Το πρωινό ξεκίνησε όπως τόσα άλλα για έναν διασώστη του ΕΚΑΒ. Προετοιμασία για βάρδια, διαδρομή προς τον Τομέα, σκέψεις για τα εκκρεμή περιστατικά, για τις ελλείψεις προσωπικού, για τις πιθανές υπερωρίες που «θα χρειαστεί» να καλυφθούν.
Όμως εκείνη τη μέρα κάτι ήταν διαφορετικό.
Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, εμφανίστηκε μια έντονη εσωτερική ανησυχία. Όχι θλίψη. Όχι κατάθλιψη. Αλλά ένα σαφές σήμα ότι η ψυχική και σωματική αντοχή είχε φτάσει σε οριακό σημείο. Ένα προαίσθημα ότι η παρουσία στη βάρδια, με αυτή την κατάσταση, δεν θα ήταν ούτε ασφαλής ούτε παραγωγική — ούτε για τον ίδιο, ούτε για τους πολίτες που θα χρειάζονταν βοήθεια.
Στο ΕΚΑΒ έχουμε μάθει να «σφίγγουμε τα δόντια».
Να βγάζουμε τη βάρδια.
Να καλύπτουμε τα κενά.
Να δουλεύουμε δεύτερη και τρίτη συνεχόμενη 24ωρη.
Να μη λέμε «όχι».
Η κουλτούρα του «προχώρα» είναι βαθιά ριζωμένη στη δημόσια προνοσοκομειακή φροντίδα. Όμως σπάνια μιλάμε για το κόστος.
Το Αόρατο Φορτίο του Διασώστη
Μετακινήσεις, υποστελέχωση, συνεχείς κλήσεις, τραυματικά περιστατικά, διοικητική πίεση, κοινωνική απαξίωση. Προσθέστε οικογενειακές υποχρεώσεις, οικονομική ανασφάλεια και αβεβαιότητα για το μέλλον.
Κάποια στιγμή, το σώμα και το μυαλό στέλνουν μήνυμα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι:
Ακούμε αυτό το μήνυμα ή το αγνοούμε;
Στην ελληνική πραγματικότητα, πολλοί συνάδελφοι αισθάνονται ότι δεν έχουν την πολυτέλεια να σταματήσουν. Ότι αν δηλώσουν εξουθένωση, θα χαρακτηριστούν «αδύναμοι», «δύσκολοι» ή «μη συνεργάσιμοι». Ότι η άρνηση υπερωρίας μπορεί να ερμηνευθεί ως έλλειψη επαγγελματισμού.
Κι όμως, η κόπωση δεν είναι αδυναμία.
Η ψυχική εξάντληση δεν είναι τεμπελιά.
Η ανάγκη για παύση δεν είναι αποτυχία.
Η Κουλτούρα της Υπερπροσπάθειας
Συχνά επιβραβεύεται εκείνος που «τα δίνει όλα» — που κάνει τις περισσότερες βάρδιες, που δεν αρνείται τίποτα, που δεν παραπονιέται. Σπάνια επιβραβεύεται εκείνος που θέτει όρια.
Αλλά όταν συμβεί ένα λάθος;
Όταν υπάρξει ένα αρνητικό αποτέλεσμα;
Η ευθύνη προσωποποιείται.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για ποιότητα υπηρεσιών χωρίς να μιλάμε για ευεξία προσωπικού. Δεν μπορούμε να απαιτούμε ασφάλεια ασθενών όταν αγνοούμε την ασφάλεια των πληρωμάτων.
«Μη Βλάπτεις» – Και Εσένα
Η ιατρική δεοντολογία μάς διδάσκει: primum non nocere — πρώτα, μην βλάπτεις. Αυτό ισχύει και για εμάς.
Το να αναγνωρίσεις ότι δεν είσαι σε θέση να αποδώσεις με ασφάλεια είναι πράξη ευθύνης, όχι αδυναμίας. Είναι επαγγελματισμός.
Το να σταματήσεις για να ανασυνταχθείς μπορεί να προστατεύσει:
-
τον ασθενή,
-
τον συνάδελφο,
-
εσένα,
-
και τελικά τον ίδιο τον οργανισμό.
Τι Πρέπει να Αλλάξει
Στο ΕΚΑΒ χρειάζεται:
-
Θεσμική αναγνώριση της επαγγελματικής εξουθένωσης.
-
Πραγματική διαχείριση κόπωσης.
-
Ψυχολογική υποστήριξη μετά από κρίσιμα περιστατικά.
-
Ηγεσία που ρωτά «πώς είσαι;» και το εννοεί.
-
Κουλτούρα που δεν εξιδανικεύει την αυτοθυσία εις βάρος της υγείας.
Τα συγχαρητήρια μηνύματα δεν αρκούν. Αυτό που μετρά είναι η ουσιαστική μέριμνα για τη σωματική και ψυχική αντοχή των διασωστών.
Να Ξέρεις Πότε να Σταματάς
Η επαγγελματική ωριμότητα δεν φαίνεται μόνο στο πόσο αντέχεις. Φαίνεται και στο πότε επιλέγεις να προστατεύσεις τον εαυτό σου ώστε να μπορείς να συνεχίσεις.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το ΕΚΑΒ δεν είναι μόνο τα οχήματα και οι επιχειρησιακοί δείκτες. Είναι οι άνθρωποι μέσα σε αυτά.
Και αν δεν φροντίσουμε αυτούς τους ανθρώπους, κανένα σύστημα δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά.
Βιβλιογραφία: Knowing When to Stop
