Με αφορμή πρόσφατες διεθνείς μελέτες (όπως η ανασκόπηση των Rudman κ.ά.), ανοίγει και στη χώρα μας η συζήτηση για το προφίλ του Έλληνα διασώστη και το πώς η σύνθεση των πληρωμάτων επηρεάζει την ποιότητα της προνοσοκομειακής φροντίδας.
1. Το Έμφυλο Ζήτημα: Από την «Ανδροκρατία» στη Νέα Εποχή
Στην Ελλάδα, το επάγγελμα του διασώστη θεωρούνταν παραδοσιακά «ανδρική υπόθεση», κυρίως λόγω των σωματικών απαιτήσεων και της φύσης των βαρδιών.
-
Η αλλαγή: Τα τελευταία χρόνια, με την άνοδο της ΣΑΕΚ ΕΚΑΒ, βλέπουμε μια θεαματική αύξηση των γυναικών στον κλάδο.
-
Η πρόκληση: Παρά την αύξηση της παρουσίας τους στο πεδίο, οι γυναίκες διασώστριες στην Ελλάδα συχνά αντιμετωπίζουν την «γυάλινη οροφή» (glass ceiling) όσον αφορά την ανέλιξη σε θέσεις ευθύνης ή διοίκησης, ενώ οι προκαταλήψεις για τη σωματική τους αντοχή επιμένουν σε ορισμένους εργασιακούς κύκλους.
2. Πολυπολιτισμικότητα και η Πρόκληση των Μεταναστευτικών Ροών
Ενώ στις ΗΠΑ η συζήτηση αφορά τις φυλετικές μειονότητες, στην Ελλάδα η πρόκληση είναι η διαχείριση ασθενών από διαφορετικά εθνοτικά και πολιτισμικά υπόβαθρα (πρόσφυγες, μετανάστες, τουρίστες).
-
Γλωσσικό Φράγμα: Η έλλειψη διασωστών που μιλούν ξένες γλώσσες ή η απουσία πολιτισμικής διαμεσολάβησης μπορεί να οδηγήσει σε λάθος εκτιμήσεις στο πεδίο.
-
Εμπιστοσύνη: Όπως δείχνει η μελέτη, η ύπαρξη ενός προσωπικού που κατανοεί την κουλτούρα του ασθενούς μειώνει το στρες του πάσχοντα και βελτιώνει τη συνεργασία.
3. Μισθολογική Ισότητα: Μια διαφορετική εικόνα
Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου υπάρχει χαώδης διαφορά μισθών μεταξύ ανδρών και γυναικών στο Σύστημα Προνοσοκομειακής Φροντίδας, στην Ελλάδα το ΕΚΑΒ (ως τμήμα του Δημοσίου) ακολουθεί το ενιαίο μισθολόγιο.
-
Η ελληνική ιδιαιτερότητα: Αν και ο βασικός μισθός είναι ίσος, η ανισότητα μπορεί να εμφανιστεί στη δυνατότητα για υπερωρίες, εκτός έδρας ή την ανάληψη επιπλέον καθηκόντων, όπου συχνά οι οικογενειακές υποχρεώσεις (που παραδοσιακά βαραίνουν τις γυναίκες) λειτουργούν ως εμπόδιο.
4. Η Κουλτούρα του «Macho» και η Ψυχική Υγεία
Η αμερικανική μελέτη επισημαίνει ότι το περιβάλλον του προνοσοκομειακού χώρου συχνά ευνοεί μια σκληρή κουλτούρα που αποθαρρύνει την έκφραση αδυναμίας.
-
Στην Ελλάδα: Η ανάγκη για συμπερίληψη σημαίνει και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου ο διασώστης (ανεξαρτήτως φύλου) θα μπορεί να μιλήσει για το μετατραυματικό στρες (PTSD) χωρίς τον φόβο του στιγματισμού. Η διαφορετικότητα στην ομάδα φέρνει διαφορετικούς τρόπους διαχείρισης του εργασιακού άγχους.
Τι πρέπει να κρατήσουμε για το μέλλον;
Για να εκσυγχρονιστεί η προνοσοκομειακή φροντίδα στην Ελλάδα, πρέπει να επενδύσουμε σε:
-
Στοχευμένη Εκπαίδευση: Σεμινάρια «Πολιτισμικής Επάρκειας» για τη διαχείριση διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων.
-
Υποστήριξη της Γυναίκας Διασώστριας: Δημιουργία υποδομών και πολιτικών που διευκολύνουν τη μητρότητα και την επαγγελματική εξέλιξη.
-
Μηδενική Ανοχή στην Παρενόχληση: Ενίσχυση των μηχανισμών αναφοράς περιστατικών εκφοβισμού ή παρενόχλησης μέσα στους οργανισμούς.
Συμπέρασμα: Η διαφορετικότητα στο πλήρωμα του ασθενοφόρου δεν είναι πολυτέλεια· είναι το εργαλείο για να προσφέρουμε καλύτερες υπηρεσίες σε μια κοινωνία που αλλάζει. Ένα σύστημα που σέβεται τον διασώστη του, όποιος κι αν είναι αυτός, είναι ένα σύστημα που σώζει περισσότερες ζωές.
Το άρθρο αποτελεί ελεύθερη προσαρμογή της μελέτης “Diversity, Equity, and Inclusion in the US EMS Workforce” στα δεδομένα του ελληνικού υγειονομικού συστήματος.
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
