Έρευνα και συγγραφή: Mike Shertz, MD/18D — όχι Τεχνητή Νοημοσύνη
Η υπάρχουσα ιατρική βιβλιογραφία για θύματα που παρασύρθηκαν σκόπιμα από οχήματα είναι περιορισμένη, όμως διακρίνονται ορισμένα σαφή πρότυπα κακώσεων.
Στις 19 Δεκεμβρίου 2016, ένα φορτηγό έπεσε σκόπιμα πάνω σε πλήθος σε χριστουγεννιάτικη αγορά του Βερολίνου, αφήνοντας πίσω του 13 νεκρούς και 56 τραυματίες. Το Ισλαμικό Κράτος ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση.
Παρότι οι σκόπιμες επιθέσεις εμβολισμού με οχήματα φαίνεται να έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να αποτελούν μια μέθοδο επίθεσης με μεγάλη φονικότητα και μικρή επιχειρησιακή πολυπλοκότητα. Αξίζει να σημειωθούν τα προστατευτικά εμπόδια κατά των οχημάτων που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά την επίθεση.
Το ISIS είχε προηγουμένως ενθαρρύνει τους οπαδούς του να νοικιάζουν SUV και φορτηγά με σκοπό τον τραυματισμό και τη δολοφονία αμάχων. Η σκόπιμη χρήση οχημάτων ως όπλων εξακολουθεί να καταγράφεται διεθνώς. Παρόμοια περιστατικά έχουν συμβεί και στις ΗΠΑ, όπου μεμονωμένοι οδηγοί έπεσαν πάνω σε συγκεντρωμένα πλήθη.
Τον Δεκέμβριο του 2015, ένα αυτοκίνητο έπεσε σκόπιμα πάνω σε πλήθος που βρισκόταν σε πεζοδρόμιο κοντά στα ξενοδοχεία Paris Las Vegas και Planet Hollywood, στο Λας Βέγκας. Ένας τουρίστας σκοτώθηκε και ακόμη 35 άνθρωποι τραυματίστηκαν. Έκτοτε, προστατευτικά κολωνάκια περιορισμού της πρόσβασης οχημάτων έχουν τοποθετηθεί κατά μήκος της λεωφόρου Las Vegas Boulevard για την προστασία των πεζών.
Τον Νοέμβριο του 2021, ένα SUV οδηγήθηκε σκόπιμα μέσα στο πλήθος κατά τη διάρκεια της ετήσιας χριστουγεννιάτικης παρέλασης στο Waukesha του Wisconsin, σκοτώνοντας έξι ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους 62.
Τον Μάιο του 2023, ένας οδηγός έπεσε με το όχημά του πάνω σε στάση λεωφορείου έξω από κέντρο μεταναστών στο Brownsville, σκοτώνοντας οκτώ ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους δέκα. Ο οδηγός κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία, ενώ η αστυνομία συνέχισε να ερευνά εάν κατεύθυνε σκόπιμα το όχημά του πάνω στο πλήθος.
Τον Οκτώβριο του 2023, ένας άνδρας στο Los Angeles συνελήφθη ως ύποπτος για ανθρωποκτονία, καθώς οι Αρχές τον κατηγόρησαν ότι έριξε σκόπιμα το όχημά του πάνω σε ομάδα πεζών, σε διάβαση του Long Beach.
Επομένως, αξίζει να εξετάσουμε τη βιβλιογραφία του τραύματος σχετικά με πεζούς που τραυματίζονται από αυτοκίνητα.
Ιατρική βιβλιογραφία
Υπάρχει περιορισμένη ιατρική βιβλιογραφία για θύματα τα οποία παρασύρθηκαν σκόπιμα από οχήματα. Μία μελέτη εξέτασε την εμπειρία του Ισραήλ, όπου αυτή η μέθοδος επίθεσης καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1987.
Μία σημαντική διαφορά μεταξύ μιας τυχαίας σύγκρουσης οχήματος με πεζό και μιας σκόπιμης επίθεσης είναι η ταχύτητα του οχήματος. Γενικά, στις ακούσιες συγκρούσεις ο οδηγός προσπαθεί να επιβραδύνει, ενώ στις σκόπιμες επιθέσεις εμβολισμού συνήθως επιταχύνει προς τα θύματα.¹
Από την υπάρχουσα βιβλιογραφία για τις παρασύρσεις πεζών από οχήματα προκύπτουν ορισμένα σαφή πρότυπα:
- Γερμανική μελέτη² για παρασύρσεις πεζών από αυτοκίνητα με ταχύτητα άνω των 13 mph, δηλαδή περίπου 21 km/h, διαπίστωσε ποσοστό θνητότητας περίπου 24%, ενώ περίπου το 8% των θυμάτων πέθανε στον τόπο του συμβάντος. Η θνητότητα αυξάνεται σημαντικά όταν το θύμα παρασύρεται με ταχύτητα μεγαλύτερη των 30 mph, δηλαδή περίπου 48 km/h.
- Ο οδηγός του αυτοκινήτου που χρησιμοποιήθηκε στην επίθεση στη γέφυρα του Westminster κινούνταν με ταχύτητα 76 mph, περίπου 122 km/h, όταν έφτασε στο τέλος της γέφυρας. Πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν, χωρίς να υπολογίζεται ο δράστης, και 49 τραυματίστηκαν. Το ποσοστό των νεκρών ήταν περίπου 9%.
- Η επίθεση με φορτηγό στη Νίκαια το 2016 προκάλεσε 85 θανάτους και 434 τραυματισμούς. Περίπου το 16% των θυμάτων σκοτώθηκε.
- Στην επίθεση του Βερολίνου, κατά τη χριστουγεννιάτικη περίοδο του 2016, ο δράστης σκότωσε 13 ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους 56. Στους νεκρούς περιλαμβανόταν ο νόμιμος οδηγός του φορτηγού, ο οποίος είχε απαχθεί και δολοφονήθηκε προσπαθώντας να αποτρέψει την επίθεση. Το ποσοστό των νεκρών ήταν περίπου 17%. Μάρτυρες εκτίμησαν ότι το φορτηγό κινούνταν με ταχύτητα περίπου 40 mph, δηλαδή περίπου 64 km/h.
- Η επίθεση στη Βαρκελώνη τον Αύγουστο του 2017 προκάλεσε 13 θανάτους και 131 τραυματισμούς. Το ποσοστό των νεκρών ήταν περίπου 10%. Οι μάρτυρες ανέφεραν ότι το όχημα κινούνταν με «μεγάλη ταχύτητα».
Πρότυπα κακώσεων σε παρασύρσεις πεζών από οχήματα
Στην πλειονότητά τους, οι πεζοί που τελικά καταλήγουν μετά από παράσυρση φέρουν σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, κυρίως υπαραχνοειδή αιμορραγία και εγκεφαλικές θλάσεις.
Αυτό ενδέχεται να συμβαίνει συχνότερα στις σκόπιμες επιθέσεις εμβολισμού, επειδή το θύμα εκσφενδονίζεται προς το όχημα ή πάνω σε αυτό εξαιτίας της επιτάχυνσής του. Αντίθετα, σε μια αιφνίδια ακούσια σύγκρουση, ο οδηγός συνήθως επιβραδύνει και το θύμα τείνει να ωθείται μακριά από το όχημα.¹
Οι αμβλείες κακώσεις του θώρακα και της κοιλιάς αποτελούν τις επόμενες συχνότερες απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις έπειτα από μια πρόσκρουση υψηλής ενέργειας. Ακολουθούν, κατά φθίνουσα σειρά συχνότητας, οι κακώσεις του θώρακα, της σπονδυλικής στήλης και της πυέλου.
- Οι περισσότερες θωρακικές κακώσεις περιλαμβάνουν πολλαπλά κατάγματα πλευρών και πνευμονικές θλάσεις.
- Η ρήξη του σπλήνα και του ήπατος αποτελεί τη συχνότερη μορφή σοβαρής ενδοκοιλιακής κάκωσης.
- Τα ασταθή κατάγματα της θωρακικής και της αυχενικής μοίρας αποτελούν τις σημαντικότερες κακώσεις της σπονδυλικής στήλης.
- Τα κατάγματα του πρόσθιου πυελικού δακτυλίου αποτελούν τη συχνότερη κάκωση της πυέλου.
Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις
Η ισραηλινή μελέτη έδειξε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό σοβαρών κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων και τετραπλάσια συχνότητα προνοσοκομειακής διασωλήνωσης, σε σύγκριση με τις ακούσιες παρασύρσεις πεζών από οχήματα: 27% έναντι 7%.
Η προνοσοκομειακή αντιμετώπιση των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων είναι κυρίως υποστηρικτική και αποσκοπεί στην αποφυγή της «δευτερογενούς εγκεφαλικής βλάβης» από υποξία ή υπόταση, δηλαδή από χαμηλά επίπεδα οξυγόνου ή παθολογικά χαμηλή αρτηριακή πίεση. Και οι δύο καταστάσεις αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα θανάτου ενός ήδη τραυματισμένου εγκεφάλου.
Ένα μόνο επεισόδιο υπότασης σε ασθενή με κρανιοεγκεφαλική κάκωση αυξάνει τη θνητότητα κατά 2,5 φορές. Μία μόνο καταγεγραμμένη τιμή υποξικού κορεσμού οξυγόνου τριπλασιάζει τη θνητότητα. Εάν συνυπάρξουν υπόταση και υποξία, η θνητότητα εξαπλασιάζεται.³
Κακώσεις του κορμού
Τα πολλαπλά κατάγματα πλευρών μπορούν να προκαλέσουν τον θάνατο, επειδή επηρεάζουν τη λειτουργία της αναπνοής τόσο μηχανικά, όπως συμβαίνει στον ασταθή θώρακα, όσο και εξαιτίας υποκείμενου αιμοθώρακα, πνευμοθώρακα, πνευμοθώρακα υπό τάση ή πνευμονικής θλάσης.
Φανταστείτε ότι προσπαθείτε να αναπνεύσετε μέσα από ένα βρεγμένο σφουγγάρι: η μεταφορά οξυγόνου μέσα από αιμορραγικούς και θλασμένους πνεύμονες είναι ανεπαρκής.
Η ρήξη του ήπατος ή του σπλήνα μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένη ενδοκοιλιακή αιμορραγία και υπόταση, επιδεινώνοντας παράλληλα μια συνυπάρχουσα κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Συχνά απαιτούνται μεταγγίσεις αίματος, ενώ μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για τον έλεγχο της αιμορραγίας.
Τα κατάγματα της πυέλου μπορεί να είναι απειλητικά για τη ζωή, επειδή μια σημαντική οστική κάκωση μπορεί να προκαλέσει ρήξη μεγάλων αγγείων. Παράλληλα, η μεγάλη χωρητικότητα της πυέλου επιτρέπει τη συγκέντρωση σημαντικής ποσότητας αίματος στο εσωτερικό της. Ουσιαστικά, η πύελος λειτουργεί σαν ένα μεγάλο δοχείο μέσα στο οποίο μπορεί να χαθεί τεράστιος όγκος αίματος χωρίς να είναι εξωτερικά ορατός.
Κατάγματα της σπονδυλικής στήλης
Παρότι τα ασταθή κατάγματα της σπονδυλικής στήλης είναι σπάνια στο διατιτραίνον τραύμα —η βολίδα ή το θραύσμα είτε έπληξε τη σπονδυλική στήλη είτε όχι⁴— είναι πολύ συχνότερα στους πεζούς που τραυματίζονται από οχήματα.
Στη γερμανική μελέτη, τα περισσότερα κατάγματα της σπονδυλικής στήλης ήταν ασταθή: εννέα από τα έντεκα κατάγματα χαρακτηρίστηκαν ως ασταθή.
Αυτό που πρέπει να γνωρίζετε είναι ότι οι συγκεκριμένες κακώσεις δυσκολεύουν σημαντικά τη μετακίνηση του τραυματία. Στα σταθερά κατάγματα της σπονδυλικής στήλης από διατιτραίνον τραύμα, η μετακίνηση χωρίς ιδιαίτερες προφυλάξεις για τη σπονδυλική στήλη σπάνια επιδεινώνει την κάκωση.
Αντίθετα, τα ασταθή κατάγματα από τροχαία σύγκρουση είναι, εξ ορισμού, εύθραυστα. Κάθε πρόσθετη κίνηση της σπονδυλικής στήλης αυξάνει τον κίνδυνο πρόκλησης ή επιδείνωσης μιας κάκωσης του νωτιαίου μυελού.
Συνοψίζοντας
Η πλειονότητα των απειλητικών για τη ζωή κακώσεων σε πεζούς που παρασύρονται από μηχανοκίνητα οχήματα είναι κακώσεις από αμβλύ τραύμα. Ευτυχώς, οι πολιτικές υπηρεσίες προνοσοκομειακής φροντίδας διαθέτουν μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση αυτού του είδους των κακώσεων, καθώς το αμβλύ τραύμα αποτελεί την κυριότερη αιτία τραυματισμών στις ανεπτυγμένες χώρες.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες TCCC και TECC είναι σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένες στην αντιμετώπιση θυμάτων με διατιτραίνον τραύμα.
Τριάντα έξι επιθέσεις εμβολισμού με οχήματα στο Ισραήλ, μεταξύ 2015 και 2019, προκάλεσαν συνολικά 133 θύματα. Από αυτά, τα 89, δηλαδή το 79%, ήταν στρατιώτες των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ίσχαιμος περίδεση εφαρμόστηκε σε τέσσερα θύματα, ποσοστό 3,5%. Αιμοστατική γάζα και επιπωματισμός τραύματος χρησιμοποιήθηκαν σε τρία θύματα, ποσοστό 2,7%. Ενδοτραχειακή διασωλήνωση πραγματοποιήθηκε σε τέσσερα θύματα, ποσοστό 3,5%, και αποσυμπίεση με βελόνα σε δύο, ποσοστό 1,8%.
Παρότι το 75% των θυμάτων έφερε κακώσεις των άκρων, αυτού του είδους οι κακώσεις σπάνια αποτελούν την κύρια απειλή για τη ζωή σε παρόμοιες επιθέσεις. Η συχνότερη θανατηφόρα κάκωση είναι το αμβλύ κρανιοεγκεφαλικό τραύμα.⁵
Ως παρευρισκόμενος πολίτης, πρέπει πρώτα να εξετάσετε τη δική σας ασφάλεια. Αν τρέξετε να βοηθήσετε τους τραυματίες μετά από επίθεση εμβολισμού με όχημα, μπορεί να βρεθείτε στην πορεία ενός δεύτερου οχήματος ή του ίδιου του δράστη.
Οι δράστες τέτοιων επιθέσεων συχνά βγαίνουν από το όχημά τους μετά τη σύγκρουση και συνεχίζουν την επίθεση, μαχαιρώνοντας ανθρώπους.
Εάν είναι ασφαλές να βοηθήσετε, η πρώτη προτεραιότητά σας είναι να βεβαιωθείτε ότι έχει ενεργοποιηθεί το σύστημα επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας: καλέστε το 911.
Οι περισσότερες από αυτές τις κακώσεις απαιτούν εκπαίδευση επιπέδου παραϊατρικού προσωπικού και τον εξοπλισμό ενός ασθενοφόρου για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
Αποφύγετε να μετακινείτε τα θύματα, εκτός εάν η μετακίνησή τους είναι απαραίτητη για να αποτραπεί μεγαλύτερος κίνδυνος, όπως μια επερχόμενη πυρκαγιά ή η προσέγγιση άλλων οχημάτων.
Στη συνέχεια, εφαρμόστε όσο καλύτερα μπορείτε το μνημονικό MARCH: δώστε προτεραιότητα στον έλεγχο της εξωτερικής αιμορραγίας, διατηρήστε ανοικτό τον αεραγωγό και προλάβετε την υποθερμία.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
1Almogy, G., Kedar, A. & Bala, M. When a vehicle becomes a weapon: intentional vehicular assaults in Israel. Scand J Trauma Resusc Emerg Med 24, 149 (2016). https://doi.org/10.1186/s13049-016-0338-9
2 Schmucker U, Beirau M, Frank M, Stengel D, Matthes G, Ekkernkamp A, Seifert J. Real-world car-to-pedestrian-crash data from an urban centre. J Trauma Manag Outcomes. 2010;4(1):2.[PMC free article] [PubMed]
3Spaite DW, Hu C, Bobrow BJ, Chikani V, Barnhart B, Gaither JB, Denninghoff KR, Adelson PD, Keim SM, Viscusi C, Mullins T, Rice AD, Sherrill D. Association of Out-of-Hospital Hypotension Depth and Duration With Traumatic Brain Injury Mortality. Ann Emerg Med. 2017 Oct;70(4):522-530
4Haut ER, Kalish BT, Efron DT, Haider AH, Stevens KA, Kieninger AN, Cornwell EE 3rd, Chang DC. Spine immobilization in penetrating trauma: more harm than good? J Trauma. 2010 Jan;68(1):115-20
5Tsur AM, Nadler R, Sorkin A, Lipkin I, Gelikas S, Chen J, Benov A. Patterns in vehicle-ramming attacks. Isr Med Assoc J. 2022 Sep;24(9):579-583.
Πηγή: Pedestrian versus Autos – expanding our thinking on injuries caused by terrorist attacks
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
