Μπορείς να φαίνεσαι σπουδαίος ηγέτης όταν όλα πηγαίνουν καλά. Η πραγματική δοκιμασία είναι τι κάνεις όταν τίποτα δεν πηγαίνει καλά.
Βρίσκομαι αρκετά χρόνια στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα για να γνωρίζω ότι οι άνθρωποι δεν δείχνουν πάντα ποιοι πραγματικά είναι όταν η βάρδια κυλά ομαλά, τα περιστατικά είναι διαχειρίσιμα και όλοι συνεργάζονται αρμονικά. Το βλέπεις όταν αυξάνεται η πίεση, όταν πρέπει να ληφθεί γρήγορα μια απόφαση, όταν κάτι πάει στραβά ή όταν ο άνθρωπος δίπλα τους δεν έχει την απάντηση.
Τότε είναι που η ηγεσία γίνεται κάτι περισσότερο από έναν τίτλο.
Φαντάσου ένα δύσκολο περιστατικό. Στη σκηνή επικρατεί αναστάτωση, η οικογένεια είναι αναστατωμένη, ο ασθενής χρειάζεται φροντίδα και πολλά συμβαίνουν ταυτόχρονα. Ο συνάδελφός σου προσπαθεί να διαχειριστεί την κατάσταση και παίρνετε και οι δύο αποφάσεις με βάση τις πληροφορίες που έχετε εκείνη τη στιγμή. Αυτό που θα ακολουθήσει εξαρτάται από περισσότερα από την κλινική γνώση. Εξαρτάται από τον τρόπο που επικοινωνείτε, από το αν μπορείτε να ελέγξετε τα συναισθήματά σας και από το αν υπάρχει αρκετή εμπιστοσύνη μεταξύ σας ώστε να μιλήσετε ανοιχτά.
Ένας επικεφαλής που προσθέτει περισσότερο χάος σε μια ήδη δύσκολη κατάσταση δεν βοηθά κανέναν. Εκείνος που αρχίζει να υψώνει τη φωνή, να εκθέτει κάποιον μπροστά στους άλλους ή να αντιμετωπίζει κάθε ερώτηση ως αμφισβήτηση μπορεί να μπλοκάρει την επικοινωνία ακριβώς τη στιγμή που είναι περισσότερο αναγκαία. Οι άνθρωποι διστάζουν. Σταματούν να κάνουν ερωτήσεις. Μπορεί να παρατηρήσουν κάτι ανησυχητικό και να αποφασίσουν ότι είναι ευκολότερο να σωπάσουν παρά να κινδυνεύσουν να τους «βάλουν στη θέση τους».
Σκέψου το για λίγο. Τι αξία έχει να διαθέτεις έμπειρους ανθρώπους στην ομάδα σου, αν δεν αισθάνονται άνετα να μιλήσουν όταν κάτι δεν τους φαίνεται σωστό;
Μερικοί από τους καλύτερους ηγέτες που έχω γνωρίσει δεν χρειάζονταν συστάσεις ούτε επίδειξη εξουσίας όταν έμπαιναν σε έναν χώρο. Έφερναν ηρεμία. Άκουγαν. Έδιναν σαφείς οδηγίες χωρίς να μειώνουν τους άλλους και κατανοούσαν ότι η διόρθωση ενός λάθους και η ταπείνωση ενός ανθρώπου είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χαμηλώνουμε τις απαιτήσεις ή αποφεύγουμε την απόδοση ευθυνών. Η επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα είναι πολύ σημαντική για να επιτρέψουμε κάτι τέτοιο. Πρέπει να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε λανθασμένες αποφάσεις, να διορθώνουμε επικίνδυνες συμπεριφορές και να κάνουμε δύσκολες συζητήσεις. Μπορούμε όμως να τα κάνουμε όλα αυτά χωρίς να στερούμε από κανέναν την αξιοπρέπειά του.
Και όταν τελειώσει το περιστατικό, ένας καλός επικεφαλής δεν ρωτά μόνο αν έγινε η δουλειά. Εξετάζει και πώς έγινε. Ήταν σαφής η επικοινωνία; Κατάλαβαν όλοι τον ρόλο τους; Υπήρξε κάτι που δυσκόλεψε την κατάσταση περισσότερο απ’ όσο χρειαζόταν; Υπάρχει κάποιο δίδαγμα που μπορούμε να αξιοποιήσουμε στην επόμενη βάρδια;
Αυτές οι ερωτήσεις δεν δείχνουν αδυναμία. Δείχνουν έναν ηγέτη πρόθυμο να μαθαίνει μαζί με τους ανθρώπους για τους οποίους έχει ευθύνη.
Πιστεύω ότι μία από τις πιο παραμελημένες πλευρές της φροντίδας των ασθενών είναι το περιβάλλον που δημιουργούμε για εκείνους που την προσφέρουν. Αφιερώνουμε χρόνο στη διδασκαλία κλινικών δεξιοτήτων, στην ανασκόπηση πρωτοκόλλων και στη μέτρηση της απόδοσης. Χρειάζεται επίσης να προσέχουμε αν οι άνθρωποί μας μπορούν να σκέφτονται καθαρά, να επικοινωνούν ειλικρινά και να εμπιστεύονται εκείνον που στέκεται δίπλα τους.
Γιατί η ηγεσία δεν σταματά στην πόρτα του σταθμού ούτε εξαφανίζεται μόλις ακουστεί το σήμα για περιστατικό.
Όταν η πίεση αυξάνεται, οι άνθρωποί σου δεν χρειάζονται μόνο κάποιον που ξέρει τι πρέπει να γίνει. Χρειάζονται κάποιον που τους βοηθά να το κάνουν.
Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στο να έχεις απλώς την ευθύνη και στο να ηγείσαι πραγματικά.
Και στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα, αυτή η διαφορά έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ όση κάποιοι θα αντιληφθούν ποτέ.
Πηγή: The Human Factor of EMS
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
