Μπορούμε να μάθουμε σε κάποιον να διασωληνώνει, να χορηγεί το σωστό φάρμακο και να ακολουθεί ένα πρωτόκολλο. Ποιος, όμως, του μαθαίνει τι συμβαίνει στη σκέψη του όταν έχει μείνει άυπνος για 24 ώρες;
Αφιερώνουμε αμέτρητες ώρες στην κλινική εκπαίδευση στην προνοσοκομειακή φροντίδα. Εξασκούμαστε σε δεξιότητες, μελετάμε φάρμακα, μαθαίνουμε πρωτόκολλα και προετοιμαζόμαστε για τα χειρότερα σενάρια. Ελέγχουμε τις γνώσεις μας και αξιολογούμε την απόδοσή μας. Και σωστά κάνουμε. Ανθρώπινες ζωές εξαρτώνται από αυτά.
Ύστερα, όμως, από περισσότερα από 30 χρόνια σε αυτό το επάγγελμα, πιστεύω ότι υπάρχει κάτι που αξίζει εξίσου μεγάλη προσοχή με όλα όσα μαθαίνουμε στην αίθουσα διδασκαλίας.
Ο άνθρωπος που παρέχει τη φροντίδα.
Έχω δει αυτό το επάγγελμα να αλλάζει με τα χρόνια. Ο εξοπλισμός άλλαξε. Τα πρωτόκολλα άλλαξαν. Οι απαιτήσεις άλλαξαν. Εξακολουθούμε, όμως, να ζητάμε από ανθρώπους να μπαίνουν σε απρόβλεπτες καταστάσεις, να παίρνουν αποφάσεις με ελλιπείς πληροφορίες, να διαχειρίζονται φοβισμένες οικογένειες και να παρέχουν φροντίδα υπό πίεση. Και όταν τελειώσει το περιστατικό, αναμένεται να επιστρέψουμε στο ασθενοφόρο και να είμαστε έτοιμοι να τα κάνουμε όλα ξανά.
Δεν συζητάμε πάντα τι επίδραση έχει αυτό σε έναν άνθρωπο.
Δεν μιλάμε αρκετά για το πώς η κόπωση επηρεάζει την κρίση, πώς το στρες αλλάζει την επικοινωνία ή πώς ένας επαγγελματίας που φοβάται μήπως τον γελοιοποιήσουν μπορεί να διστάσει να μιλήσει όταν βλέπει ότι κάτι δεν πάει καλά. Δεν εξετάζουμε πάντα γιατί ένας έμπειρος διασώστης πήρε μια κακή απόφαση. Μερικές φορές πηγαίνουμε κατευθείαν στο τι έκανε λάθος, χωρίς να κοιτάξουμε τις συνθήκες που επηρέασαν εξαρχής την απόφασή του.
Και ας είμαστε ξεκάθαροι. Το να κατανοούμε αυτές τις συνθήκες δεν σημαίνει ότι ψάχνουμε δικαιολογίες. Η λογοδοσία έχει σημασία. Η ασφάλεια των ασθενών έχει σημασία. Η κλινική επάρκεια έχει σημασία.
Αν, όμως, το μόνο που κάνουμε είναι να διορθώνουμε το λάθος χωρίς να καταλαβαίνουμε τι συνέβαλε σε αυτό, πόσα έχουμε πραγματικά μάθει;
Το ίδιο ισχύει και για την ηγεσία. Μπορεί να διαθέτεις τα καλύτερα πρωτόκολλα στον κόσμο. Αν, όμως, οι άνθρωποί σου φοβούνται να κάνουν ερωτήσεις, να παραδεχτούν ότι δεν είναι βέβαιοι ή να σου πουν ότι κάτι δεν λειτουργεί, τότε έχεις ένα πρόβλημα που κανένα πρωτόκολλο δεν πρόκειται να λύσει.
Έχω περάσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες στην προνοσοκομειακή επείγουσα φροντίδα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι υπάρχουν συζητήσεις που αυτός ο κλάδος χρειάζεται να κάνει. Για τις αποφάσεις που παίρνουμε υπό πίεση. Για τη διαφορά ανάμεσα στα χρόνια εμπειρίας και στην ορθή κρίση. Για το γιατί καλοί επαγγελματίες μερικές φορές δυσκολεύονται. Για ηγέτες που ενδυναμώνουν τους ανθρώπους τους, αντί να τους κάνουν να φοβούνται μήπως κάνουν λάθος. Και για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου η κλινική αριστεία και η ανθρώπινη φύση μας δεν αντιμετωπίζονται ως αντίθετες δυνάμεις.
Γιατί ο επαγγελματίας που φροντίζει τη μητέρα σου, το παιδί σου, τον σύντροφό σου ή εσένα είναι άνθρωπος. Οι γνώσεις του έχουν σημασία. Η εκπαίδευσή του έχει σημασία. Το ίδιο και οι συνθήκες μέσα στις οποίες καλείται να ανταποκριθεί.
Δεν μπορούμε να βελτιώσουμε την προνοσοκομειακή επείγουσα φροντίδα εξετάζοντας μόνο την ιατρική της πλευρά. Πρέπει να κατανοήσουμε και τους ανθρώπους που την παρέχουν.
Γιατί δεν είμαστε εδώ μόνο για να μιλήσουμε για το τι κάνουμε. Είμαστε εδώ για να καταλάβουμε γιατί το κάνουμε, τι επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το κάνουμε και πώς μπορούμε να το κάνουμε καλύτερα.
Πηγή: The Human Factor of EMS
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
