Μεταπηδήστε στο περιεχόμενο
Αρχική » Αρθρογραφία και Δράσεις » Προνοσοκομειακή Φροντίδα » Τα άρθρα του Διασώστη » Τέρμα στο «Σφίξε τα Δόντια»: Γιατί το ΕΚΑΒ χρειάζεται Πρόληψη στην Ψυχική Υγεία

Τέρμα στο «Σφίξε τα Δόντια»: Γιατί το ΕΚΑΒ χρειάζεται Πρόληψη στην Ψυχική Υγεία

Η σκληρή αλήθεια: Μετά την πανδημία, τα ποσοστά επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) στους διασώστες παγκοσμίως άγγιξαν το 56%. Στην Ελλάδα, με τις ιδιαιτερότητες του ΕΣΥ, το νούμερο αυτό είναι συχνά η καθημερινότητά μας. Παρόλα αυτά, οι περισσότεροι διασώστες δεν ζητούν βοήθεια.

Το Σημείο Μηδέν

Θυμάστε τις πρώτες μέρες του COVID-19; Από τις ψιθυριστές φήμες περάσαμε στα «ντυσίματα» με τις λευκές στολές, τις ατέλειωτες αναμονές στα ΤΕΠ και τον φόβο μην κολλήσουμε τις οικογένειές μας. Η πανδημία δεν δημιούργησε το πρόβλημα, απλώς έριξε βενζίνη στη φωτιά. Η δουλειά στο ασθενοφόρο ήταν ανέκαθεν μια καριέρα με υψηλό στρες, αλλά πλέον η κόπωση έχει γίνει απελπισία.

Η Κουλτούρα του «Μη Μιλάς, Προχώρα»

Στο ΕΚΑΒ, όπως και σε κάθε σώμα έκτακτης ανάγκης, μάθαμε να είμαστε σκληροί. Από την εκπαίδευση κιόλας, μας λένε να διαχειριζόμαστε το χάος, να αντέχουμε την κούραση και να «θάβουμε» τα συναισθήματά μας.

  • Το στίγμα: Κανείς δεν θέλει να είναι ο διασώστης για τον οποίο «ψιθυρίζουν» στη βάση ή στον τομέα.

  • Ο φόβος: Πολλοί φοβούνται ότι αν παραδεχτούν ότι ζορίζονται, θα θεωρηθούν αδύναμοι ή θα επηρεαστεί η δουλειά τους.

Η πραγματικότητα: Αυτή η νοοτροπία μας επιτρέπει να δουλεύουμε αποτελεσματικά στο περιστατικό, αλλά μας διαλύει όταν σχολάμε.

Γιατί η Ψυχική Υγεία αφορά το ΕΚΑΒ;

Η έρευνα δείχνει ότι χωρίς σωστή υποστήριξη, το κόστος είναι βαρύ:

  1. Λάθη στη διαχείριση ασθενών: Η κόπωση θολώνει την κρίση.

  2. Κυνισμός: Χάνουμε την ενσυναίσθηση για τον άνθρωπο στο φορείο.

  3. Παραιτήσεις: Χάνουμε έμπειρους διασώστες που απλώς «κάηκαν».

Τι Μάθαμε: Η Συμβουλευτική Λειτουργεί

Μια μελέτη σε 370 διασώστες έδειξε ότι όσοι είχαν πρόσβαση σε δομημένη ψυχολογική υποστήριξη είχαν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά burnout. Αλλά για να λειτουργήσει, πρέπει να είναι:

  • Προσβάσιμη: Να μην τρέχεις στην άλλη άκρη της πόλης.

  • Εχέμυθη: Να ξέρεις ότι ό,τι πεις δεν θα μαθευτεί στην υπηρεσία.

  • Προληπτική: Να μην περιμένουμε να γίνει το «μπαμ» για να μιλήσουμε.

Εργαλεία που κάνουν τη διαφορά

  • Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (CBT): Βοηθά να αλλάξουμε τον τρόπο που επεξεργαζόμαστε το καθημερινό τραύμα.

  • EMDR: Ειδική μέθοδος για τη διαχείριση μετατραυματικού στρες (PTSD) μετά από πολύ άσχημα περιστατικά (π.χ. παιδιά, πολύνεκρα).

  • Τηλεϊατρική: Ειδικά για τους συναδέλφους στην επαρχία ή στα νησιά, οι συνεδρίες μέσω βίντεο είναι η λύση στο στίγμα και την απόσταση.

Προτάσεις για την Ηγεσία και τους Συναδέλφους

  1. Κανονικοποίηση της κουβέντας: Το να πεις «έχω ραντεβού με τον ψυχολόγο μου» πρέπει να είναι τόσο φυσιολογικό όσο το «έχω ραντεβού στον οδοντίατρο».

  2. Επένδυση στην πρόσβαση: Η υπηρεσία πρέπει να εξασφαλίσει δωρεάν ή επιδοτούμενες συνεδρίες με ειδικούς που καταλαβαίνουν τι σημαίνει «δρόμος».

  3. Ομάδες Ομότιμων (Peer Support): Χρειαζόμαστε εκπαιδευμένους συναδέλφους που μπορούν να ακούσουν, αλλά με σωστή δομή και εμπιστευτικότητα.

  4. Διορθώστε το Σύστημα: Καμία ψυχοθεραπεία δεν θα σε σώσει αν δουλεύεις 12ωρα χωρίς ρεπό για μήνες. Η ψυχική υγεία απαιτεί και διοικητικές αλλαγές.

Ο Δρόμος Μπροστά

Η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει να υποφέρεις σιωπηλά. Ανθεκτικότητα σημαίνει να ξέρεις πότε να ζητήσεις κάλυψη. Στο ΕΚΑΒ, το να προσέχουμε ο ένας τον άλλον είναι εξίσου σημαντικό με το να προσέχουμε τον ασθενή.

Ήρθε η ώρα να σπάσουμε τη σιωπή και να στηρίξουμε αυτούς που στηρίζουν την κοινωνία.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

We Can’t ‘Suck It Up’ Anymore: Why EMS Needs Proactive Mental Health Counseling

1. Reardon, M., Abrahams, R., Thyer, L., & Simpson, P. (2020). Review article: Prevalence of burnout in paramedics: A systematic review of prevalence studies. Emergency Medicine Australasia, 32(2), 182–189. https://doi.org/10.1111/1742-6723.13478

2. Hazell, C. M., Fielding-Smith, S., Koc, Y., & Hayward, M. (2022). Pilot evaluation of a brief training video aimed at reducing mental health stigma amongst emergency first responders (the ENHANcE II study). Journal of Mental Health, 33(5), 587–595. https://doi.org/10.1080/09638237.2022.2069707

3. Canu, I. G., Marca, S. C., Dell’Oro, F., Balázs, Á., Bergamaschi, E., Besse, C., Bianchi, R., Bislimovska, J., Bjelajac, A. K., Bugge, M., Busneag, C. I., Çağlayan, Ç., Cernițanu, M., Pereira, C. C., Hafner, N. D., Droz, N., Eglite, M., Godderis, L., Gündel, H., . . . Wahlen,

A. (2020). Harmonized definition of occupational burnout: A systematic review, semantic analysis, and Delphi consensus in 29 countries. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 47(2), 95–107. https://doi.org/10.5271/sjweh.3935

4. Kaplan, G. R., Frith, T., & Hubble, M. W. (2023). Quantifying the prevalence and predictors of burnout in emergency medical services personnel. Irish Journal of Medical Science, 193(3). https://doi.org/10.1007/s11845-023-03580-7

5. Jeanmonod, D., Irick, J., Munday, A., Awosika, A., & Jeanmonod, R. (2024). Compassion fatigue in Emergency Medicine: Current perspectives. Open Access Emergency Medicine, Volume 16, 167–181. https://doi.org/10.2147/oaem.s418935

6. Akkaya, B. (2023). Grounded theory approaches: A comprehensive examination of systematic design data coding. International Journal of Contemporary Educational Research, 10(1), 89–103. https://doi.org/10.33200/ijcer.1188910

7. Gallagher, S. (2022). What is phenomenology? In Phenomenology. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-11586-8_1

8. Bergen-Cico, D., Kilaru, P., Rizzo, R., & Buore, P. (2020). Stress and well-being of first responders. Handbook of research on stress and well-being in the public sector. Edward Elgar Publishing Limited. https://doi.org/10.4337/9781788970358.00013

9. Bryant, R. A., Kenny, L., Rawson, N., Cahill, C., Joscelyne, A., Garber, B., Tockar, J., Tran, J., & Dawson, K. (2021). Two‐year follow‐up of trauma‐focused cognitive behavior therapy for posttraumatic stress disorder in emergency service personnel: A randomized clinical trial. Depression and Anxiety, 38(11), 1131–1137. https://doi.org/10.1002/da.23214

10. Price, J., Landry, C. A., Sych, J., McNeill, M., Stelnicki, A. M., Asmundson, A. J. N., & Carleton, R. N. (2022). Assessing the perceptions and impact of critical incident stress management peer support among firefighters and paramedics in Canada. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(9), Article 4976. https://doi.org/10.3390/ijerph19094976

11. Beauchamp, A., Ponder, W., & Jetelina, K. (2023). Dissecting the interrelations of suicidality and mental health across first responder subtypes seeking treatment: A cross-sectional study. Journal of Social, Behavioral and Health Sciences, 17(1).

https://doi.org/10.5590/jsbhs.2023.17.1.04

12. Auth, N. M., Booker, M. J., Wild, J., & Riley, R. (2022). Mental health and help seeking among trauma-exposed emergency service staff: A qualitative evidence synthesis. BMJ Open, 12(2), Article e047814. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2020-047814

13. Haimi, M. (2023). The tragic paradoxical effect of telemedicine on healthcare disparities- a time for redemption: A narrative review. BMC Medical Informatics and Decision Making, 23(1). https://doi.org/10.1186/s12911-023-02194-4

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΠΑΝΟΣ

ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ