«Η σιωπή είναι μια πηγή μεγάλης δύναμης.» — Λάο Τσε
Θέλω να προσέξετε την επόμενη στιγμή σιωπής μέσα στην καμπίνα ή μετά από ένα δύσκολο περιστατικό. Όχι την απαραίτητη παύση για να συγκεντρωθείτε, αλλά εκείνη τη βαριά σιωπή, όπου κάτι μένει ανείπωτο. Επειδή στο ασθενοφόρο, η σιωπή σπάνια είναι απλώς ησυχία. Τις περισσότερες φορές, είναι σήμα ότι κάτι στη συνεργασία του πληρώματος αρχίζει να φθείρεται.
Γνωρίζουμε και οι δύο αυτή την αλήθεια: οι διασώστες δεν σταματούν να έχουν κρίση ή προτάσεις. Σταματούν να νιώθουν ασφαλείς να τις εκφράσουν. Όταν το να πεις «νομίζω ότι το οξυγόνο πέφτει» ή «μήπως να ακολουθήσουμε άλλο πρωτόκολλο;» μοιάζει ριψοκίνδυνο, ή όταν η παραδοχή ενός λάθους κάτω από πίεση αντιμετωπίζεται με ειρωνεία ή αμυντικότητα, τότε κάτι αλλάζει. Ο εγκέφαλος του συνεργάτη σας σταματά να λειτουργεί δημιουργικά για τον ασθενή και αρχίζει να λειτουργεί αμυντικά για τον εαυτό του. Η αποτελεσματικότητα χάνεται τη στιγμή που ο φόβος της κριτικής ξεπερνά τη φροντίδα του περιστατικού.
Έχω μάθει ότι η ηγεσία μέσα στο πλήρωμα δεν αφορά το ποιος έχει τα περισσότερα χρόνια στην υπηρεσία ή ποιος ξέρει καλύτερα τον δρόμο. Αφορά τη διαμόρφωση του κλίματος μέσα στο ασθενοφόρο. Δεν χρειάζεται να είστε αλάνθαστοι, αλλά πρέπει να προστατεύσετε τον χώρο όπου ο συνάδελφός σας μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο. Αυτός ο χώρος χτίζεται πάνω στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, όχι στην ιεραρχία της βάρδιας.
Όταν ο συνάδελφός σας σάς αμφισβητεί ή προτείνει κάτι διαφορετικό την ώρα της διακομιδής, αυτή είναι η δική σας καθοριστική στιγμή. Εκείνη την ώρα αποκαλύπτετε τι είδους «πλήρωμα» είστε πραγματικά. Είτε ανοίγετε έναν δρόμο συνεργασίας… είτε υψώνετε έναν τοίχο εγωισμού.
Ο συνεργάτης σας παρακολουθεί πάντα πώς ανταποκρίνεστε. Όχι μόνο στις μεγάλες αποφάσεις, αλλά και στις μικρές εντάσεις: Ένα απότομο ύφος στο τιμόνι. Ένας αμυντικός τόνος την ώρα που παραδίδετε το περιστατικό. Μια γρήγορη απόρριψη μιας παρατήρησης. Αυτές οι στιγμές μαζεύονται και, με τον καιρό, διδάσκουν στον άλλον αν η γνώμη του είναι ευπρόσδεκτη ή αν η σιωπή είναι πιο «ασφαλής» για να βγει η βάρδια.
Ηγηθείτε με πρόθεση, όχι με εκνευρισμό. Όταν νιώθετε την πίεση να σας καταβάλλει, κάντε μια παύση. Πάρτε μια ανάσα. Επιλέξτε την περιέργεια αντί για τον έλεγχο. Ρωτήστε: «Γιατί το βλέπεις έτσι;». Ακούστε λίγο περισσότερο πριν αντιδράσετε. Επειδή κάθε φορά που αφήνετε χώρο στον συνάδελφό σας να εκφραστεί, φέρνετε την ψυχραιμία πίσω στο ασθενοφόρο.
Στο τέλος της βάρδιας, η κουλτούρα του ασθενοφόρου δεν είναι αυτά που γράφουν τα εγχειρίδια, είναι αυτό που νιώθει ο συνάδελφός σας όταν κάθεται δίπλα σας. Ρωτήστε, λοιπόν, τον εαυτό σας ειλικρινά: χτίζετε ένα πλήρωμα όπου τολμάμε να διορθώσουμε ο ένας τον άλλον για το καλό του ασθενούς… ή ένα περιβάλλον όπου μάθαμε απλώς να σωπαίνουμε; Το μέλλον της δικής σας ηγεσίας ως διασώστες κρίνεται σε αυτή την απάντηση.
Η σιωπή μέσα στο ασθενοφόρο σάς μιλάει. Σας λέει αν ο συνεργάτης σας νιώθει ομάδα μαζί σας ή αν έχει μάθει να κρατάει τις σκέψεις του για τον εαυτό του. Μπορεί να νομίζετε ότι η ησυχία σημαίνει συμφωνία, αλλά συχνά σημαίνει δισταγμό και κούραση. Έχετε τη δύναμη να το αλλάξετε. Εσείς δίνετε τον τόνο στη βάρδια.
Από το επόμενο κιόλας περιστατικό, ηγηθείτε διαφορετικά. Όταν κάποιος μιλήσει, ειδικά αν αυτό που λέει σας ξεβολεύει, μην βιαστείτε να επιβληθείτε. Κάντε παύση, ακούστε, γείρετε προς το μέρος του. Δείξτε ότι η φωνή του συνεργάτη σας έχει σημασία, ειδικά όταν διαφωνεί. Η πραγματική ηγεσία στο πεδίο δεν είναι ο έλεγχος, αλλά η δημιουργία μιας ομάδας όπου η αλήθεια αναπνέει και οι σωστές αποφάσεις γεννιούνται μέσα από την επικοινωνία. Αν θέλετε ένα πλήρωμα πιο δυνατό και πιο έτοιμο για τα δύσκολα, ανταμείψτε το θάρρος, μην το πνίγετε.
Θυμηθείτε: η στιγμή που ο συνάδελφός σας νιώθει ασφαλής να σας μιλήσει ειλικρινά, είναι η στιγμή που η πραγματική σας αξία ως ηγέτης-διασώστης ξεκινά.
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
