Εισαγωγή
Στην προνοσοκομειακή διαχείριση τραύματος, η σανίδα ακινητοποίησης θεωρείται το «χρυσό πρότυπο» για την ασφαλή μεταφορά ασθενών με υποψία κάκωσης στη σπονδυλική στήλη. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η παρατεταμένη παραμονή στη σανίδα εντός του νοσοκομείου μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ιατρογενείς επιπλοκές.
Οι 5 Κύριοι Κίνδυνοι της Παρατεταμένης Χρήσης
1. Πρόκληση Ελκών από Πίεση (Κατακλίσεις)
Η σανίδα ακινητοποίησης ασκεί πολύ υψηλότερες πιέσεις στο σώμα σε σχέση με τα κοινά νοσοκομειακά στρώματα.
-
Ταχεία βλάβη: Πίεση μόλις 35 mm Hg για δύο ώρες αρκεί για να προκαλέσει μη αναστρέψιμη νέκρωση των ιστών.
-
Ομάδες υψηλού κινδύνου: Ασθενείς με κάκωση νωτιαίου μυελού, αναίσθητοι ή παράλυτοι διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ελκών.
2. Ανεπαρκής Υποστήριξη της Σπονδυλικής Στήλης
Παρά το όνομά της, η σανίδα συχνά αποτυγχάνει να διατηρήσει την ουδέτερη θέση του σώματος:
-
Αυχένας: Στο 98% των περιπτώσεων, η σανίδα θέτει τον αυχένα σε θέση έκτασης.
-
Οσφυϊκή Μοίρα: Το κενό που δημιουργείται μεταξύ της μέσης και της σκληρής επιφάνειας προκαλεί καταπόνηση που μπορεί να επιδεινώσει έναν υπάρχοντα τραυματισμό.
3. Πόνος και Σωματική Δυσφορία
Η σκληρή επιφάνεια προκαλεί έντονο πόνο σε υγιείς εθελοντές μέσα σε μόλις 30 λεπτά.
-
Παραπλανητικά συμπτώματα: Ο πόνος που προκαλεί η ίδια η σανίδα μπορεί να εκληφθεί ως πόνος από το τραύμα, οδηγώντας σε περιττές και δαπανηρές ακτινογραφίες.
4. Αναπνευστική Επιβάρυνση
Η ακινητοποίηση με ιμάντες θώρακα σε ύπτια θέση μειώνει τη ζωτική χωρητικότητα των πνευμόνων. Αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για ηλικιωμένους ή ασθενείς με θωρακικές κακώσεις.
5. Προβλήματα στη Διάγνωση
Η παρουσία της σανίδας και των μεταλλικών ιμάντων της αλλοιώνει την ποιότητα των ακτινογραφιών και των αξονικών τομογραφιών, καθυστερώντας την ορθή αξιολόγηση του τραυματία.
Συμπεράσματα και Συστάσεις
Η επιστημονική ανασκόπηση καταλήγει σε ένα σαφές συμπέρασμα: Η σανίδα ακινητοποίησης είναι συσκευή μεταφοράς και όχι συσκευή παραμονής.
-
Προτεραιότητα στο ΤΕΠ: Η σανίδα πρέπει να αφαιρείται από όλους τους ασθενείς το συντομότερο δυνατό μετά την άφιξη, ιδανικά αμέσως μετά την πρωτοβάθμια εκτίμηση και αναζωογόνηση.
-
Έγκαιρη Αφαίρεση: Η ταχεία απομάκρυνση βελτιώνει την άνεση του ασθενούς, την ποιότητα των εξετάσεων και προλαμβάνει σοβαρές επιπλοκές όπως οι κατακλίσεις.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
1. Farry A, Baxter D. The incidence and prevalence of spinal cord injury in Canada: overview and estimates based on current evidence [Internet]. Vancouver (BC): Rick Hansen Institute; 2010 Dec. [cited 2013 May 30]. Available from:
http://www.rickhanseninstitute.org/images/stories/sci-in-canada-13dec10.pdf
2. Markandaya M, Stein DM, Menaker J. Acute treatment options for spinal cord injury. Curr Treat Options Neurol. 2012 Feb 3. Epub ahead of print.
3. Kwan I, Bunn F. Effects of prehospital spinal immobilization: a systematic review of randomized trials on healthy subjects. Prehosp Disaster Med. 2005 Jan;20(1):47-53.
4. Ahn H, Singh J, Nathens A, MacDonald RD, Travers A, Tallon J, et al. Pre-hospital care management of a potential spinal cord injured patient: a systematic review of the literature and evidence-based guidelines. J Neurotrauma [Internet]. 2011 Aug;28(8):1341-61. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3143405
5. Theodore N, Hadley MN, Aarabi B, Dhall SS, Gelb DE, Hurlbert RJ, et al. Prehospital cervical spinal immobilization after trauma. Neurosurgery. 2013 Mar;72 Suppl 2:22-34.
6. EMS spinal precautions and the use of the long backboard. Prehosp Emerg Care. 2013 Mar 4. Epub ahead of print.
7. Hauswald M. A re-conceptualisation of acute spinal care. Emerg Med J. 2012 Sep 8. Epub ahead of print.
8. Haut ER, Kalish BT, Efron DT, Haider AH, Stevens KA, Kieninger AN, et al. Spine immobilization in penetrating trauma: more harm than good? J Trauma. 2010 Jan;68(1):115-20.
9. Kim EG, Brown KM, Leonard JC, Jaffe DM, Olsen CS, Kuppermann AN, et al. Variability of prehospital spinal immobilization in children at risk for cervical spine injury. PediatrEmerg Care. 2013 Apr;29(4):413-8.
Η Χρήση της Σανίδας Ακινητοποίησης: Πότε το «Χρυσό Πρότυπο» Γίνεται Επικίνδυνο;
Η Χρήση της Σανίδας Ακινητοποίησης στα ΤΕΠ: Πρακτική Διαχείρισης ή Πηγή Κινδύνων;
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
