Ακούγεται το σήμα για περιστατικό και ό,τι κι αν συνέβαινε στη ζωή σου πριν από λίγα δευτερόλεπτα πρέπει να περάσει σε δεύτερη μοίρα. Αναμένεται από εσένα να ανταποκριθείς, να αξιολογήσεις την κατάσταση, να πάρεις αποφάσεις και να προσφέρεις την καλύτερη δυνατή φροντίδα. Δεν έχει σημασία αν τρέχεις σε περιστατικά όλη τη νύχτα, αν δεν έχεις φάει ένα κανονικό γεύμα ή αν αντιμετωπίζεις κάποιο πρόβλημα στο σπίτι που κανείς στη δουλειά δεν γνωρίζει. Όταν φτάσεις στον ασθενή, εκείνος αξίζει την προσοχή σου, την κρίση σου και την καλύτερή σου προσπάθεια.
Υπάρχει όμως μια πλευρά της επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας για την οποία δεν μιλάμε αρκετά. Ζητάμε από ανθρώπους να αποδίδουν σε μερικές από τις πιο απρόβλεπτες καταστάσεις που μπορεί κανείς να φανταστεί, συχνά έπειτα από ώρες διακεκομμένου ύπνου, συνεχών απαιτήσεων και ελάχιστου χρόνου για να πάρουν μια ανάσα ανάμεσα στα περιστατικά. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί μιλούν απότομα μεταξύ τους, γιατί η επικοινωνία καταρρέει ή γιατί κάποιος που ήταν πάντα σε εγρήγορση ξαφνικά φαίνεται να μην προσέχει πράγματα που κανονικά δεν θα του ξέφευγαν.
Έχουμε την τάση να κοιτάμε το λάθος χωρίς να εξετάζουμε όλα όσα προηγήθηκαν. Βλέπουμε τη λεπτομέρεια που διέφυγε, τη λανθασμένη απόφαση ή την αστοχία στην επικοινωνία. Δεν ρωτάμε πάντα πόσο κουρασμένος ήταν εκείνος ο άνθρωπος, πόση πίεση δεχόταν, αν είχε την υποστήριξη που χρειαζόταν ή τι συνέβαινε γύρω του τη στιγμή που πήρε την απόφαση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δικαιολογούμε την ανεπαρκή απόδοση ή ότι παύουμε να ζητάμε από τον καθένα να αναλαμβάνει την ευθύνη του. Οι ασθενείς μας αξίζουν κάτι καλύτερο. Όμως η λογοδοσία χωρίς κατανόηση καλύπτει μόνο ένα μέρος της εικόνας. Αν θέλουμε να βελτιώσουμε την απόδοση, πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να εξετάσουμε τις συνθήκες που την επηρεάζουν.
Έχω περάσει περισσότερα από 30 χρόνια στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα και ένα πράγμα που έχω μάθει είναι ότι η εμπειρία μπορεί να σου διδάξει πολλά, αλλά δεν σε κάνει άτρωτο στην ανθρώπινη φύση σου. Ακόμη και ο πιο έμπειρος διασώστης του πληρώματος μπορεί να κουραστεί. Ακόμη και ο πιο ικανός εκπαιδευτής πεδίου μπορεί να έχει μια δύσκολη μέρα. Ο προϊστάμενος που φαίνεται να έχει τα πάντα υπό έλεγχο μπορεί να κουβαλά μεγαλύτερο βάρος απ’ όσο αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Τίποτε από αυτά δεν κάνει αυτομάτως κάποιον λιγότερο ικανό. Το να τα αγνοούμε, όμως, δεν τα εξαφανίζει.
Τα καλά οργανωμένα συστήματα επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας κατανοούν ότι η κλινική αριστεία απαιτεί περισσότερα από τη διδασκαλία πρωτοκόλλων και την τυπική πιστοποίηση δεξιοτήτων. Χρειάζεται ανθρώπους που αντιλαμβάνονται πότε κάτι δεν πάει καλά, συναδέλφους που επικοινωνούν μεταξύ τους, στελέχη που δίνουν προσοχή και μια κουλτούρα στην οποία το να μιλάς ανοιχτά θεωρείται πράξη προστασίας των ασθενών και όχι παραδοχή αδυναμίας.
Γιατί μερικές φορές η διαφορά ανάμεσα σε μια καλή και μια κακή έκβαση δεν είναι το αν κάποιος γνωρίζει το πρωτόκολλο. Είναι το αν μπορεί να αναγνωρίσει αυτό που συμβαίνει μπροστά του, να σκεφτεί αρκετά καθαρά ώστε να δράσει και να έχει δίπλα του έναν συνάδελφο που θα προσέξει ό,τι ίσως του έχει διαφύγει.
Δεν θα εξαλείψουμε ποτέ κάθε παράγοντα πίεσης από την επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα. Αυτό δεν είναι ρεαλιστικό. Μπορούμε όμως να κατανοήσουμε καλύτερα πώς αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν τους ανθρώπους που κάνουν αυτή τη δουλειά.
Δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε τον άνθρωπο από την επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα. Μπορούμε, ωστόσο, να γίνουμε πολύ καλύτεροι στο να κατανοούμε τον άνθρωπο που την προσφέρει.
Αυτός είναι ο ανθρώπινος παράγοντας στην επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα. Σημαίνει να κοιτάμε πέρα από την κλήση, πέρα από το δελτίο του περιστατικού και πέρα από την έκβαση, ώστε να κατανοήσουμε τι επηρεάζει πραγματικά την απόδοση στο πεδίο.
Γιατί, αν θέλουμε καλύτερη φροντίδα για τους ασθενείς, πρέπει να νοιαζόμαστε για περισσότερα από την ίδια την ιατρική. Πρέπει να κατανοούμε τους ανθρώπους που την προσφέρουν.
Πηγή: The Human Factor of EMS
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
