Σημείωση: Αυτή η σειρά άρθρων παρουσιάζει ουσιαστικές ηγετικές ιδέες από καταξιωμένα βιβλία, προσαρμοσμένες στις πραγματικές συνθήκες της προνοσοκομειακής φροντίδας.
Στο Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας, η ηγεσία δεν ασκείται μόνο από όσους φέρουν βαθμό. Ασκείται στο ασθενοφόρο, στο Συντονιστικό Κέντρο, στον τομέα, στη βάρδια. Ασκείται τη στιγμή της απόφασης.
Ανάμεσα στην πίεση των διακομιδών, τις διαρκείς αλλαγές πρωτοκόλλων, την επιχειρησιακή ένταση και την υποστελέχωση, η συστηματική ανάπτυξη ηγετικών δεξιοτήτων μοιάζει πολυτέλεια. Δεν είναι. Είναι επιχειρησιακή αναγκαιότητα.
Η εμπειρία δείχνει ότι οι αποτελεσματικοί ηγέτες δεν διαμορφώνονται τυχαία. Μελετούν, αναστοχάζονται, εξελίσσονται. Και αυτό ισχύει από τον νεότερο διασώστη έως τον υπεύθυνο τομέα ή τον διοικητικό προϊστάμενο.
Ακολουθούν βασικά ηγετικά διδάγματα από τέσσερα βιβλία διεθνούς αναγνώρισης, προσαρμοσμένα στις συνθήκες λειτουργίας του ΕΚΑΒ.
Extreme Ownership: Απόλυτη Ανάληψη Ευθύνης στην Επιχειρησιακή Πράξη
Η κεντρική αρχή του βιβλίου είναι σαφής: ο ηγέτης αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη, ανεξαρτήτως βαθμού.
Στο ΕΚΑΒ αυτό σημαίνει:
1. Δεν Υπάρχουν ”Κακές Βάρδιες”, Υπάρχει ”Κακή Ηγεσία”
Εάν το πλήρωμα δεν λειτουργεί συντονισμένα, εάν υπάρχουν συγκρούσεις ή ελλιπής επικοινωνία, ο επικεφαλής του ασθενοφόρου ή ο προϊστάμενος οφείλει να εξετάσει πρώτα τη δική του στάση.
Η κουλτούρα της ομάδας διαμορφώνεται από το πρότυπο συμπεριφοράς.
2. Κάλυψη και Συντονισμός
Στο συμβάν, η αλληλοκάλυψη μεταξύ διασωστών είναι κρίσιμη. Το ίδιο ισχύει στη συνεργασία με Πυροσβεστική, Αστυνομία και ΤΕΠ. Καμία μονάδα δεν επιχειρεί απομονωμένα.
3. Αποκεντρωμένη Λήψη Απόφασης
Ο έμπειρος επικεφαλής δεν μικροδιαχειρίζεται. Ενδυναμώνει τον νεότερο διασώστη να αναλάβει ευθύνη εντός του πεδίου αρμοδιοτήτων του.
4. Σχεδιασμός με Ευελιξία
Τα πρωτόκολλα είναι ο σκελετός της λειτουργίας. Η επιχειρησιακή πραγματικότητα όμως απαιτεί προσαρμοστικότητα.
5. Πειθαρχία στην Καθημερινότητα
Ο έλεγχος εξοπλισμού, η τήρηση διαδικασιών, η καθαρή επικοινωνία δημιουργούν ελευθερία κινήσεων σε κρίσιμες στιγμές.
Στο ΕΚΑΒ, η ανάληψη ευθύνης δεν είναι καταλογισμός. Είναι επαγγελματική ωριμότητα.
Made to Stick: Η Σαφής Επικοινωνία ως Μέσο Επιβίωσης
Η αποτελεσματική μετάδοση πληροφορίας είναι κρίσιμη:
-
Στον ασύρματο
-
Στην εκπαίδευση νέων διασωστών
-
Στην ενημέρωση προσωπικού για αλλαγές πρωτοκόλλων
Βασικές αρχές για το ΕΚΑΒ:
-
Απλότητα: Σαφές μήνυμα, χωρίς περιττή ορολογία.
-
Συγκεκριμένα παραδείγματα: Εκπαίδευση μέσω πραγματικών περιστατικών.
-
Αξιοπιστία: Χρήση δεδομένων, κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών και εμπειρίας πεδίου.
-
Αφήγηση: Τα περιστατικά που «μένουν» είναι εκείνα που διδάσκουν.
Η κακή επικοινωνία δημιουργεί σύγχυση. Η σαφής επικοινωνία σώζει ζωές.
On Combat: Διαχείριση Στρες στην Προνοσοκομειακή Πραγματικότητα
Η λειτουργία στο ΕΚΑΒ περιλαμβάνει:
-
Πολυτραυματίες
-
Ανακοπές
-
Μαζικά συμβάντα
-
Παιδιατρικά επείγοντα
Υπό πίεση εμφανίζονται φυσιολογικές αντιδράσεις:
-
Στενή όραση
-
Μείωση λεπτών κινητικών δεξιοτήτων
-
Ακουστικός αποκλεισμός
Η εκπαίδευση σε ρεαλιστικά σενάρια και η χρήση ελεγχόμενης αναπνοής βοηθούν στη διατήρηση επιχειρησιακής ικανότητας.
Εξίσου σημαντική είναι η αποφόρτιση μετά από δύσκολα περιστατικά. Η επιχειρησιακή ανθεκτικότητα δεν είναι ανεξάντλητη.
On Killing: Το Αθέατο Ψυχικό Φορτίο
Οι εργαζόμενοι στο ΕΚΑΒ δεν ασκούν βία. Όμως βρίσκονται συστηματικά αντιμέτωποι με:
-
Θάνατο
-
Βίαια συμβάντα
-
Παιδικές απώλειες
-
Ανθρώπινη απόγνωση
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε τραύμα έχει ψυχολογικό αποτύπωμα.
Ηγεσία σημαίνει:
-
Κανονικοποίηση της συζήτησης για ψυχική επιβάρυνση
-
Δημιουργία συστημάτων υποστήριξης
-
Αποστιγματοποίηση της αναζήτησης βοήθειας
Η σιωπή δεν προστατεύει. Η πρόληψη προστατεύει.
Τι Σημαίνει Αυτό για το ΕΚΑΒ
Σε έναν οργανισμό με κρίσιμη αποστολή δημόσιας υγείας, η ηγεσία:
-
Δεν περιορίζεται στη διοικητική ιεραρχία
-
Δεν είναι θεωρητική έννοια
-
Δεν είναι προαιρετική δεξιότητα
Είναι επιχειρησιακός πολλαπλασιαστής ισχύος.
Ο διασώστης που ηγείται σωστά στο πεδίο μειώνει τα λάθη.
Ο προϊστάμενος που επικοινωνεί σωστά μειώνει τη σύγχυση.
Ο διοικητής που χτίζει κουλτούρα ευθύνης αυξάνει την απόδοση του συνόλου.
Στο ΕΚΑΒ, η ηγεσία δεν αφορά το κύρος.
Αφορά την ασφάλεια ασθενών και προσωπικού.
Και οι οργανισμοί που επενδύουν στη συνεχή μάθηση των ανθρώπων τους είναι εκείνοι που διασώζουν ζωές με συνέπεια — όχι περιστασιακά, αλλά συστηματικά.
Βιβλιογραφία: Strong Leaders Save Lives. Start Reading.
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
