνουν υπεραερισμό, εκπαιδεύουμε αυτό. Αν τα πληρώματα δυσκολεύονται στη χρήση του μόνιτορ, σταματάμε να προσποιούμαστε ότι η ετήσια επίδειξη είναι αρκετή.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες τονίζουν επίσης την ανάγκη παρακολούθησης των επαγγελματιών που έχουν μικρή πραγματική έκθεση σε ανακοπές και την αντιμετώπιση αυτού του κενού με συστηματική εκπαίδευση και προσομοίωση. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μικρούς ή απομακρυσμένους τομείς.
8. Σταθεροποίηση στο σημείο και οργανωμένη φροντίδα μετά την ανακοπή
Η βιαστική μεταφορά ενός ασθενούς με συνεχιζόμενη ΚΑΡΠΑ δεν είναι αυτομάτως καλύτερη φροντίδα. Η μετακίνηση σε σκάλες, φορείο και κινούμενο ασθενοφόρο μπορεί να προκαλέσει μεγάλες διακοπές και να υποβαθμίσει τις συμπιέσεις.
Χρειάζεται σαφές, επιστημονικά και νομικά εγκεκριμένο πρωτόκολλο που να καθορίζει πότε η αναζωογόνηση συνεχίζεται στο σημείο, πότε ενδείκνυται διακομιδή με συνεχιζόμενη ΚΑΡΠΑ και πότε μπορεί να εφαρμοστεί τερματισμός της προσπάθειας. Οι αποφάσεις αυτές δεν πρέπει να αφήνονται σε ανεπίσημες τοπικές συνήθειες.
Όταν επιτυγχάνεται επάνοδος της αυτόματης κυκλοφορίας, πρέπει να ενεργοποιείται συγκεκριμένη δέσμη φροντίδας: έλεγχος αεραγωγού και αερισμού, αποφυγή υποξίας και υπεραερισμού, αιμοδυναμική υποστήριξη, ηλεκτροκαρδιογράφημα, έλεγχος θερμοκρασίας, αναζήτηση της αιτίας και έγκαιρη ενημέρωση του κατάλληλου νοσοκομείου.
Οι ERC 2025 προτείνουν τη δημιουργία δικτύων φροντίδας καρδιακής ανακοπής και, όπου είναι εφικτό, τη διαχείριση των ασθενών με μη τραυματική εξωνοσοκομειακή ανακοπή σε κατάλληλα κέντρα καρδιακής ανακοπής.
Για την Ελλάδα αυτό απαιτεί συμφωνημένες διαδρομές μεταξύ ΕΚΑΒ και νοσοκομείων, ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές, όπου μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός επίγειας και αεροπορικής διακομιδής.
Ένα ρεαλιστικό πιλοτικό πρόγραμμα για την Ελλάδα
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι να δημιουργηθεί ένα τέλειο εθνικό σύστημα. Μπορούμε να αρχίσουμε με οργανωμένα περιφερειακά προγράμματα, αρκεί τα δεδομένα να συλλέγονται με κοινό τρόπο.
Ένα πιλοτικό πρόγραμμα σε έναν τομέα, όπως η Ρόδος, θα μπορούσε αρχικά να καταγράφει κάθε εξωνοσοκομειακή καρδιακή ανακοπή με το πρότυπο Utstein, να αναλύει τις κλήσεις και τα δεδομένα των απινιδωτών και να εξασφαλίζει νοσοκομειακή ενημέρωση για την έκβαση.
Στη συνέχεια θα μπορούσε να εφαρμοστεί κοινός αλγόριθμος αναζωογόνησης, να εκπαιδευτούν μαζί τα πληρώματα του ΕΚΑΒ, οι ιατροί και οι συνεργαζόμενοι πρώτοι ανταποκριτές και να ξεκινήσει ανασκόπηση του 100% των περιστατικών.
Παράλληλα, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μητρώο των απινιδωτών του νησιού και δίκτυο πρώτων ανταποκριτών, με προτεραιότητα στις περιοχές με μεγαλύτερο χρόνο πρόσβασης. Τα αποτελέσματα θα δημοσιεύονται ετησίως, χωρίς ονομαστική έκθεση προσωπικού αλλά με απόλυτη διαφάνεια για την απόδοση του συστήματος.
Οι βασικοί δείκτες πρέπει να είναι η πληρότητα της καταγραφής, ο χρόνος αναγνώρισης της ανακοπής, ο χρόνος έναρξης τηλεφωνικής ΚΑΡΠΑ, το ποσοστό ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενο, η χρήση AED πριν από την άφιξη του ΕΚΑΒ, ο χρόνος μέχρι την πρώτη απινίδωση, η ποιότητα των συμπιέσεων, η επάνοδος της κυκλοφορίας, η επιβίωση μέχρι την έξοδο ή τις 30 ημέρες και η νευρολογική κατάσταση του ασθενούς.
Μπορούμε πράγματι να φτάσουμε το 17,3%;
Μπορούμε να βελτιώσουμε σημαντικά τα αποτελέσματα. Δεν είναι, όμως, επιστημονικά έντιμο να υποσχεθούμε από τώρα ένα συγκεκριμένο ποσοστό.
Το 17,3% του Κολοράντο επηρεάζεται από τον πληθυσμό, τη συχνότητα των απινιδώσιμων ρυθμών, το ποσοστό των ανακοπών που έγιναν παρουσία μάρτυρα, τους χρόνους ανταπόκρισης, την ΚΑΡΠΑ από πολίτες, τη διαθεσιμότητα απινιδωτών και τη νοσοκομειακή φροντίδα. Δεν μπορούμε να συγκρίνουμε δύο συστήματα μόνο από έναν τελικό αριθμό χωρίς να εξετάσουμε τις διαφορές τους.
Ο σωστός στόχος δεν είναι να αντιγράψουμε ένα ποσοστό. Είναι να δημιουργήσουμε έναν μηχανισμό που βελτιώνεται κάθε χρόνο και μπορεί να αποδείξει τη βελτίωσή του.
Το παράδειγμα του βόρειου Κολοράντο δεν μας λέει ότι χρειαζόμαστε περισσότερη ηρωική προσπάθεια. Οι διασώστες ήδη καταβάλλουν ηρωικές προσπάθειες, συχνά σε δύσκολες συνθήκες.
Μας λέει ότι η ατομική προσπάθεια δεν αρκεί όταν το σύστημα δεν καταγράφει, δεν αναλύει και δεν μαθαίνει.
Η καρδιακή ανακοπή δεν κερδίζεται από έναν άνθρωπο ούτε από ένα ασθενοφόρο. Κερδίζεται από μια αλυσίδα: από τον πολίτη που αναγνωρίζει την ανακοπή, τον συντονιστή που δίνει τις σωστές οδηγίες, τον πρώτο ανταποκριτή που αρχίζει ΚΑΡΠΑ και χρησιμοποιεί τον απινιδωτή, το πλήρωμα που εκτελεί οργανωμένη αναζωογόνηση και το νοσοκομείο που συνεχίζει την κατάλληλη φροντίδα.
Αν θέλουμε αποτελέσματα ανάλογα με εκείνα του Κολοράντο, πρέπει να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε κάθε ανακοπή ως ένα απομονωμένο περιστατικό που τελειώνει όταν κλείσει το δελτίο.
Κάθε ανακοπή πρέπει να αφήνει πίσω της δεδομένα. Κάθε δεδομένο πρέπει να οδηγεί σε μάθημα. Και κάθε μάθημα πρέπει να βελτιώνει τη φροντίδα του επόμενου ασθενούς.
Πηγή: How we changed cardiac arrest care in northern Colorado
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
