Εισαγωγή
Με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) να αναφέρει αύξηση στη συνολική βία τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των κατηγοριών ανθρωποκτονίας, νεανικής βίας, ενδοοικογενειακής βίας και βίας στο χώρο εργασίας, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι διασώστες καλούνται σε εχθρικά περιβάλλοντα με ανησυχητικούς ρυθμούς. Οι ανθρωποκτονίες συμβαίνουν τόσο συχνά στις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε αυτή τη στιγμή κατατάσσονται δίπλα σε ιατρικές παθήσεις, όπως ο καρκίνος και η καρδιοπάθεια, ως μία από τις δεκαπέντε κύριες αιτίες θανάτου στον αμερικανικό πληθυσμό. Καθώς ο συνολικός αριθμός τραυματισμών και θανάτων από βία αυξάνεται, αυξάνεται αντίστοιχα και ο κίνδυνος που αναλαμβάνουν οι διασώστες.
Βία Εναντίον των Διασωστών
Αν και δεν αποτελεί εύκολα ποσοτικοποιήσιμο στατιστικό στοιχείο, πολλοί στην κοινότητα των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης παρατηρούν μια αύξηση των βίαιων ενεργειών που στρέφονται κατά των πληρωμάτων τους. Μια ματιά σε μερικά πρόσφατα παραδείγματα αποτελεί απόδειξη αυτής της τάσης. Ενώ τα κίνητρα για επιθέσεις εναντίον διασωστών ποικίλλουν — μεταξύ αυτών, ψυχική ασθένεια, σύγχυση, θυμός και δυσπιστία — το τελικό αποτέλεσμα αυτών των επιθέσεων, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει αποδειχθεί μοιραίο για τα μέλη της πυροσβεστικής και των πληρωμάτων ασθενοφόρων.
Μόλις δύο ημέρες πριν, ένας ασθενής στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα πυροβόλησε τρεις φορές παραϊατρικούς, πριν κλέψει το ασθενοφόρο τους. Τρεις εβδομάδες πριν, πυροσβέστες του LeRoy Fire Department στη Νέα Υόρκη δέχθηκαν πυροβολισμούς καθώς έφτασαν στη σκηνή πυρκαγιάς σε κατοικία. Αν και δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί στις δύο αυτές πιο πρόσφατες περιπτώσεις, είναι ενδεικτικές μιας αυξανόμενης τάσης. Για παράδειγμα, τον Μάιο του 2010, ένας πυροσβέστης/παραϊατρικός του Los Angeles Fire Department μαχαιρώθηκε καθώς είχε γονατίσει πάνω από αυτό που θεωρούσε ότι ήταν αναίσθητος ασθενής. Τον Ιούλιο του 2010, ο ιδιοκτήτης μιας κατοικίας που καιγόταν ολοσχερώς επιτέθηκε σε πυροσβέστες στην Spanish Colony του Κολοράντο, επειδή πίστευε ότι δεν έκαναν αρκετά για να σώσουν την περιουσία του. Το 2008, μετά την άφιξή του στη σκηνή πυρκαγιάς οχήματος, ο δόκιμος πυροσβέστης Ryan Hummert του Maplewood Fire Department στο Σεντ Λούις του Μιζούρι πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε καθώς κατέβαινε από το όχημά του.
Βία από το Εσωτερικό
Δυστυχώς, οι πυροσβέστες και οι διασώστες πέφτουν επίσης θύματα μιας άλλης τάσης βίας που αυξάνεται στη χώρα — επιθέσεις στον χώρο εργασίας, εναντίον συναδέλφων.
Στις 23 Απριλίου 1996, ένας πυροσβέστης στην Τζάκσον του Μισισίπι εισήλθε στα διοικητικά γραφεία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Τζάκσον και πυροβόλησε θανάσιμα τέσσερις αξιωματικούς, τραυματίζοντας δύο άλλους. Στις 8 Μαρτίου 2000, ένας πυροσβέστης στη Μέμφιδα του Τενεσί πυροβόλησε και σκότωσε δύο πυροσβέστες και έναν σερίφη που ανταποκρίθηκαν σε κλήση στο σπίτι του. Το 2004, μια λογομαχία σε πυροσβεστικό σταθμό της FDNY εξελίχθηκε σε συμπλοκή, με αποτέλεσμα την απαγγελία ποινικών κατηγοριών για επίθεση, παρενόχληση και κατοχή επικίνδυνου όπλου σε βάρος ενός πυροσβέστη, καθώς και πειθαρχικών κατηγοριών για απόπειρα συγκάλυψης του περιστατικού σε πολλά μέλη και αξιωματικούς που ήταν παρόντες. Πιο πρόσφατα, τον Μάρτιο του 2015, ένας απολυμένος πυροσβέστης κράτησε ομήρους τους πρώην συναδέλφους του με όπλο μέσα στον πυροσβεστικό σταθμό.
Αντιδράσεις σε Πιθανές Βίαιες Καταστάσεις
Όπως φαίνεται από τα παραπάνω παραδείγματα τραυματισμών και θανάτων πυροσβεστών, η βία μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε κλήση, ανεξαρτήτως της αρχικής φύσης της αποστολής. Για το λόγο αυτό, μια βέλτιστη πρακτική για τον περιορισμό της έκθεσης των διασωστών σε εχθρικές ενέργειες είναι να αντιμετωπίζουν κάθε σκηνή — ανεξαρτήτως του είδους της κλήσης — με αμυντική στάση, χρησιμοποιώντας Επίγνωση Κατάστασης (situational awareness) για να αναγνωρίζουν πιθανά σημάδια απειλής. Αυτή η προληπτική προσέγγιση, παρόμοια με τη χρήση γαντιών σε κάθε επαφή με ασθενή, μπορεί να γίνει ρουτίνα και να αυξήσει την ασφάλεια των διασωστών στο πεδίο.
Τα εμφανή φυσικά σημάδια κινδύνου συνήθως είναι εύκολα αναγνωρίσιμα, όπως:
-
Άνδρας που κρατάει μαχαίρι και αρνούμενος την είσοδο ή έξοδο διασωστών
-
Ασθενής που εκτοξεύει απειλές σε παρευρισκόμενους ή προσωπικό
-
Αντικείμενα που εκσφενδονίζονται προς ή γύρω από τους διασώστες ή τα οχήματα
Σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμη και ο πιο άπειρος πυροσβέστης ή παραϊατρικός γνωρίζει ότι η κατάσταση είναι επικίνδυνη και ότι είναι ώρα να αποχωρήσει και να καλέσει τις αρχές. Δυστυχώς, σε αρκετές περιπτώσεις οι διασώστες βρίσκονται ήδη σε κάποιο βαθμό φυσικού κινδύνου. Παρόλο που σε δυναμικά περιβάλλοντα όπως αυτά που λειτουργεί το 112, τέτοιες καταστάσεις μερικές φορές είναι αναπόφευκτες, οι περισσότερες απειλητικές περιστάσεις μπορούν να μετριαστούν πολύ πριν εμφανιστεί άμεση απειλή, παρατηρώντας τα φυσικά σημάδια του περιβάλλοντος κατά τη φάση ανταπόκρισης στην κλήση.
α. Η Κλήση από το Κέντρο Ελέγχου (Dispatch)
Οι πρώτες ενέργειες ασφάλειας ξεκινούν με τις πληροφορίες που λαμβάνονται από το κέντρο ελέγχου σχετικά με τη φύση της κλήσης. Οι κλήσεις σε βίαια περιστατικά απαιτούν συγκεκριμένο πρωτόκολλο, όπως η στάθμευση μέχρι να εξασφαλίσει η αστυνομία τη σκηνή. Ωστόσο, οι πιο ασαφείς κλήσεις δημιουργούν επίσης προβλήματα.
Για παράδειγμα, ένα πλήρωμα μπορεί να κληθεί για ένα «άτομο πεσμένο» ή «αναίσθητο» σε πάρκινγκ. Δεν γνωρίζουν αν το άτομο είναι πεσμένο λόγω καρδιακής προσβολής ή επειδή τραυματίστηκε σε ενδοοικογενειακή διαμάχη.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα πληρώματα μπορούν να ζητήσουν από το κέντρο ελέγχου περισσότερες πληροφορίες από τον καλούντα. Σε κάθε περίπτωση, τα πληρώματα πρέπει να ανταποκριθούν αμυντικά και να αξιολογήσουν το περιβάλλον καθώς πλησιάζουν τη σκηνή. Σε περιοχές με υψηλά επίπεδα βίας, πολλές υπηρεσίες επιτρέπουν τη συνοδεία από την αστυνομία σε ασαφείς κλήσεις («αναίσθητος τραυματίας», «τραυματική βλάβη»), όπου η παρουσία αστυνομίας μπορεί να απαιτείται.
β. Η Ανταπόκριση
Οι αμυντικές πρακτικές εφαρμόζονται ανεξαρτήτως φύσης περιστατικού. Οι διασώστες παραμένουν συνεχώς ενημερωμένοι για:
-
Την ταχύτητα του οχήματος
-
Την κυκλοφορία γύρω τους
-
Τις καιρικές συνθήκες
-
Την ώρα της ημέρας
Συνδυάζοντας όλα τα παραπάνω, μπορούν να δημιουργήσουν μια πιο πλήρη εικόνα της κατάστασης. Κατά την προσέγγιση της σκηνής, οι διασώστες πρέπει να μειώνουν την ταχύτητα, να παρατηρούν τον κόσμο γύρω τους, και να αξιολογούν τη συμπεριφορά του πλήθους και των ατόμων κοντά στον ασθενή.
Στάση οχήματος: προσπαθήστε να σταθμεύσετε όσο το δυνατόν πιο κοντά στη σκηνή, διατηρώντας όμως τη δυνατότητα γρήγορης αποχώρησης. Κατά την προσέγγιση κτιρίων, επιβραδύνετε, περάστε μπροστά από το σημείο και σταματήστε περίπου 6 μέτρα πέρα από τη διεύθυνση της κλήσης, ώστε να έχετε ορατότητα τριών πλευρών του κτιρίου και γρήγορη οδό διαφυγής.
γ. Κατά την Επαφή με τον Ασθενή
Πριν την επαφή, οι διασώστες πρέπει να ελέγχουν το περιβάλλον για σημάδια πιθανής βίας:
-
Σπασμένα τζάμια ή πόρτες
-
Αίμα ή στοιχεία πάλης
-
Παρουσία αγνώστων ατόμων
Κατά την είσοδο, ανακοινώστε σαφώς την παρουσία σας: «Πυροσβεστική!» ή «Ασθενοφόρο!». Οι ασθενείς ή οι συγγενείς μπορεί να μην κάνουν διάκριση μεταξύ αστυνομίας και πληρώματος ασθενοφόρου.
Μόλις μπείτε, τοποθετήστε τον εαυτό σας κοντά στην κύρια έξοδο. Μην εμποδίζετε την έξοδο με τσάντες ή εργαλεία. Αφαιρέστε αντικείμενα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως όπλα.
Πρώιμη Μείωση Βίαιων Ενεργειών
Οι καταστάσεις μπορούν να αλλάξουν γρήγορα: ασθενής μπορεί να αλλάξει συμπεριφορά, συγγενείς να εκνευριστούν, ή παρευρισκόμενοι να θεωρήσουν ότι οι διασώστες δεν κάνουν αρκετά για να σώσουν αγαπημένα πρόσωπα ή περιουσίες.
α. Φωνή, Τόνος και Γλώσσα
Το πιο αποτελεσματικό εργαλείο για εκτόνωση είναι η φωνή, ο τόνος και η επιλογή λέξεων. Ο λόγος πρέπει να είναι σταθερός, ήρεμος, επαγγελματικός και σεβαστικός. Χρησιμοποιείτε τίτλους όπως «Κύριε», «Κυρία», αντί για «φίλε» ή «κορίτσι». Η επικοινωνία μπορεί να απομακρύνει τα εμπλεκόμενα μέρη μεταξύ τους για ασφαλέστερη διαχείριση.
β. Στάση Σώματος και Γλώσσα Σώματος
Η στάση σώματος επηρεάζει την αντίληψη του ασθενή για τις προθέσεις του διασώστη. Αποφύγετε σταυρωμένα χέρια ή απειλητική στάση. Προσεγγίστε από το πλάι και, αν χρειάζεται, γονατίστε δίπλα στον ασθενή αφού έχει δημιουργηθεί κάποια εμπιστοσύνη.
γ. Αξιοποίηση Περιβάλλοντος και Τεχνικές Απόσπασης Προσοχής
Χρησιμοποιείστε ιατρικές διαδικασίες ως τρόπο εκτόνωσης: για παράδειγμα, μετακινήστε τον ασθενή σε ασφαλέστερο περιβάλλον χρησιμοποιώντας διαδικασίες ελέγχου ζωτικών σημείων ως πρόσχημα.
δ. Παθητικό Αίτημα Αστυνομικής Βοήθειας
Αν η απειλή δεν έχει γίνει άμεση βία, αλλά οι προηγούμενες τεχνικές δεν λειτουργούν, ειδοποιήστε το συντονιστικό κέντρο για παθητική παρουσία αστυνομίας, χρησιμοποιώντας κωδικοποιημένες εντολές αν χρειάζεται.
Αντιδράσεις σε Άμεση Βία
α. Άμεση Απομάκρυνση και Εκκένωση
Αν η ασφάλεια κινδυνεύει άμεσα, απομακρυνθείτε όσο πιο γρήγορα γίνεται, ειδοποιώντας τους συναδέλφους σας. Αφήστε εξοπλισμό ή ακόμη και τον ασθενή αν χρειάζεται.
β. Κάλυψη και Απόκρυψη
Αν η απομάκρυνση δεν είναι εφικτή, βρείτε κάλυψη (αντικείμενα ή περιοχές που παρέχουν προστασία από πυροβολισμούς) ή κρυψώνα (περιοχές που περιορίζουν την ορατότητα αλλά όχι πλήρως την προστασία).
γ. Άμεση Κλήση Αστυνομίας
Σε περίπτωση άμεσης απειλής, επικοινωνήστε με το συντονιστικό κέντρο με σαφήνεια: «Επείγουσα Κλήση! Δεχόμαστε επίθεση! Χρειαζόμαστε άμεσα αστυνομική βοήθεια!» Δώστε επιπλέον πληροφορίες για τον δράστη, όπλα, περιγραφή και τοποθεσία.
Πηγή: Violence on the Rise Against Fire/EMS Personnel
