Το Συντονιστικό σού δίνει το κύριο σύμπτωμα του περιστατικού. Πριν ακόμη φτάσεις στη διεύθυνση, αρχίζεις να σχηματίζεις μια εικόνα στο μυαλό σου. Μπορεί να είναι μια πτώση, αδυναμία, πόνος στο στήθος ή κάποιος που απλώς δεν αισθάνεται καλά. Φτάνεις περιμένοντας κάτι συγκεκριμένο, αλλά μόλις περάσεις την πόρτα, κάτι σου λέει ότι συμβαίνουν περισσότερα απ’ όσα σου μετέφεραν. Η εικόνα του ασθενούς διαφέρει από εκείνη που περίμενες. Η οικογένεια είναι ασυνήθιστα σιωπηλή. Κάτι στη συζήτηση δεν σου ταιριάζει. Δεν μπορείς ακόμη να προσδιορίσεις ακριβώς τι είναι, αλλά καταλαβαίνεις ότι χρειάζεται να κόψεις λίγο ταχύτητα και να κοιτάξεις πιο προσεκτικά.
Αυτή η αίσθηση δεν αντικαθιστά τη σωστή αξιολόγηση και ασφαλώς δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τα κλινικά ευρήματα. Η εμπειρία, όμως, σε μαθαίνει να προσέχεις όσα δεν χωρούν πάντα εύκολα στις περιγραφές ενός εγχειριδίου. Μερικές φορές είναι μια αλλαγή στη συμπεριφορά. Άλλοτε είναι ο τρόπος με τον οποίο ο ασθενής απαντά σε μια απλή ερώτηση. Ή ένας συγγενής που προσπαθεί επίμονα να σου πει κάτι, ενώ όλοι οι υπόλοιποι έχουν την προσοχή τους στραμμένη στο μόνιτορ.
Η πρόκληση είναι να ξέρεις πώς να μετατρέψεις αυτές τις παρατηρήσεις σε σωστές κλινικές αποφάσεις. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε κάθε αίσθηση ως διάγνωση ούτε να αφήνουμε τις υποθέσεις μας να καθοδηγούν τη φροντίδα. Χρειάζεται να κάνουμε πιο εύστοχες ερωτήσεις, να συγκεντρώνουμε περισσότερες πληροφορίες, να επανεκτιμούμε όταν κάτι αλλάζει και να είμαστε πρόθυμοι να αναθεωρήσουμε την αρχική μας εκτίμηση όταν τα δεδομένα δεν την υποστηρίζουν.
Εδώ συναντιούνται η κλινική εμπειρία και η κριτική σκέψη. Το ζητούμενο δεν είναι να μπορείς να λες ότι τα έχεις δει όλα. Είναι να αναγνωρίζεις πότε αυτό που βλέπεις δεν βγάζει νόημα και να έχεις αρκετή περιέργεια ώστε να αναζητήσεις το γιατί.
Έχω περάσει περισσότερα από 30 χρόνια στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα και ένα μάθημα που κρατώ είναι ότι η πρώτη εντύπωση παραμένει ακριβώς αυτό: μια πρώτη εντύπωση. Σου δίνει ένα σημείο εκκίνησης, όχι την τελική απάντηση. Ο ασθενής μπροστά σου αξίζει έναν επαγγελματία που είναι πρόθυμος να συνεχίσει να παρατηρεί, να κάνει ερωτήσεις και να αλλάζει πορεία όταν το απαιτεί η κατάσταση.
Αυτό ισχύει και για τη διοίκηση. Μπορούμε να διαβάσουμε το δελτίο ενός περιστατικού, να εξετάσουμε ένα πρωτόκολλο και να αξιολογήσουμε την τελική έκβαση. Αν όμως δεν αναρωτηθούμε ποτέ τι έβλεπε ο διασώστης, ποιες πληροφορίες είχε στη διάθεσή του και τι επηρέασε τις αποφάσεις του εκείνη τη στιγμή, μπορεί να χάσουμε το σημαντικότερο δίδαγμα.
Ένα μόνιτορ μπορεί να σου δείξει τις τιμές των ζωτικών παραμέτρων του ασθενούς. Ένα πρωτόκολλο μπορεί να καθοδηγήσει το επόμενο βήμα σου. Κανένα από τα δύο, όμως, δεν μπορεί να σκεφτεί για λογαριασμό σου.
Αυτή η ευθύνη παραμένει στον άνθρωπο που στέκεται δίπλα στον ασθενή.
Γι’ αυτό η κλινική αριστεία στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα θα απαιτεί πάντα περισσότερα από την απομνημόνευση πρωτοκόλλων. Απαιτεί ορθή κρίση, προθυμία να αμφισβητείς τις υποθέσεις σου και πειθαρχία ώστε να αναγνωρίζεις πότε αλλάζει η εικόνα που έχεις μπροστά σου.
Γιατί ο ασθενής δεν παρουσιάζεται πάντα όπως τον περιγράφει το εγχειρίδιο.
Και όταν συμβαίνει αυτό, η ικανότητά σου να σκέφτεσαι πέρα από το προφανές μπορεί να είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που φέρνεις μαζί σου στο περιστατικό.
Πηγή: The Human Factor of EMS
