Ο hantavirus Andes είναι ένας σπάνιος αλλά εξαιρετικά επικίνδυνος ιός που μεταδίδεται από τρωκτικά και απαντάται κυρίως στη Νότια Αμερική. Σε αντίθεση με τους περισσότερους hantaviruses, ο ιός Andes έχει συσχετιστεί με περιορισμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερη ανησυχία για τους εργαζόμενους στην υγειονομική περίθαλψη και τους πρώτους ανταποκριτές. Παρότι οι λοιμώξεις παραμένουν ασυνήθιστες, ο ιός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αναπνευστική νόσο με υψηλό ποσοστό θνητότητας.
Για τα πληρώματα ασθενοφόρων, τους πυροσβέστες και το προσωπικό επιβολής του νόμου, είναι σημαντικό για την επιχειρησιακή ασφάλεια να κατανοούν πώς μεταδίδεται ο hantavirus Andes, πώς μοιάζουν τα συμπτώματα και πώς να προστατευτούν κατά τις επαφές με ασθενείς.
Τι είναι ο hantavirus Andes;
Ο ιός Andes είναι ένα σπάνιο στέλεχος hantavirus που προκαλεί το Σύνδρομο Πνευμονικού Hantavirus, γνωστό ως HPS, επίσης γνωστό ως Καρδιοπνευμονικό Σύνδρομο από Hantavirus, HCPS, μια σοβαρή αναπνευστική νόσο που μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα σε αναπνευστική ανεπάρκεια.
Σημείωση: Ο ιός ονομάζεται HPS από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, αλλά προσδιορίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως HCPS.
Πώς μεταδίδεται ο hantavirus Andes;
Ο ιός μεταφέρεται κυρίως από τρωκτικά και μπορεί να μεταδοθεί στους ανθρώπους μέσω αερομεταφερόμενων σωματιδίων ιού από ούρα, σάλιο ή περιττώματα τρωκτικών, ή μέσω επαφής με κάτι μολυσμένο από τον ιό.
Αυτό που κάνει τον ιό Andes διαφορετικό από άλλους hantaviruses είναι η τεκμηριωμένη ικανότητά του να μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων μέσω στενής επαφής. Παρότι η μετάδοση εξακολουθεί να θεωρείται ασυνήθιστη, έχουν αναφερθεί περιστατικά που αφορούν επαφές στο ίδιο νοικοκυριό και εκθέσεις υγειονομικών.
Οι περισσότερες λοιμώξεις συμβαίνουν σε αγροτικές ή άγριες περιοχές όπου οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με μολυσμένα τρωκτικά ή μολυσμένα περιβάλλοντα.
Δραστηριότητες που συνδέονται με έκθεση περιλαμβάνουν:
Κατασκήνωση
Πεζοπορία
Καθαρισμό καμπινών ή αποθηκευτικών κτιρίων
Αγροτική εργασία
Έκθεση σε κατασκευές μολυσμένες από τρωκτικά
Από πού προήλθε ο hantavirus Andes;
Ο hantavirus Andes ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Αργεντινή το 1995, ύστερα από επιδημικές εξάρσεις σοβαρής αναπνευστικής νόσου στην ορεινή περιοχή των Άνδεων στη Νότια Αμερική.
Ο ιός εξακολουθεί να συνδέεται κυρίως με την Αργεντινή και τη Χιλή, αν και τα διεθνή ταξίδια μπορούν να μεταφέρουν τον ιό πέρα από αυτές τις περιοχές.
Το ταξιδιωτικό ιστορικό μπορεί να είναι σημαντικό κατά την αξιολόγηση του ασθενούς, ιδιαίτερα για ασθενείς που επέστρεψαν πρόσφατα από τη Νότια Αμερική.
Πώς διαφέρει ο hantavirus Andes από άλλους hantaviruses;
Οι περισσότεροι hantaviruses που βρίσκονται στη Βόρεια Αμερική, συμπεριλαμβανομένου του ιού Sin Nombre που προέρχεται από το ποντίκι Περόμυσκος (deer mice) στην περιοχή Four Corners των ΗΠΑ, μεταδίδονται μόνο μέσω έκθεσης σε τρωκτικά. Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο δεν θεωρείται σημαντικός κίνδυνος με αυτά τα στελέχη.
Ο ιός Andes είναι διαφορετικός επειδή έχει τεκμηριωθεί περιορισμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, ιδιαίτερα μεταξύ στενών επαφών που εκτέθηκαν σε αναπνευστικές εκκρίσεις κατά την πρώιμη συμπτωματική φάση του ασθενούς.
Λόγω αυτής της δυνατότητας μετάδοσης, οι ανταποκριτές πρέπει να αντιμετωπίζουν τους ασθενείς με ύποπτο ιό Andes με αυξημένες αναπνευστικές προφυλάξεις.
Συμπτώματα του hantavirus Andes
Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται μία έως έξι εβδομάδες μετά την έκθεση.
Τα πρώιμα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
Πυρετό
Μυαλγίες
Κόπωση
Πονοκέφαλο
Ρίγη
Ναυτία και εμετό
Κοιλιακό πόνο
Καθώς η νόσος εξελίσσεται, οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν:
Βήχα
Δύσπνοια
Σφίξιμο στο στήθος
Ταχεία αναπνευστική επιδείνωση
Πνευμονικό οίδημα
Αναπνευστική ανεπάρκεια
Οι ασθενείς μπορούν να επιδεινωθούν γρήγορα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Αν υπάρχουν συμπτώματα hantavirus Andes, ελέγξτε αν ο ασθενής:
Ταξίδεψε πρόσφατα στην Αργεντινή ή τη Χιλή·
Έχει συχνή έκθεση σε τρωκτικά ή σε κατασκευές μολυσμένες από τρωκτικά· ή
Αλληλεπίδρασε με διεθνείς ταξιδιώτες.
Τι να κάνετε αν συναντήσετε ασθενή με ύποπτο hantavirus Andes
Παρότι ο ιός είναι σπάνιος, τα διεθνή ταξίδια μπορούν γρήγορα να μετατρέψουν μια απομονωμένη επιδημική έξαρση σε παγκόσμια ανησυχία. Δείτε πώς πρέπει να προχωρήσουν οι ανταποκριτές αν υποψιαστούν ότι ο ασθενής τους μπορεί να έχει προσβληθεί από το στέλεχος Andes.
Χρησιμοποιήστε αναπνευστικές προφυλάξεις
Επειδή ο ιός Andes μπορεί να μεταδοθεί μέσω στενής επαφής, οι ανταποκριτές πρέπει να χρησιμοποιούν:
Γάντια
Προστασία ματιών
Αναπνευστήρα N95 ή αναπνευστική προστασία υψηλότερου επιπέδου
Ποδιά/ρόμπα αν είναι πιθανή σημαντική έκθεση σε σωματικά υγρά
Ιδιαίτερη προσοχή κατά τη διάρκεια διαδικασιών που παράγουν αερόλυμα, όπως:
Διασωλήνωση
Θεραπείες με νεφελοποιητή
Αναρρόφηση
CPAP ή BiPAP
Περιορίστε την περιττή έκθεση
Μειώστε τον αριθμό του προσωπικού που εμπλέκεται στη φροντίδα του ασθενούς, όταν είναι δυνατόν. Απομονώστε τον ασθενή από άλλους κατά τη μεταφορά, αν είναι επιχειρησιακά εφικτό.
Συλλέξτε ιστορικό έκθεσης και ταξιδιού
Ρωτήστε για:
Πρόσφατο ταξίδι στη Νότια Αμερική
Έκθεση σε τρωκτικά
Κατασκήνωση ή δραστηριότητες σε άγρια φύση
Επαφή με άρρωστα μέλη του νοικοκυριού
Το ταξιδιωτικό ιστορικό μπορεί να είναι κρίσιμο για να βοηθήσει τα νοσοκομεία να αναγνωρίσουν πιθανά περιστατικά ιού Andes.
Παρέχετε υποστηρικτική φροντίδα
Δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία για τον hantavirus Andes.
Η φροντίδα επικεντρώνεται σε:
Οξυγόνωση
Διαχείριση αεραγωγού
Αιμοδυναμική υποστήριξη
Ταχεία μεταφορά σε κατάλληλη δομή
Παρακολουθήστε στενά για ταχεία αναπνευστική επιδείνωση.
Ειδοποιήστε νωρίς τη δομή υποδοχής
Η έγκαιρη ενημέρωση επιτρέπει στα νοσοκομεία να εφαρμόσουν προφυλάξεις ελέγχου λοιμώξεων και να προετοιμαστούν για πιθανή αναπνευστική απομόνωση.
Ακολουθήστε τις διαδικασίες αναφοράς έκθεσης
Αν οι ανταποκριτές πιστεύουν ότι είχαν απροστάτευτη έκθεση σε αναπνευστικές εκκρίσεις ή σε διαδικασίες παραγωγής αερολύματος που αφορούσαν ύποπτο ασθενή, πρέπει να ακολουθήσουν αμέσως τα πρωτόκολλα επαγγελματικής έκθεσης του φορέα τους.
Μην πανικοβάλλεστε· προετοιμαστείτε ήρεμα
Ο hantavirus Andes παραμένει σπάνιος, αλλά η δυνατότητά του να προκαλεί σοβαρή αναπνευστική νόσο και περιορισμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο καθιστά σημαντικό για τους πρώτους ανταποκριτές να τον κατανοούν.
Η διατήρηση ισχυρών αναπνευστικών προφυλάξεων, η αναγνώριση σχετικού ταξιδιωτικού και εκθεσιακού ιστορικού και η αναγνώριση ταχέως επιδεινούμενων αναπνευστικών συμπτωμάτων μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των ανταποκριτών και στη βελτίωση των αποτελεσμάτων φροντίδας των ασθενών.
Χρονολόγιο: Επιδημική έξαρση στελέχους Andes 2026
3 Μαΐου 2026 — Αρχική ειδοποίηση του WHO. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε συρροή περιστατικών hantavirus επί του MV Hondius, που ταξίδευε από την Αργεντινή προς το Πράσινο Ακρωτήριο. Εντοπίστηκε ένα εργαστηριακά επιβεβαιωμένο περιστατικό και πέντε ύποπτα περιστατικά. Τρεις ασθενείς είχαν πεθάνει και ένας ασθενής είχε εισαχθεί σε μονάδα εντατικής θεραπείας στη Νότια Αφρική.
6 Μαΐου 2026 — Επιβεβαιώθηκε ο ιός Andes. Ο WHO επιβεβαίωσε ότι ο εμπλεκόμενος ιός ήταν ο ιός Andes, ANDV, ο μόνος hantavirus που είναι γνωστό ότι παρουσιάζει μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο σε επιλεγμένα περιβάλλοντα. Ο αριθμός των περιστατικών αυξήθηκε σε οκτώ, συμπεριλαμβανομένων τριών εργαστηριακά επιβεβαιωμένων περιστατικών και τριών θανάτων. Ένας ασθενής παρέμενε σε κρίσιμη κατάσταση στη Νότια Αφρική, ενώ αρκετές κυβερνήσεις άρχισαν σχεδιασμό εκκένωσης για εκτεθειμένους επιβάτες.
8 Μαΐου 2026 — Ενεργοποιήθηκαν επιχειρήσεις καραντίνας στις ΗΠΑ. Το Nebraska Medicine και το University of Nebraska Medical Center ανακοίνωσαν ότι εκτεθειμένοι επιβάτες από τις ΗΠΑ θα μεταφέρονταν στην National Quarantine Unit μετά την αποβίβαση στα Κανάρια Νησιά. Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι όλοι οι επιβάτες που έφταναν ήταν ασυμπτωματικοί κατά τη στιγμή της μεταφοράς.
8 Μαΐου 2026 — Επεκτάθηκε η διεθνής ιχνηλάτηση επαφών. Ο WHO ανέφερε οκτώ επιβεβαιωμένα ή ύποπτα περιστατικά που συνδέονταν με την επιδημική έξαρση, συμπεριλαμβανομένων τριών θανάτων. Οι ισπανικές αρχές και το προσωπικό του WHO προετοίμασαν επιχειρήσεις υγειονομικού ελέγχου και επιδημιολογικής διερεύνησης καθώς το πλοίο πλησίαζε τα Κανάρια Νησιά.
11 Μαΐου 2026 — Το Emory ενεργοποίησε μονάδα σοβαρών μεταδοτικών νοσημάτων. Το Emory University Hospital επιβεβαίωσε την παραλαβή δύο επιβατών από το MV Hondius. Ένας συμπτωματικός ασθενής εισήχθη στη μονάδα σοβαρών μεταδοτικών νοσημάτων του νοσοκομείου, ενώ μία ασυμπτωματική στενή επαφή υποβλήθηκε σε αξιολόγηση και παρακολούθηση υπό πρωτόκολλα βιοπεριορισμού.
12 Μαΐου 2026 — Ο WHO διατήρησε την αξιολόγηση “Χαμηλού Κινδύνου”. Ο WHO ανέφερε συνολικά 11 περιστατικά που σχετίζονταν με την επιδημική έξαρση, συμπεριλαμβανομένων τριών θανάτων. Εννέα περιστατικά ήταν εργαστηριακά επιβεβαιωμένες λοιμώξεις από ιό Andes, με δύο επιπλέον πιθανά περιστατικά υπό διερεύνηση. Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν είχαν σημειωθεί νέοι θάνατοι από τις 2 Μαΐου και συνέχισαν να αξιολογούν τον παγκόσμιο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία ως χαμηλό.
Πηγή: Andes hantavirus: What first responders need to know
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
