Αν εσείς ή κάποιος που βλέπετε φαίνεται να παθαίνει έμφραγμα, το να μπει σε αυτή τη θέση μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες επιβίωσης. Αν πιστεύετε ότι παθαίνετε έμφραγμα, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να καλέσετε το 166 / 112. Το δεύτερο πράγμα; Καθίστε. Οι ειδικοί λένε ότι το να μεταβείτε με ασφάλεια σε καθιστή θέση μπορεί να σας προστατεύσει από επιπλέον επιπλοκές και να ανακουφίσει μέρος της καταπόνησης της καρδιάς.
Ας εξερευνήσουμε γιατί το να κάθεστε μπορεί να βοηθήσει να σωθεί η ζωή σας και τι άλλο πρέπει να κάνετε αν εσείς ή κάποιος που είστε μαζί του φαίνεται να παθαίνει έμφραγμα.
Ανατομία ενός εμφράγματος
Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος
Ένα έμφραγμα (αυτό που οι γιατροί αποκαλούν έμφραγμα του μυοκαρδίου) συμβαίνει όταν η παροχή αίματος πλούσιου σε οξυγόνο προς την καρδιά διακόπτεται. Αυτό προκαλεί τον θάνατο καρδιακών μυϊκών κυττάρων, αποδυναμώνοντας την καρδιά, εξηγεί ο Hosam Hmoud, M.D., καρδιολόγος στο Northwell Lenox Hill Hospital στη Νέα Υόρκη. Αν η ροή του αίματος δεν αποκατασταθεί γρήγορα, η βλάβη μπορεί να είναι μόνιμη ή θανατηφόρα.
Τα εμφράγματα συνήθως προκαλούνται από απόφραξη σε μία από τις αρτηρίες που τροφοδοτούν την καρδιά. Ένας συχνός ένοχος: η πλάκα. Πρόκειται για μια κολλώδη, λιπαρή ουσία που μπορεί να συσσωρευτεί στα τοιχώματα των αρτηριών και οδηγεί σε μια διαδικασία που ονομάζεται αθηροσκλήρωση. Η πλάκα συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου, στενεύοντας τις αρτηρίες. Τελικά, αυτό μπορεί να εμποδίσει τη ροή του αίματος. Όμως η πλάκα μπορεί επίσης να σπάσει ξαφνικά.
«Αυτή η πλάκα γίνεται ασταθής, ρήγνυται και σχηματίζεται θρόμβος αίματος μέσα σε δευτερόλεπτα ή λεπτά», λέει η Rani Hasan, M.D., επεμβατική καρδιολόγος στο Johns Hopkins Medicine στη Βαλτιμόρη. «Μπορεί να περάσει από μέτρια στένωση της αρτηρίας με ελάχιστη παρεμπόδιση της ροής του αίματος σε ξαφνικά καθόλου ροή αίματος μέσα από την αρτηρία».
Γιατί η θέση έχει σημασία
Γιατί η θέση του σώματος έχει σημασία κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος
Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους το να καθίσετε μπορεί να είναι η καλύτερη θέση αν παθαίνετε έμφραγμα.
Βελτιώνει την αρτηριακή πίεση και τη ροή του αίματος
Η καρδιά αντλεί αίμα προς το υπόλοιπο σώμα μέσω ενός δικτύου αρτηριών και στη συνέχεια το αίμα επιστρέφει στην καρδιά μέσω των φλεβών. Η αρτηριακή πίεση καθορίζει τη δύναμη με την οποία ρέει το αίμα. Η θέση του σώματος μπορεί να επηρεάσει τόσο την αρτηριακή πίεση όσο και τη ροή του αίματος, λέει ο Jim Liu, M.D., καρδιολόγος στο The Ohio State University Wexner Medical Center στο Κολόμπους του Οχάιο.
«Για παράδειγμα, σε όρθια θέση, η αρτηριακή πίεση μπορεί να είναι χαμηλότερη και η επιστροφή του αίματος στην καρδιά μικρότερη, επειδή η βαρύτητα κατανέμει περισσότερο αίμα στα πόδια», λέει.
Σε φυσιολογικές συνθήκες, η καρδιά μπορεί εύκολα να προσαρμοστεί στις αλλαγές που συμβαίνουν όταν κάθεστε ή στέκεστε. Αυτό όμως δεν ισχύει κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος. Η ικανότητα της καρδιάς να αντλεί αίμα μπορεί να μειωθεί καθώς τα καρδιακά μυϊκά κύτταρα πεθαίνουν και η καρδιά αποδυναμώνεται. Και αυτό δημιουργεί πρόβλημα.
«Σε μια καρδιά που ήδη δυσκολεύεται, χρειάζεστε επαρκή επιστροφή αίματος στην καρδιά για να διασφαλιστεί ότι μπορεί να συνεχίσει να αντλεί αίμα όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά προς το υπόλοιπο σώμα», λέει ο Dr. Liu. «Αν όχι, άλλα όργανα, όπως ο εγκέφαλος, μπορεί να μη λαμβάνουν αρκετό αίμα, κάτι που μπορεί να προκαλέσει λιποθυμία».
Όταν κάθεστε, σημειώνει ο Dr. Liu, «βοηθάτε το αίμα να επιστρέψει στην καρδιά».
Μειώνει τη συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες
Κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος, η μειωμένη ροή αίματος στο κυκλοφορικό σύστημα μπορεί επίσης να προκαλέσει δύσπνοια. «Το αίμα μπορεί να λιμνάζει στις αριστερές κοιλότητες της καρδιάς—σκεφτείτε μια χαλασμένη αντλία υπογείου κατά τη διάρκεια καταιγίδας—και τελικά να προκαλέσει συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες», λέει ο Dr. Hmoud. «Η παραμονή σε όρθια και καθιστή θέση είναι απαραίτητη για τη βελτίωση της δύσπνοιας εάν παρουσιαστεί συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες». Αυτό συμβαίνει επειδή, όταν κάθεστε (σε αντίθεση με το να είστε ξαπλωμένοι), η βαρύτητα λειτουργεί υπέρ σας, μειώνοντας την ποσότητα υγρού που παραμένει στους πνεύμονες.
Ελαχιστοποιεί άλλα προβλήματα
Το να κάθεστε μειώνει επίσης τον κίνδυνο άλλων σοβαρών προβλημάτων:
-
Εισρόφηση μπορεί να συμβεί όταν κάτι εισέρχεται κατά λάθος στους πνεύμονες—για παράδειγμα, αν καταπιείτε τροφή ή υγρό «στραβά». Εκτός από τον άμεσο κίνδυνο πνιγμού, αυτό μπορεί να προκαλέσει και βακτηριακή λοίμωξη που ονομάζεται πνευμονία από εισρόφηση. Η εισρόφηση είναι πιο πιθανή αν είστε ξαπλωμένοι, λέει ο Dr. Hmoud.
-
Πτώσεις μπορεί να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό και μπορεί να συμβούν αν λιποθυμήσετε ενώ είστε όρθιοι.
«Το να βρίσκεστε σε καθιστή και όρθια θέση θα σας προστατεύσει από τραυματισμούς αν χάσετε τις αισθήσεις σας και από εισρόφηση αν κάνετε εμετό κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος», λέει ο Dr. Hmoud.
Πώς να καθίσετε
Ο καλύτερος τρόπος να καθίσετε κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να καθίσετε, αλλά αν παθαίνετε έμφραγμα, προσπαθήστε να καθίσετε στο πάτωμα με τα γόνατα λυγισμένα και την πλάτη ακουμπισμένη στον τοίχο, κάτι που ονομάζεται ημικαθιστή θέση. Αν και αυτή η θέση δεν έχει μελετηθεί εκτενώς, λέει ο Dr. Hasan, φαίνεται να είναι η ασφαλέστερη επιλογή. «Το να καθίσετε και να ξεκουραστείτε είναι πιθανότατα το καλύτερο πράγμα που μπορείτε να κάνετε για τον εαυτό σας», σημειώνει.
Ο Dr. Hmoud επισημαίνει δύο ακόμη σημαντικούς παράγοντες: πού θα καθίσετε και αν μπορείτε να φτάσετε εκεί με ασφάλεια. «Προσπαθήστε να μετακινηθείτε σε μια θέση που να είναι εύκολα προσβάσιμη από το προσωπικό των επειγόντων περιστατικών», λέει. Αποφύγετε σημεία κοντά σε σκάλες και μέρη με αιχμηρά αντικείμενα, τα οποία θα μπορούσαν να επιδεινώσουν πολύ την κατάσταση αν πέσετε.
Πριν όμως κινηθείτε καθόλου, αναρωτηθείτε αν νιώθετε ικανός να το κάνετε. «Αν είστε μόνος και πιστεύετε ότι παθαίνετε έμφραγμα, θα πρέπει πρώτα να αξιολογήσετε τον εαυτό σας [για να καθορίσετε] αν μπορείτε να μετακινηθείτε σε μια ασφαλή και καθιστή όρθια θέση», λέει ο Dr. Hmoud. «Συμπτώματα όπως ζάλη, αλλαγές στην όραση και/ή ασταθές βάδισμα είναι σημάδια ότι πρέπει να μείνετε εκεί που είστε».
Αντισταθείτε στην παρόρμηση να ξαπλώσετε. Θυμηθείτε πώς το αίμα μπορεί να λιμνάσει στους πνεύμονες κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος, προκαλώντας δύσπνοια. «Αυτό είναι λιγότερο ανεκτό αν είστε ξαπλωμένοι επίπεδα», λέει ο Dr. Hasan.
Σχέδιο δράσης
Τι άλλο να κάνετε κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος
Αν πιστεύετε ότι εσείς ή κάποιος μαζί σας παθαίνει έμφραγμα, το κλειδί είναι να δράσετε γρήγορα και να ακολουθήσετε αυτά τα βήματα:
-
Καλέστε το 166 / 112. «Πρώτα και κύρια, ενεργοποιήστε τις υπηρεσίες επείγουσας ιατρικής», λέει ο Dr. Hasan.
-
Πάρτε ασπιρίνη, εκτός αν είστε αλλεργικοί. Ένας θρόμβος μπορεί να προκαλεί το έμφραγμα. Η ασπιρίνη, που αραιώνει το αίμα, θα βοηθήσει στη διάσπαση του θρόμβου. «Η ασπιρίνη είναι εξαιρετικά χρήσιμη», λέει ο Dr. Hasan. Ιδανικά, συνιστά να μασήσετε τέσσερα δισκία χαμηλής δόσης (81 mg), αν και ένα δισκίο ασπιρίνης ενηλίκων των 325 mg επίσης λειτουργεί. Το μάσημα βοηθά την ασπιρίνη να απορροφηθεί άμεσα. Πιείτε μια γουλιά νερό αν χρειάζεται, αλλά κατά τα άλλα αποφύγετε φαγητό και ποτό.
-
Βρείτε έναν αυτόματο εξωτερικό απινιδωτή (AEΑ) αν είστε με κάποιον που παθαίνει έμφραγμα, αν είναι δυνατόν. Οι AEΑ χρησιμοποιούνται όταν κάποιος παθαίνει καρδιακή ανακοπή, η οποία μπορεί να προκύψει από επικίνδυνα γρήγορους καρδιακούς ρυθμούς που μπορεί να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος. (Το έμφραγμα σημαίνει ότι η ροή αίματος προς την καρδιά έχει μπλοκαριστεί· η καρδιακή ανακοπή είναι όταν η καρδιά σταματά να χτυπά εντελώς και είναι θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί μέσα σε λεπτά.) Ο AEΑ δίνει ηλεκτρικό σοκ στην καρδιά για να επανέλθει σε φυσιολογικό ρυθμό. Αυτές οι συσκευές υπάρχουν συχνά σε δημόσιους χώρους, όπως εμπορικά κέντρα και γραφεία.
-
Να είστε έτοιμοι να χορηγήσετε ΚΑΡΠΑ. Αν δεν υπάρχει AEΑ στην περιοχή, οι θωρακικές συμπιέσεις μπορούν να διατηρήσουν τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο και άλλα όργανα αν το άτομο πάθει καρδιακή ανακοπή. Πώς το καταλαβαίνετε; Το άτομο λιποθυμά, έχει σταματήσει να αναπνέει και δεν έχει σφυγμό. «Αν υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία ή δεν ξέρετε πώς να ελέγξετε σφυγμό, ξεκινήστε θωρακικές συμπιέσεις», λέει ο Dr. Hasan. Η American Heart Association συνιστά να πιέζετε περίπου 5 cm στο κέντρο του θώρακα και να αφήνετε το στήθος να επανέρχεται πριν πιέσετε ξανά. Στοχεύστε σε 100–120 συμπιέσεις το λεπτό. «Αν δεν είναι σε καρδιακή ανακοπή, το να πιέζετε το στήθος δεν θα προκαλέσει πρόβλημα. Αν όμως είναι, θα του σώσετε τη ζωή», προσθέτει.
-
Συλλέξτε ιατρικό ιστορικό. Όσο περιμένετε το ασθενοφόρο, συγκεντρώστε σημαντικές πληροφορίες για την ιατρική ομάδα. Σημειώστε αν το άτομο έχει ιστορικό εμφράγματος ή άλλης καρδιοπάθειας, ποια φάρμακα λαμβάνει και πότε έφαγε τελευταία φορά, επειδή η άπεπτη τροφή μπορεί να επηρεάσει χειρουργική επέμβαση αν χρειαστεί. «Αυτό μπορεί να επηρεάσει το είδος των φαρμάκων που θα χρησιμοποιήσουμε, την καταστολή και άλλες προφυλάξεις για να αποτραπούν προβλήματα», λέει ο Dr. Hasan.
Συμπεράσματα
Αφού καλέσετε το 166 / 112, μπείτε σε μια ασφαλή, καθιστή θέση αν πιστεύετε ότι παθαίνετε έμφραγμα. Αυτό μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της καταπόνησης της καρδιάς όσο περιμένετε να φτάσει το ασθενοφόρο. Αν είστε με κάποιον που παθαίνει έμφραγμα, μείνετε μαζί του μέχρι να φτάσει βοήθεια και να είστε έτοιμοι να παρέχετε πρώτες βοήθειες, όπως ΚΑΡΠΑ.
Πηγή: The Position That Can Save Your Life During a Heart Attack
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
