ΔΡΑΣΕ ΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΧΑΟΣ

Το ΕΚΑΒ δεν «διαλέγει» ασθενείς.
Δίνει προτεραιότητα με βάση τη βαρύτητα, την πρόσβαση και τις πραγματικές συνθήκες του περιστατικού.

Ως επαγγελματίες του ΕΚΑΒ, διασώστες και πληρώματα ασθενοφόρων λαμβάνουν αποφάσεις μέσα σε δευτερόλεπτα — αποφάσεις που συχνά κρίνονται αργότερα από ανθρώπους που δεν βρέθηκαν ποτέ στη σκηνή.

Αυτές οι αποφάσεις λαμβάνονται:

• σε χαοτικά περιβάλλοντα

• με ελλιπείς πληροφορίες

• υπό πίεση χρόνου

• και συχνά με πραγματικό κίνδυνο για την ασφάλεια του πληρώματος

Και όμως, αργότερα αξιολογούνται «ψύχραιμα», με την πολυτέλεια της εκ των υστέρων γνώσης.

Ποιος έχει τον έλεγχο σε ένα συμβάν στην Ελλάδα;

Στην ελληνική πραγματικότητα, όπως και διεθνώς, υπάρχει σαφής κατανομή ρόλων:

• Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) → ασφάλεια σκηνής και έλεγχος απειλών

• Πυροσβεστικό Σώμα → απεγκλωβισμοί, φωτιά, τεχνικοί κίνδυνοι

• ΕΚΑΒ → προνοσοκομειακή φροντίδα και διακομιδή

Το ΕΚΑΒ έχει την ευθύνη για τις ιατρικές αποφάσεις.

Όμως:

Η ιατρική πράξη δεν μπορεί να ασκηθεί αν η σκηνή δεν είναι ασφαλής.

Τι σημαίνει διαλογή (triage) στο ΕΚΑΒ

Η διαλογή είναι βασική αρχή της επείγουσας ιατρικής:

👉 Προτεραιότητα δίνεται στον πιο βαριά πάσχοντα.

Σε ιδανικές συνθήκες:

• ένα τραύμα από πυροβόλο → άμεση προτεραιότητα

• ένα περιστατικό άγχους → χαμηλότερη προτεραιότητα

Αλλά οι συνθήκες σχεδόν ποτέ δεν είναι ιδανικές.

Η πραγματικότητα στο πεδίο

Τα πληρώματα του ΕΚΑΒ συχνά φτάνουν σε σκηνές όπου:

• ο δράστης μπορεί να μην έχει εντοπιστεί

• υπάρχει πιθανότητα όπλων

• το πλήθος είναι επιθετικό ή ανεξέλεγκτο

• η πληροφορία από το κέντρο ή την αστυνομία είναι ασαφής ή λανθασμένη

Σε αυτές τις περιπτώσεις:

⛔ Το πλήρωμα μπορεί να μην έχει πρόσβαση στον ασθενή
⛔ Μπορεί να περιμένει εντολή προσέγγισης
⛔ Μπορεί να βασίζεται σε τρίτες πληροφορίες

Επιχειρησιακή προσαρμογή (operational deference)

Στην πράξη, το ΕΚΑΒ συχνά προσαρμόζεται στις οδηγίες της αστυνομίας σε επικίνδυνες σκηνές.

Όχι επειδή η αστυνομία αποφασίζει για τη διαλογή.

Αλλά επειδή:

👉 Η ασφάλεια του πληρώματος είναι προϋπόθεση για οποιαδήποτε παροχή φροντίδας

Χωρίς ασφάλεια:

• δεν υπάρχει πρόσβαση

• δεν υπάρχει εκτίμηση

• δεν υπάρχει διαλογή

Τι έχει σημασία νομικά στην Ελλάδα

Σε πιθανή διερεύνηση (πειθαρχική ή δικαστική), το βασικό ερώτημα είναι:

Έδρασε το πλήρωμα του ΕΚΑΒ σύμφωνα με όσα γνώριζε εκείνη τη στιγμή;

Όχι:

• αν το αποτέλεσμα ήταν τραγικό

• ούτε τι φαίνεται σωστό εκ των υστέρων

Αλλά:

✔ Τι πληροφορίες υπήρχαν
✔ Ποιες ήταν οι συνθήκες ασφαλείας
✔ Τι επέτρεπε η πρόσβαση
✔ Τι προέβλεπαν τα πρωτόκολλα

Κρίσιμα ερωτήματα σε ένα τέτοιο περιστατικό

• Υπήρξε δυνατότητα εκτίμησης όλων των ασθενών;

• Ήταν ασφαλής η σκηνή για προσέγγιση;

• Τι πληροφόρηση δόθηκε από ΕΛ.ΑΣ. ή το κέντρο;

• Υπήρχε άλλο ασθενοφόρο καθ’ οδόν;

• Ποια ήταν η εκτίμηση του πληρώματος εκείνη τη στιγμή;

Το πιο σημαντικό μάθημα για το ΕΚΑΒ

Σε δύσκολες σκηνές, η προστασία του διασώστη είναι:

👉 και επιχειρησιακή
👉 και νομική

Γι’ αυτό:

• Καταγράφεις περιορισμούς πρόσβασης

• Καταγράφεις ποιος έδωσε τι πληροφορία

• Καταγράφεις τη λογική της διαλογής

• Ενημερώνεις το κέντρο / ιατρικό συντονισμό

Η ουσία

Το ΕΚΑΒ δεν λειτουργεί σε ιδανικές συνθήκες.

Λειτουργεί σε:

• αβεβαιότητα

• πίεση

• κίνδυνο

Και μέσα σε αυτά:

👉 η δουλειά δεν είναι η τελειότητα
👉 είναι η λογική απόφαση με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα

Τελικό συμπέρασμα

Ο ρόλος του διασώστη δεν είναι να πετυχαίνει το τέλειο αποτέλεσμα.

Είναι:

👉 να παίρνει τη σωστότερη δυνατή απόφαση μέσα στο χάος
👉 και να μπορεί να εξηγήσει γιατί την πήρε

Αυτό είναι:

• καλή προνοσοκομειακή φροντίδα

• και η ισχυρότερη επαγγελματική και νομική προστασία του

🚑 ΔΙΑΛΟΓΗ (TRIAGE) ΣΤΟ ΕΚΑΒ

Πρακτικός οδηγός για επιχειρησιακές και νομικές αποφάσεις

 

 

🔴 1. ΒΑΣΙΚΗ ΑΡΧΗ

Η διαλογή δεν είναι επιλογή — είναι διαδικασία.

Το πλήρωμα:

• δεν «διαλέγει» ασθενείς

• ιεραρχεί με βάση:

  • απειλή για τη ζωή

  • δυνατότητα πρόσβασης

  • ασφάλεια σκηνής

⚠️ 2. ΠΡΩΤΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Κανόνας:
👉 Δεν υπάρχει φροντίδα χωρίς ασφαλή σκηνή

Πριν από κάθε ενέργεια:

✔ Επιβεβαίωσε με ΕΛ.ΑΣ. ότι η σκηνή είναι ασφαλής
✔ Εκτίμησε:

• πιθανή παρουσία όπλων

• επιθετικό πλήθος

• μη ελεγχόμενο δράστη

⛔ Αν η σκηνή δεν είναι ασφαλής:

• ΔΕΝ προσεγγίζεις

• ενημερώνεις το Κέντρο

• αναμένεις οδηγίες

🟡 3. ΠΡΟΣΒΑΣΗ = ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΔΙΑΛΟΓΗΣ

Η διαλογή γίνεται μόνο όταν:

✔ υπάρχει οπτική/φυσική επαφή με τον ασθενή
✔ υπάρχει ελάχιστη δυνατότητα εκτίμησης

❗ Αν δεν έχεις πρόσβαση:

• βασίζεσαι σε πληροφορίες τρίτων (ΕΛ.ΑΣ., πολίτες, Κέντρο)

• ενεργείς με υποθετική εκτίμηση κινδύνου

🔵 4. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΟΓΗΣ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ

Ιεράρχηση:

1. 🔴 Άμεσος κίνδυνος ζωής (π.χ. βαριά αιμορραγία, αναπνευστική ανεπάρκεια)

2. 🟠 Σοβαρή αλλά σταθερή κατάσταση

3. 🟡 Ελαφρά περιστατικά

4. ⚫ Χωρίς σημεία ζωής / μη αναστρέψιμη κατάσταση

⚠️ Πάντα λαμβάνεται υπόψη:

• τι μπορείς να φτάσεις

• τι μπορείς να διαχειριστείς άμεσα

🔶 5. ΣΕΝΑΡΙΑ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Σε περιστατικά με:

• πυροβολισμούς

• μαχαιρώματα

• ενεργή απειλή

• αστυνομική επιχείρηση

👉 Εφαρμόζεται επιχειρησιακή προσαρμογή

Δηλαδή:

• ακολουθείς περιορισμούς της ΕΛ.ΑΣ.

• δεν παρεμβαίνεις εκτός ασφαλούς ζώνης

❗ Αυτό ΔΕΝ είναι παραίτηση από ιατρική ευθύνη
👉 Είναι διαχείριση κινδύνου

🟣 6. ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΣΘΕΝΗ – ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

Απόφαση μεταφοράς βασίζεται σε:

✔ Βαρύτητα κατάστασης
✔ Διαθεσιμότητα άλλων μονάδων
✔ Πληροφορίες από Κέντρο
✔ Περιορισμούς σκηνής

❗ Σε οριακές καταστάσεις:

• μπορεί να μεταφερθεί όχι ο πιο βαριά τραυματίας, αλλά:

  • ο πιο άμεσα προσβάσιμος

  • ο πιο ασφαλής προς διακομιδή

⚖️ 7. ΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ

Το βασικό ερώτημα σε κάθε έλεγχο:

👉 «Έδρασες λογικά με βάση όσα γνώριζες τότε;»

Όχι:

• τι αποδείχθηκε μετά

• ούτε το τελικό αποτέλεσμα

📝 8. ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΠΑΝΤΑ ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΤΑΙ

🔹 Κατάσταση σκηνής:

• «Μη ασφαλής σκηνή – αναμονή ΕΛ.ΑΣ.»

🔹 Περιορισμοί:

• «Απαγόρευση προσέγγισης από αστυνομία»

🔹 Πληροφορίες:

• ποιος είπε τι (ΕΛ.ΑΣ., πολίτης, Κέντρο)

🔹 Απόφαση διαλογής:

• γιατί δόθηκε προτεραιότητα σε συγκεκριμένο ασθενή

🔹 Επικοινωνία:

• με Κέντρο / ιατρικό συντονισμό

📞 9. ΠΟΤΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ

✔ Όταν υπάρχει σύγκρουση προτεραιοτήτων
✔ Όταν δεν έχεις σαφή εικόνα περιστατικού
✔ Όταν περιορίζεται η πρόσβαση
✔ Όταν απαιτείται δεύτερη μονάδα

❗ 10. ΣΥΧΝΑ ΛΑΘΗ

⛔ Προσέγγιση χωρίς ασφάλεια
⛔ Μη καταγραφή περιορισμών
⛔ Απόφαση χωρίς τεκμηρίωση
⛔ Εμπιστοσύνη σε μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες
⛔ Παθητική αποδοχή χωρίς ενημέρωση Κέντρου

🧠 11. ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ

Δεν κρίνεσαι με βάση το αποτέλεσμα.
Κρίνεσαι με βάση τη λογική της απόφασής σου.

✅ 12. ΤΕΛΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ

Το πλήρωμα ΕΚΑΒ:

• λειτουργεί σε αβεβαιότητα

• διαχειρίζεται κίνδυνο

• παίρνει αποφάσεις σε δευτερόλεπτα

👉 Η σωστή πρακτική είναι:

✔ Ασφάλεια
✔ Εκτίμηση
✔ Ιεράρχηση
✔ Τεκμηρίωση

👉 Καλή ιατρική = Τεκμηριωμένη απόφαση σε πραγματικές συνθήκες
👉 Καλή άμυνα = Να μπορείς να εξηγήσεις γιατί την πήρες

Βιβλιογραφία: Triage isn’t a choice, it’s a calculation

Παναγιώτης Σπανός

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ