Η βελτίωση των εκβάσεων της καρδιακής ανακοπής αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια βασικό στόχο των Υπηρεσιών Επείγουσας Ιατρικής Φροντίδας.
Τα ποσοστά επιβίωσης παραμένουν γενικά χαμηλά, αν και παρατηρείται σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ συστημάτων και γεωγραφικών περιοχών. Τα αποτελέσματα της αναζωογόνησης ποικίλλουν σημαντικά, συχνά ανεξάρτητα από την παρεχόμενη φροντίδα, λόγω παραγόντων που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχό μας.
Τι είναι η Καρδιακή Ανακοπή;
Για πολλά χρόνια θεωρούνταν ότι κάθε ασθενής χωρίς σφυγμό, εφόσον δεν είναι νεκρός, βρίσκεται σε καρδιακή ανακοπή. Ωστόσο, αυτό δεν είναι απολύτως ακριβές. Η πραγματική καρδιακή ανακοπή περιλαμβάνει την παύση της μηχανικής καρδιακής δραστηριότητας· ο καρδιακός μυς δεν αντλεί πλέον αίμα.
Οι «ρυθμοί ανακοπής» κατηγοριοποιούνται συνήθως σε απινιδώσιμους και μη απινιδώσιμους.
Οι απινιδώσιμοι περιλαμβάνουν την κοιλιακή μαρμαρυγή (VF) και την άσφυγμη κοιλιακή ταχυκαρδία (pVT), ενώ οι μη απινιδώσιμοι περιλαμβάνουν την ασυστολία και την άσφυγμη ηλεκτρική δραστηριότητα (PEA).
Η κατηγοριοποίηση αυτή είναι μόνο εν μέρει ακριβής, καθώς τόσο η PEA όσο και η pVT μπορεί να εμφανιστούν και σε καταστάσεις μειωμένης καρδιακής παροχής.
Κυκλοφορική Ανεπάρκεια
Η ασυστολία σχετίζεται με καρδιακή ακινησία και, στις περισσότερες περιπτώσεις, με θάνατο. Αν και η αναζωογόνηση μπορεί να είναι επιτυχής υπό ορισμένες συνθήκες, τα αποτελέσματα σπάνια είναι ευνοϊκά.
Η κοιλιακή μαρμαρυγή (VF), ιδίως όταν πρόκειται για ανακοπή με μάρτυρα και έγκαιρη παρέμβαση, είναι η κατάσταση που συνδέεται συχνότερα με επιτυχή αναζωογόνηση. Αυτοί είναι πραγματικοί ρυθμοί καρδιακής ανακοπής.
Η άσφυγμη ηλεκτρική δραστηριότητα (PEA) έχει δύο ενδεχόμενα:
-
Αληθή ηλεκτρομηχανική αποσύνδεση (EMD), όπου υπάρχει ηλεκτρική δραστηριότητα χωρίς μηχανική σύσπαση.
-
Άλλες καταστάσεις στις οποίες η καρδιά πάλλεται, αλλά η καρδιακή παροχή ή η κυκλοφορία δεν επαρκούν για την παραγωγή ψηλαφητού σφυγμού.
Η αντιμετώπιση της άσφυγμης ηλεκτρικής δραστηριότητας είναι ίδια και στις δύο περιπτώσεις: παροχή ΚΑΡΠΑ, χορήγηση επινεφρίνης και υγρών, ενώ ταυτόχρονα διερευνώνται τα πιθανά αίτια.
Για χρόνια, η προσέγγιση αυτή καθοδηγείται από τα Hs και Ts:
Υποογκαιμία, Υποξία, Υπο-/Υπερκαλιαιμία, Υποθερμία, Υδρογόνα ιόντα/οξέωση, Τοξίνες, Καρδιακός επιπωματισμός, Πνευμοθώρακας υπό τάση, Θρόμβωση στεφανιαία και Θρόμβωση πνευμονική.
Η αναγνώριση και η αντιμετώπιση της αιτίας είναι καθοριστικής σημασίας για ευνοϊκή έκβαση.
Σε ορισμένες καταστάσεις, όπως ο πνευμοθώρακας υπό τάση, η αποσυμπίεση στο πεδίο μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια μέχρι να εφαρμοστεί οριστική θεραπεία στο ΤΕΠ ή στο χειρουργείο.
Σε άλλες, όπως ο καρδιακός επιπωματισμός, η αναγνώριση και η χορήγηση υγρών μπορεί να λειτουργήσουν ως προσωρινά μέτρα μέχρι την περικαρδιοκέντηση, η οποία συνήθως πραγματοποιείται στο νοσοκομείο.
Ένας τρόπος αναγνώρισης της αληθούς EMD είναι η χρήση Doppler (υπερήχων). Αν και παλαιότερα αυτό αποτελούσε αποκλειστικά νοσοκομειακή πρακτική, πολλές προνοσοκομειακές υπηρεσίες χρησιμοποιούν πλέον αυτή την τεχνολογία.
Αιτιολογία: Ιατρική, Τραυματική ή Και τα Δύο
Βρίσκετε ένα θύμα τροχαίου ατυχήματος αναίσθητο και χωρίς σφυγμό και ξεκινάτε αντιμετώπιση καρδιακής ανακοπής — αλλά πρόκειται πράγματι για καρδιακή ανακοπή;
Ανάλογα με τις συνθήκες, μπορεί να μην είναι άμεσα σαφές αν το συμβάν έχει ιατρική ή τραυματική αιτία.
Οι «τραυματικές καρδιακές ανακοπές» συχνά ταξινομούνται καλύτερα απλώς ως τραυματικές ανακοπές. Δεν είναι πάντοτε ξεκάθαρο αν η ανακοπή προκάλεσε ή προκλήθηκε από το ατύχημα.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένα ιατρικό συμβάν, όπως ένα οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, οδηγεί σε αιφνίδια καρδιακή ανακοπή και στη συνέχεια σε σύγκρουση. Σε άλλες, το ίδιο το τραύμα μπορεί να προκαλέσει το καρδιακό συμβάν.
Η τραυματική ανακοπή συχνά περιλαμβάνει κυκλοφορική ανεπάρκεια. Συνήθως δεν είναι ορθό να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως οι ανακοπές ιατρικής αιτιολογίας.
Η φροντίδα του ασθενούς σε ανακοπή, αν και βασίζεται σε γενικές κατευθυντήριες γραμμές, πρέπει να εξατομικεύεται σύμφωνα με τις συνθήκες.
Το σοβαρό τραύμα σχεδόν πάντα απαιτεί άμεση χειρουργική παρέμβαση. Η πρόσφατη διευρυμένη χρήση ολικού αίματος, σε συνδυασμό με παράγοντες όπως το τρανεξαμικό οξύ (TXA), έχει αποδειχθεί σωτήρια σε πολλές περιπτώσεις.
Όπως σε κάθε ασθενή, η σωστή εκτίμηση είναι το κλειδί για την αναγνώριση της ενδεδειγμένης φροντίδας. Τα βασικά ABC πρέπει να αντιμετωπίζονται άμεσα και με εξατομικευμένο τρόπο.
Η περαιτέρω φροντίδα καθοδηγείται από το ιστορικό, τα ευρήματα της φυσικής εξέτασης και την κριτική σκέψη που ενεργοποιεί την κλινική σας κρίση.
Εκβάσεις Αναζωογόνησης
Η αντιμετώπιση της «καρδιακής ανακοπής» έχει παραδοσιακά ως στόχο την επανεκκίνηση της καρδιάς ή την αποκατάσταση επαρκούς αιματικής ροής, όπως αυτή τεκμηριώνεται από την παρουσία ψηλαφητού σφυγμού και την παραγωγή επαρκούς διοξειδίου του άνθρακα (ETCO₂).
Αν και η επάνοδος της αυτόματης κυκλοφορίας (ROSC) και η εισαγωγή στο νοσοκομείο αποτελούν αξιέπαινα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, ο τελικός στόχος παραμένει η επιβίωση με ακέραιη νευρολογική λειτουργία.
Οι ασθενείς αυτοί κατατάσσονται σε κατηγορίες εγκεφαλικής απόδοσης (CPC) 1 ή 2, που αντιστοιχούν σε λειτουργική ανεξαρτησία — συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας να αυτοεξυπηρετούνται πλήρως.
Ορισμένες θεραπείες που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα, όπως οι υψηλές δόσεις επινεφρίνης και άλλοι ισχυροί αγγειοσυσπαστικοί παράγοντες, μπορεί να οδηγούσαν σε αυτόματη κυκλοφορία (ROSC), αλλά εις βάρος της μακροχρόνιας νευρολογικής έκβασης.
Δυστυχώς, οι καρδιακές ανακοπές — όπως και τα συναφή σενάρια — μοιάζουν με νιφάδες χιονιού· καμία δεν είναι ακριβώς ίδια με την άλλη.
Όσο κι αν θα θέλαμε όλοι εντυπωσιακά στατιστικά αποτελέσματα, τα τελικά δεδομένα εξαρτώνται όχι μόνο από τη φροντίδα που παρέχουμε, αλλά και από το τι ακριβώς καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε αρχικά.
Παράγοντες όπως το ατομικό ιστορικό, η αιτιολογία, ο χρόνος χωρίς κυκλοφορία, αν το συμβάν ήταν με μάρτυρα, ο χρόνος λήψης της κλήσης, ο χρόνος ανταπόκρισης (ναι, έχει σημασία σε πολλές περιπτώσεις) και άλλες μεταβλητές πέρα από τον έλεγχό μας, επηρεάζουν καθοριστικά το τελικό αποτέλεσμα.
Ο «Μάγος» της Αναζωογόνησης
Συνοψίζοντας, όλες οι καρδιακές ανακοπές είναι ασφυγμικές, αλλά δεν είναι όλοι οι ασφυγμικοί ασθενείς σε καρδιακή ανακοπή. Η επίτευξη καλής έκβασης απαιτεί προσοχή στις βασικές λειτουργίες που είναι απαραίτητες για τη ζωή, σε συνδυασμό με προσεκτική, εξατομικευμένη φροντίδα.
Η επιτυχία απαιτεί το θάρρος να επανεκκινήσεις την καρδιά — ή τουλάχιστον να αποκαταστήσεις επαρκή αιμάτωση — ενώ ταυτόχρονα σώζεις τον εγκέφαλο.
Πέρα από όλους τους άλλους παράγοντες επιβίωσης, όπως η έγκαιρη αναγνώριση, η άμεση ειδοποίηση, η ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενους, η χρήση απινιδωτή κ.λπ., η ικανότητα προσαρμογής της φροντίδας στη συγκεκριμένη κατάσταση αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της επιτυχούς αναζωογόνησης.
Lew Steinberg, MPA, NRP
Πηγή: States of Pulselessness
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
