Η μουσική μπορεί να εξυπηρετεί έναν διπλό σκοπό στην κλινική φροντίδα: σε ορισμένες συνθήκες μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης, ενώ μπορεί επίσης να μειώνει το άγχος των ασθενών πριν από διαδικασίες όπως ο καθετηριασμός. Οι επιδράσεις της είναι εκτεταμένες, καθώς ενεργοποιεί ταυτόχρονα τα κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου, τον ακουστικό φλοιό, τον ιππόκαμπο και τις κινητικές περιοχές. Αυτό το ευρύ πεδίο δράσης εξηγεί γιατί η μουσικοθεραπεία μελετάται σε διάφορες παθήσεις, από τη νόσο του Πάρκινσον και τον καρκίνο έως την αφασία μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο και τη μείζονα κατάθλιψη, ανάλογα με τον τρόπο εφαρμογής της, το περιβάλλον και τον επιδιωκόμενο κλινικό στόχο.
Η μουσικοθεραπεία έχει ενταχθεί από το 2017 στο Ενιαίο Σύστημα Υγείας της Βραζιλίας, ένα δημόσια χρηματοδοτούμενο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που παρέχει δωρεάν και καθολική ιατρική φροντίδα στους πολίτες και τους κατοίκους της χώρας. Το 2024 αναγνωρίστηκε επίσημα ως επάγγελμα. Οι μουσικοθεραπευτές αξιολογούν τους ασθενείς, λαμβάνουν μουσικό ιστορικό, καθορίζουν θεραπευτικούς στόχους και καταγράφουν τη φροντίδα, όπως και τα υπόλοιπα μέλη της κλινικής ομάδας.
Ακόμη και η απλή ακρόαση μουσικής φαίνεται να έχει μετρήσιμα οφέλη. Σε μία μελέτη ασθενών με άγχος που υποβάλλονταν σε χειρουργική επέμβαση, περίπου ένας στους τέσσερις από όσους άκουσαν μουσική κατά την περιεγχειρητική περίοδο παρουσίασε κλινικά σημαντική μείωση του άγχους.

Ο μηχανισμός
Η ευχαρίστηση που προκαλεί η μουσική δεν είναι μια αντίδραση που συμβαίνει μόνο σε μία χρονική στιγμή. Η αναμονή ενός οικείου μουσικού αποσπάσματος προκαλεί απελευθέρωση ντοπαμίνης στον κερκοφόρο πυρήνα, ενώ το ίδιο το απόσπασμα ενεργοποιεί την απελευθέρωση ντοπαμίνης στον επικλινή πυρήνα. Πρόκειται για δύο διακριτές κορυφώσεις σε δύο διαφορετικά κυκλώματα, κάτι που βοηθά να εξηγηθεί γιατί η προσμονή μιας μελωδίας μπορεί να είναι από μόνη της ευχάριστη. Μελέτες νευροαπεικόνισης έχουν συνδέσει αυτές τις κορυφώσεις με στιγμές ανατριχίλας κατά την ακρόαση, μια μετρήσιμη φυσιολογική αντίδραση που μπορεί να αναπαραχθεί στο εργαστήριο.
Ο ρυθμός φαίνεται να δρα μέσω διαφορετικού μηχανισμού. Όταν ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται έναν σταθερό μουσικό παλμό, οι νευρωνικές ταλαντώσεις του αρχίζουν να συγχρονίζονται με τον εξωτερικό ρυθμό και το σώμα προσαρμόζει τις κινήσεις του χωρίς συνειδητή προσπάθεια. Αυτή η διαδικασία, γνωστή ως ρυθμικός συγχρονισμός (entrainment), δεν περιορίζεται στην κινητική λειτουργία. Αντανακλά επίσης τον συγχρονισμό ευρύτερων νευρωνικών δικτύων με το ρυθμικό ερέθισμα που λαμβάνεται μέσω του ακουστικού συστήματος. Σε ομαδικές συνεδρίες, οι μουσικές παρεμβάσεις έχουν συσχετιστεί με απελευθέρωση ωκυτοκίνης και χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης, με μετρήσιμες επιδράσεις στην αντίδραση του οργανισμού στο στρες.
Η μουσική μνήμη ενδέχεται να είναι η πιο ανθεκτική μορφή μνήμης απέναντι στον νευροεκφυλισμό, εν μέρει επειδή βασίζεται σε δίκτυα κατανεμημένα και στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου. Τραγούδια με προσωπική σημασία ενεργοποιούν τον ιππόκαμπο περισσότερο από τραγούδια που είναι απλώς οικεία. Ακόμη και λεπτές μεταβολές στην ένταση και στο τέμπο κατά την εκτέλεση επεξεργάζονται με τρόπο παρόμοιο με την προσωδία της ομιλίας: σημασία δεν έχει μόνο τι παίζεται, αλλά και πώς παίζεται. Αυτή η ευαισθησία στα εκφραστικά στοιχεία βοηθά να εξηγηθεί γιατί οι αντιδράσεις στη μουσική είναι τόσο εξατομικευμένες και εξαρτώμενες από το πλαίσιο, καθώς και γιατί η μουσική μπορεί να έχει σύνθετες κλινικές εφαρμογές, όπως η επανεκπαίδευση της βάδισης σε ανθρώπους που έχουν χάσει την εσωτερική αίσθηση του ρυθμού.
Παρακάτω παρουσιάζεται τι αποκαλύπτει η επιστήμη για τις επιδράσεις της μουσικής σε δέκα τομείς της ιατρικής.

Νόσος του Πάρκινσον
Οι ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον κάνουν μικρότερα βήματα, χάνουν ταχύτητα και «παγώνουν» όταν προσπαθούν να περάσουν από μια πόρτα, έχοντας την αίσθηση ότι τα πόδια τους έχουν κολλήσει στο πάτωμα. Τα φάρμακα που αναπληρώνουν τη ντοπαμίνη ανακουφίζουν ορισμένα συμπτώματα, αλλά κάποιες πτυχές της βάδισης ανταποκρίνονται λιγότερο στη φαρμακολογική θεραπεία.
Η ρυθμική ακουστική διέγερση καλύπτει αυτό το κενό. Ένας σταθερός ακουστικός παλμός, που παρέχεται μέσω ακουστικών ή φορετής συσκευής, προσφέρει το χρονικό σήμα που τα βασικά γάγγλια έχουν πάψει να παράγουν. Ως αποτέλεσμα, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί την παρεγκεφαλίδα μέσω μιας οδού που παρακάμπτει τα κυκλώματα που έχουν επηρεαστεί από τη νόσο και η βάδιση αναδιοργανώνεται γύρω από τον εξωτερικό ρυθμό.
Μια κλινική δοκιμή που δημοσιεύτηκε το 2025 στο npj Parkinson’s Disease εξέτασε ένα σύστημα που παρακολουθούσε τους διασκελισμούς των συμμετεχόντων και προσάρμοζε σε πραγματικό χρόνο τη μουσική που άκουγαν ενώ περπατούσαν σε εξωτερικό χώρο. Η μελέτη περιέλαβε 21 συμμετέχοντες στην ομάδα παρέμβασης και 20 στην ομάδα σύγκρισης, οι οποίοι περπατούσαν χωρίς ρυθμικά ερεθίσματα. Όσοι χρησιμοποίησαν τη συσκευή περπάτησαν μεγαλύτερη απόσταση, με μεγαλύτερη ένταση και πιο κανονικό ρυθμό βάδισης. Η κανονικότητα της βάδισης έχει κλινική σημασία επειδή συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο πτώσεων. Οι βελτιώσεις που παρατηρήθηκαν αντιστράφηκαν μετά την αφαίρεση της συσκευής.
Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Brain Sciences συγκέντρωσε έντεκα δοκιμές φορετών συσκευών και διαπίστωσε βελτιώσεις στην ταχύτητα βάδισης, με τυποποιημένη διαφορά μέσων τιμών (SMD) 0,49, και στην ισορροπία, με SMD 0,40. Παρότι η τεχνική χρησιμοποιείται στην αποκατάσταση εδώ και δεκαετίες, νεότερες μελέτες εξετάζουν πλέον πώς μπορεί να εφαρμοστεί πέρα από το εργαστήριο, στην καθημερινή ζωή των ασθενών.

Εγκεφαλικό επεισόδιο και αφασία
Μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, ένας άνθρωπος μπορεί να χάσει την ικανότητα να μιλά, αλλά να εξακολουθεί να μπορεί να τραγουδά. Οι συνέπειες του επεισοδίου μπορεί να τον εμποδίζουν να ζητήσει ένα ποτήρι νερό, αλλά να του επιτρέπουν να τραγουδήσει όλους τους στίχους ενός παλιού τραγουδιού. Η ευρύτερα αποδεκτή εξήγηση αφορά την κατανομή της μουσικής επεξεργασίας σε δίκτυα και των δύο εγκεφαλικών ημισφαιρίων, γεγονός που επιτρέπει την επιστράτευση περιοχών που δεν έχουν επηρεαστεί από τη βλάβη.
Αυτή η παρατήρηση οδήγησε στη θεραπεία μελωδικού επιτονισμού, κατά την οποία ο ασθενής μαθαίνει να παράγει φράσεις αποδίδοντας μελωδικά τις συλλαβές και κρατώντας τον ρυθμό με το χέρι του. Η μελωδία αφαιρείται σταδιακά μέχρι ο ασθενής να ανακτήσει την ομιλία. Η τεχνική χρησιμοποιείται στη λογοθεραπευτική αποκατάσταση εδώ και δεκαετίες και έχει δημιουργήσει ένα ξεχωριστό πεδίο έρευνας.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2025 στο Annals of the New York Academy of Sciences συγκέντρωσε δέκα τυχαιοποιημένες δοκιμές αυτών των τεχνικών. Η προσέγγιση οδήγησε σε βελτιώσεις στην επανάληψη λέξεων και στην κατονομασία, ακόμη και σε σύγκριση με τη συμβατική λογοθεραπεία. Ωστόσο, η τεκμηρίωση περιοριζόταν από την ποιότητα των μελετών: καμία από τις δέκα δοκιμές δεν αξιολογήθηκε ως χαμηλού κινδύνου μεροληψίας με το εργαλείο κριτικής αξιολόγησης JBI, ένα τυποποιημένο πλαίσιο για την εκτίμηση της μεθοδολογικής ποιότητας και του ενδεχόμενου μεροληψίας στις κλινικές μελέτες. Έξι δοκιμές ταξινομήθηκαν ως μέτριου κινδύνου και τέσσερις ως υψηλού κινδύνου.
Τα αποτελέσματα συνοδεύονται από μία ακόμη επιφύλαξη. Οι μελέτες αξιολόγησαν κυρίως ελεγχόμενες δοκιμασίες, όπως την επανάληψη λέξεων που υπαγόρευε ο θεραπευτής και την κατονομασία αντικειμένων που παρουσιάζονταν σε κάρτες. Η αυθόρμητη επικοινωνία, η οποία αποκαθιστά την αυτονομία του ασθενούς στην καθημερινή ζωή, αξιολογήθηκε μόνο σε δύο από τις δέκα δοκιμές. Ακριβώς η έκβαση με τη μεγαλύτερη κλινική σημασία είναι εκείνη που η βιβλιογραφία δεν έχει ακόμη μετρήσει επαρκώς.

Άνοια και ύπνος
Η απάθεια, η διέγερση και τα καταθλιπτικά συμπτώματα που συνδέονται με την άνοια ανταποκρίνονται ανεπαρκώς στα διαθέσιμα φάρμακα. Εξαιτίας αυτού του κενού, οι μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας άρχισαν να προσφέρουν μουσικοθεραπεία και η κλινική έρευνα ακολούθησε.
Η μουσική πράγματι βοηθά στο πλαίσιο της υγιούς γήρανσης. Μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που δημοσιεύτηκε τον Μάιο στο The Journals of Gerontology: Series B παρακολούθησε 62 ηλικιωμένους χωρίς γνωστική έκπτωση, κατά τη διάρκεια είκοσι εβδομάδων μουσικοθεραπείας σε τρεις διαφορετικές μορφές. Όλες οι ομάδες που υποβλήθηκαν σε μουσικοθεραπεία παρουσίασαν βελτίωση στους γνωστικούς δείκτες και μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Η ομάδα χωρίς παρέμβαση εμφάνισε επιδείνωση σε ορισμένες δοκιμασίες. Ωστόσο, η μελέτη είναι μικρή και δεν έχει ακόμη επαναληφθεί.
Στο πλαίσιο της άνοιας, μια ανασκόπηση Cochrane του 2025 συγκέντρωσε τριάντα μελέτες με συνολικά 1.720 συμμετέχοντες. Σε σύγκριση με τις συμβατικές παρεμβάσεις, η μουσικοθεραπεία συσχετίστηκε με μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, με μέτρια βεβαιότητα τεκμηρίωσης. Η επίδραση στη διέγερση, ωστόσο, ήταν ουσιαστικά μηδενική, με μέση διαφορά −0,05. Σε σύγκριση με άλλες δραστηριότητες που προσφέρονται συνήθως σε δομές φροντίδας, όπως παιχνίδια και χειροτεχνίες, η μουσικοθεραπεία συνδέθηκε με διαφορές στην κοινωνική συμπεριφορά, αν και η βεβαιότητα αυτής της τεκμηρίωσης ήταν χαμηλή. Οι συγγραφείς ήταν σαφείς ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως τα οφέλη διατηρούνται μετά το τέλος των συνεδριών.
Όσον αφορά τον ύπνο, μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε το 2025 στο PLoS One διαπίστωσε, σε τυχαιοποιημένες δοκιμές μουσικοθεραπείας, μείωση των συμπτωμάτων αϋπνίας στους ηλικιωμένους: SMD −0,59, με διάστημα εμπιστοσύνης 95% από −1,11 έως −0,07. Η αξιολόγηση της τεκμηρίωσης με το σύστημα GRADE ήταν πολύ χαμηλή και το διάστημα πρόβλεψης περιλάμβανε το μηδέν. Επομένως, το αποτέλεσμα αποτελεί μια ενθαρρυντική ένδειξη και όχι οριστικό συμπέρασμα.

Καταθλιπτική διαταραχή, άγχος και διαταραχή μετατραυματικού στρες
Δεν ανταποκρίνονται όλοι οι ασθενείς με καταθλιπτική διαταραχή στη θεραπεία με αντικαταθλιπτικά και ψυχοθεραπεία. Η μουσικοθεραπεία συγκαταλέγεται στις περισσότερο μελετημένες συμπληρωματικές παρεμβάσεις στην ψυχική υγεία.
Μια ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 στο BJPsych Open ανέλυσε 26 τυχαιοποιημένες δοκιμές με ασθενείς που είχαν καταθλιπτική διαταραχή. Η μείωση των συμπτωμάτων ήταν σταθερή σε διαφορετικές μορφές συνεδριών, με SMD −0,97 και διάστημα εμπιστοσύνης 95% από −1,23 έως −0,71. Ωστόσο, οι ίδιοι οι συγγραφείς ταξινομούν την τεκμηρίωση ως πολύ χαμηλής ποιότητας και διατυπώνουν ασθενή σύσταση, αναγνωρίζοντας ότι διαφαίνεται όφελος, αλλά οι μελέτες παρουσιάζουν σοβαρούς μεθοδολογικούς περιορισμούς.
Για το άγχος, ερευνητές από ιδρύματα της Αυστραλίας και της Ολλανδίας συγκέντρωσαν 51 κλινικές δοκιμές στις οποίες οι παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά από αδειοδοτημένους μουσικοθεραπευτές και δημοσίευσαν την ανασκόπηση τον Ιούνιο του 2025 στο eClinicalMedicine. Η επίδραση στο άγχος, όπως το ανέφεραν οι ίδιοι οι ασθενείς, ήταν μέτριου μεγέθους, με ισχυρότερη μεθοδολογική βάση από τις περισσότερες μελέτες του πεδίου.
Για τη διαταραχή μετατραυματικού στρες, μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο European Journal of Psychotraumatology περιέλαβε εννέα δοκιμές με 527 ασθενείς, όλες με υψηλό κίνδυνο μεροληψίας. Σε σύγκριση με ομάδες ελέγχου χωρίς ενεργή παρέμβαση, η μουσικοθεραπεία μείωσε τα συμπτώματα με μεγάλο μέγεθος επίδρασης, SMD −1,64. Σε σύγκριση με ενεργή ψυχοθεραπεία, η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική, με SMD −0,28 και P = 0,330, υποδηλώνοντας ότι η μουσικοθεραπεία είναι συγκρίσιμη με καθιερωμένες προσεγγίσεις, αλλά δεν υπερέχει αυτών.

Πόνος και άγχος κατά τη διάρκεια ιατρικών διαδικασιών
Οι ασθενείς που προσέρχονται με άγχος για χειρουργική επέμβαση αναφέρουν περισσότερο πόνο μετεγχειρητικά και ζητούν περισσότερα αναλγητικά. Αυτή η σχέση είχε ήδη τεκμηριωθεί όταν οι ερευνητές άρχισαν να εξετάζουν αν η μουσική, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη διαδικασία, μπορούσε να διακόψει αυτόν τον κύκλο.
Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Anesthesia & Analgesia συγκέντρωσε είκοσι κλινικές δοκιμές με 2.242 ασθενείς και διαπίστωσε ότι για κάθε τέσσερις ασθενείς που άκουγαν μουσική κατά την περιεγχειρητική περίοδο, ένας παρουσίαζε κλινικά σημαντική μείωση του άγχους. Όλες οι μελέτες χρησιμοποίησαν ηχογραφημένη μουσική, χωρίς την παρουσία μουσικοθεραπευτή. Οι συγγραφείς εντόπισαν επίσης ενδείξεις μεροληψίας δημοσίευσης με τη δοκιμασία Egger, κάτι που μπορεί να έχει διογκώσει το παρατηρούμενο όφελος.
Μια δοκιμή που δημοσιεύτηκε το 2024 στο Journal of Clinical Medicine περιέγραψε αναλυτικά το προφίλ των ασθενών που είναι πιθανότερο να ωφεληθούν περισσότερο από τη μουσικοθεραπεία. Η μελέτη περιέλαβε μόνο ασθενείς με μέτριο άγχος, όπως μετρήθηκε πριν από τη χειρουργική επέμβαση, και παρείχε μουσική στην αίθουσα αναμονής, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας και στην αίθουσα ανάνηψης. Αυτή η ομάδα κατανάλωσε 56,7% λιγότερα οπιοειδή από την ομάδα σύγκρισης. Το εύρημα αφορά ειδικά ασθενείς με τεκμηριωμένο προεγχειρητικό άγχος.

Παιδιατρική
Ένα παιδί που φτάνει στο νοσοκομείο με τραυματισμό στο πηγούνι ή χρειάζεται αιμοληψία δεν μπορεί να διαχειριστεί πλήρως τον φόβο του μέσω της λογικής. Ο πόνος και το άγχος συχνά εντείνονται από το άγνωστο περιβάλλον, τον εξοπλισμό και, συχνά, την αγωνία των ίδιων των γονέων. Επειδή η καταστολή ενέχει κινδύνους σε αυτή την ηλικιακή ομάδα και η διαδικασία συχνά διαρκεί πολύ λίγο για πιο σύνθετες φαρμακολογικές προσεγγίσεις, η μουσική μπορεί να βοηθήσει στην κάλυψη αυτού του κενού.
Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε το 2025 στο Journal of Pediatric Nursing εξέτασε δώδεκα τυχαιοποιημένες δοκιμές μουσικών παρεμβάσεων σε παιδιά ηλικίας 3–12 ετών που υποβλήθηκαν σε νοσοκομειακές διαδικασίες. Οι επιδράσεις ήταν σημαντικές και στις τρεις εκβάσεις που μετρήθηκαν: άγχος, με SMD −1,01, φόβος, με SMD −1,19, και πόνος, με SMD −1,08. Δεν αναφέρθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες σε καμία από τις μελέτες που συμπεριλήφθηκαν.
Έχει μελετηθεί επίσης το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. Σε μία δοκιμή που αφορούσε τη σύγκλειση τραυμάτων, η μουσική χρησιμοποιήθηκε ειδικά σε παιδιά ηλικίας 3–6 ετών. Η παρέμβαση οδήγησε σε σημαντική μείωση του πόνου, ενώ μειώθηκε και το άγχος των γονέων κατά τη διαδικασία. Το εύρημα υποδηλώνει μια σημαντική δευτερογενή επίδραση: καθώς το παιδί ηρεμεί, μπορεί να βελτιώνεται και η συναισθηματική κατάσταση των ανθρώπων γύρω του.
Η ετερογένεια μεταξύ των μελετών κυμαινόταν από μέτρια έως υψηλή, αντανακλώντας την ποικιλία των μορφών που εξετάστηκαν, όπως ζωντανή ή ηχογραφημένη μουσική, με ή χωρίς ενεργή συμμετοχή του παιδιού. Η επίδραση παρατηρήθηκε και στις δύο περιπτώσεις.

Μονάδα Εντατικής Θεραπείας
Το περιβάλλον της ΜΕΘ μπορεί να εντείνει την ταλαιπωρία μέσω του συνεχούς θορύβου, της στέρησης ύπνου, του πόνου και της απώλειας ελέγχου πάνω στο ίδιο το σώμα. Σε αυτό το περιβάλλον, η μουσική έχει μελετηθεί ως παρέμβαση χαμηλού κόστους και χαμηλού κινδύνου.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2025 στο Australian Critical Care συγκέντρωσε τυχαιοποιημένες δοκιμές που ανέλυαν ηχητικές και μουσικές παρεμβάσεις στη ΜΕΘ. Τα αποτελέσματα δείχνουν σταθερή μείωση του πόνου, βελτίωση του ύπνου, χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης και μειωμένη χρήση κατασταλτικών φαρμάκων σε σύγκριση με τη συνήθη φροντίδα.
Μια κλινική δοκιμή που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στο World Journal of Critical Care Medicine αξιολόγησε μια συνεδρία μουσικοθεραπείας διάρκειας τριάντα λεπτών σε 136 ασθενείς υπό μηχανικό αερισμό. Όσοι έλαβαν την παρέμβαση ανέφεραν λιγότερο πόνο και δύσπνοια και είχαν μικρότερη διάρκεια νοσηλείας από την ομάδα ελέγχου: 4,97 έναντι 5,70 ημερών, με P = 0,023. Ωστόσο, επειδή η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ένα μόνο κέντρο και αξιολόγησε μία μόνο συνεδρία, τα ευρήματά της μπορεί να μην είναι ευρέως γενικεύσιμα.

Ογκολογία και παρηγορική φροντίδα
Η κόπωση που δεν βελτιώνεται με την ξεκούραση, η επαναλαμβανόμενη ναυτία και ο κακός ύπνος συχνά συνοδεύουν τη θεραπεία του καρκίνου και πολλές φορές δεν αντιμετωπίζονται σε κάθε ιατρική επίσκεψη. Για την ανακούφιση αυτών των προβλημάτων, ογκολογικά κέντρα προσφέρουν μουσικοθεραπεία από τη δεκαετία του 1990, συνήθως κατά τη χορήγηση χημειοθεραπείας ή κατά τη νοσηλεία.
Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2025 στο Psycho-Oncology συγκέντρωσε δεκατέσσερις δοκιμές με 1.104 ασθενείς που έλαβαν μουσικοθεραπεία. Διαπιστώθηκαν βελτιώσεις στην ποιότητα ζωής, με SMD 1,36 και μέτρια βεβαιότητα κατά GRADE, στο άγχος, με SMD −1,37 και μέτρια βεβαιότητα, και στα καταθλιπτικά συμπτώματα, με SMD −1,86 και χαμηλή βεβαιότητα, σε σύγκριση με τη συνήθη φροντίδα. Ένα απρόσμενο εύρημα ξεχώρισε: οι παρεμβάσεις που βασίζονταν αποκλειστικά στην ακρόαση φάνηκαν να έχουν μεγαλύτερη επίδραση από εκείνες που συνδύαζαν την ακρόαση με ενεργή συμμετοχή. Οι συγγραφείς υποθέτουν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι η εκτέλεση μουσικής απαιτεί έναν βαθμό σωματικής αντοχής που οι ασθενείς υπό χημειοθεραπεία δεν διαθέτουν πάντα.
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2025 στο American Journal of Hospice and Palliative Medicine παρέχει στοιχεία ότι η μουσικοθεραπεία μπορεί να μειώσει την επιβάρυνση από τα συμπτώματα και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής ασθενών που λαμβάνουν παρηγορική φροντίδα. Η τεκμηρίωση σε αυτό το πλαίσιο είναι πιο περιορισμένη και παρουσιάζει μεθοδολογικούς περιορισμούς λόγω της δυσκολίας διεξαγωγής κλινικών δοκιμών σε ασθενείς στο τέλος της ζωής.

Διαταραχή αυτιστικού φάσματος
Η μουσικοθεραπεία είναι μία από τις συχνότερα χρησιμοποιούμενες παρεμβάσεις για παιδιά με διαταραχή αυτιστικού φάσματος, με επίκεντρο την επικοινωνία, την κοινωνική αλληλεπίδραση και τη συναισθηματική ρύθμιση. Ωστόσο, η τεκμηρίωση είναι ετερογενής.
Μια ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2025 στο Cureus συνέθεσε τα αποτελέσματα εννέα κλινικών δοκιμών με 1.327 παιδιά ηλικίας 2–12 ετών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος. Τα αποτελέσματα διέφεραν σημαντικά μεταξύ των μελετών και η ανασκόπηση δεν πραγματοποίησε μετα-ανάλυση λόγω της ετερογένειας των εκβάσεων που αξιολογήθηκαν. Μία από τις μεγαλύτερες δοκιμές σε αυτό το πεδίο, με περίπου 364 συμμετέχοντες, δεν διαπίστωσε σημαντική επίδραση στην κύρια έκβαση. Μικρότερες μελέτες τείνουν να αναφέρουν οφέλη στην επικοινωνία και στην κοινωνική αλληλεπίδραση, αλλά τα μεγέθη των δειγμάτων τους ήταν ανεπαρκή για την εξαγωγή ισχυρών συμπερασμάτων.
Η σημερινή συναίνεση είναι ότι τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα. Η μουσικοθεραπεία μπορεί να ωφελεί ορισμένα από αυτά τα παιδιά σε συγκεκριμένα πλαίσια, αλλά η τεκμηρίωση δεν υποστηρίζει γενικευμένες συστάσεις.

Καρδιολογία
Η συχνότερη χρήση της μουσικής στην καρδιολογία είναι η μείωση του άγχους πριν από διαδικασίες όπως ο καθετηριασμός. Ωστόσο, ένα πρόσφατο πείραμα έδωσε αποτελέσματα που δείχνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η Elaine Chew, PhD, μαθηματικός, πιανίστρια και καθηγήτρια μηχανικής στη Σχολή Φυσικών, Μαθηματικών και Μηχανικών Επιστημών του King’s College London, στο Λονδίνο της Αγγλίας, πραγματοποιεί πειράματα στα οποία εθελοντές ακούν μουσική που εκτελείται σε ακουστικό πιάνο μέσα στην ίδια αίθουσα. Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2025 στο Scientific Reports, με σαράντα συμμετέχοντες, η αρτηριακή πίεση αυξήθηκε κατά την ακρόαση και αυξήθηκε ακόμη περισσότερο στα άτομα των οποίων η πίεση βρισκόταν στο φυσιολογικό εύρος. «Αυτό υποδηλώνει ότι η εμπλοκή με τη μουσική κατά την ακρόαση λειτουργεί διεγερτικά και όχι καταπραϋντικά», δήλωσε η Chew στην πορτογαλική έκδοση του Medscape.
Αυτό που καθορίζει την αντίδραση δεν είναι το μουσικό είδος, αλλά όσα η Chew ονόμασε «εκφραστικά στοιχεία»: οι μεταβολές στην ένταση και στην ταχύτητα που διαφοροποιούν δύο εκτελέσεις της ίδιας παρτιτούρας. Στο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας του 2025, η ερευνητική ομάδα έδειξε ότι οι πιο προβλέψιμες μουσικές φράσεις συγχρονίζουν καλύτερα την αρτηριακή πίεση.
Η ίδια ομάδα διερεύνησε αν αυτές οι διαφορές στις αντιδράσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση ασθενών με υπέρταση. Σε μια μελέτη που παρουσιάστηκε το 2024 στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ομάδας Μελέτης Καρδιαγγειακών Ταλαντώσεων, εβδομήντα συμμετέχοντες άκουσαν εκδοχές του «Νυχτερινού» του Σοπέν σε φα δίεση ελάσσονα, με ψηφιακά τροποποιημένο τέμπο και ένταση, ενώ καταγράφονταν ταυτόχρονα το ηλεκτροκαρδιογράφημα, η αναπνοή και ο σφυγμός τους. Ένας αλγόριθμος νευρωνικού δικτύου που εκπαιδεύτηκε με αυτά τα σήματα αναγνώρισε τους υπερτασικούς ασθενείς με ακρίβεια 0,85 και δείκτη F1 0,86. Χωρίς τις μουσικές πληροφορίες, η ακρίβεια μειώθηκε στο 0,75: τα εκφραστικά στοιχεία της μουσικής ήταν απαραίτητα για την απόδοση του ταξινομητή. Αυτή η ερευνητική κατεύθυνση είναι πρόσφατη, διερευνητική και δεν έχει ακόμη υποβληθεί σε ανεξάρτητη κλινική επικύρωση.
Πηγή: 10 Ways Music Is Changing Clinical Care
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
