Στην εκπαίδευση και την επιχειρησιακή καθημερινότητα του ΕΚΑΒ, η έμφαση δίνεται – εύλογα – στα βαριά, δραματικά και χρονικά κρίσιμα περιστατικά: ανακοπές, πολυτραυματίες, STEMI, αγγειακά εγκεφαλικά.
Όμως, για τα περισσότερα πληρώματα, αυτή δεν είναι η πλειονότητα των κλήσεων.
Η πραγματικότητα περιλαμβάνει:
-
Διακομιδές από Κέντρα Υγείας ή ΤΕΠ
-
Ελεγχόμενες αιμορραγίες
-
Ήπια τραύματα
-
Ενδονοσοκομειακές μεταφορές
-
Ασθενείς που περισσότερο χρειάζονται υποστήριξη παρά επείγουσα παρέμβαση
Και εκεί αναδεικνύεται μια δεξιότητα που σπάνια διδάσκεται συστηματικά:
η ικανότητα ουσιαστικής, ανθρώπινης συνομιλίας.
Όταν το 80% της Δουλειάς Είναι Συζήτηση
Σε μια τυπική διακομιδή:
Ασθενής με ελεγχόμενη αιμορραγία, πλήρης κλινικός έλεγχος, παρακολούθηση ζωτικών σημείων, αλλά χωρίς ανάγκη περαιτέρω προνοσοκομειακής παρέμβασης.
Η ιατρική πράξη έχει ολοκληρωθεί.
Αυτό που απομένει είναι η παρουσία.
Συχνά ο ασθενής:
-
Νιώθει αμηχανία («Δεν είναι σοβαρό, γιατί μπήκα σε ασθενοφόρο;»)
-
Φόβο για το άγνωστο
-
Άγχος για το αποτέλεσμα
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ποιότητα της εμπειρίας καθορίζεται όχι από τεχνικές δεξιότητες, αλλά από τη διαπροσωπική επικοινωνία.
Πολλοί διασώστες παραδέχονται:
«Μερικές φορές το 80% της δουλειάς είναι κουβεντούλα.»
Και αυτό δεν είναι υποβάθμιση της αποστολής.
Είναι αναγνώριση της πραγματικότητας.
Είναι Ζήτημα Γενεών;
Υπάρχει η άποψη ότι οι νεότερες γενιές – μεγαλωμένες με ψηφιακή επικοινωνία – δυσκολεύονται στη δια ζώσης συνομιλία.
Στο ελληνικό περιβάλλον του ΕΚΑΒ παρατηρούνται συχνά:
-
Σιωπηλές διακομιδές
-
Ενασχόληση με το δελτίο αποστολής
-
Εστίαση αποκλειστικά στην καταγραφή
Η τεχνολογία είναι εργαλείο, όχι υποκατάστατο παρουσίας.
Ωστόσο, δεν πρόκειται απλώς για ηλικιακό ζήτημα.
Η επαγγελματική εξουθένωση (burnout), η κόπωση και η κουλτούρα «πάμε στο επόμενο» επηρεάζουν όλους.
Η επικοινωνία δεν είναι έμφυτη μόνο.
Είναι δεξιότητα που καλλιεργείται.
Γιατί Είναι Σημαντική η «Κουβεντούλα» στο ΕΚΑΒ;
Η απλή, ανθρώπινη συνομιλία:
-
Μειώνει το άγχος του ασθενούς
-
Βελτιώνει τη συνεργασία
-
Αυξάνει την εμπιστοσύνη
-
Παρέχει επιπλέον κλινικές πληροφορίες
-
Δημιουργεί θετική εικόνα για τον οργανισμό
Στην προνοσοκομειακή φροντίδα, η συναισθηματική υποστήριξη είναι μέρος της θεραπείας.
Πρακτικοί Τρόποι Εκπαίδευσης στο ΕΚΑΒ
Μέθοδος 1 – Ελεγχόμενη Κοινωνική Έκθεση
Η δεξιότητα συνομιλίας αναπτύσσεται με εξάσκηση.
Προτάσεις για το ΕΚΑΒ:
-
Συμμετοχή πληρωμάτων σε δράσεις πρόληψης (ενημερωτικές εκδηλώσεις)
-
Δημόσιες παρεμβάσεις σε σχολεία ή κοινότητες
-
Εκπαιδευτικά σενάρια όπου ο στόχος είναι η επικοινωνία και όχι η τεχνική παρέμβαση
Ο στόχος:
Να μάθουμε να μιλάμε με οποιονδήποτε, για οτιδήποτε, με άνεση και σεβασμό.
Μέθοδος 2 – Παρατήρηση για Στοιχεία Συζήτησης
Κατά την εκτίμηση σκηνής:
-
Φωτογραφίες οικογένειας
-
Παράσημα στρατιωτικής θητείας
-
Θρησκευτικά σύμβολα
-
Βιβλία, αθλητικά αντικείμενα, αναμνηστικά
Η παρατήρηση δεν είναι μόνο για κινδύνους.
Είναι και για ανθρώπινη σύνδεση.
Παράδειγμα:
«Βλέπω φωτογραφίες εγγονιών – πόσα έχετε;»
Μικρή ερώτηση. Μεγάλο άνοιγμα.
Μέθοδος 3 – Πρώτα Επαγγελματική Αυτοπεποίθηση
Όταν ο διασώστης:
-
Ελέγχει πλήρως τις ιατρικές του δεξιότητες
-
Γνωρίζει τα πρωτόκολλα
-
Νιώθει σίγουρος κλινικά
τότε έχει γνωστικό χώρο για επικοινωνία.
Η εκπαίδευση στο ΕΚΑΒ πρέπει να περιλαμβάνει:
-
Προσομοιώσεις με έμφαση στη ροή επικοινωνίας
-
Εκπαίδευση σε θεραπευτική επικοινωνία
-
Ανατροφοδότηση όχι μόνο για κλινικές πράξεις αλλά και για συμπεριφορά
Οι διακομιδές ρουτίνας είναι ιδανικό πεδίο εξάσκησης.
Μέθοδος 4 – «Άνθρωπος Πρώτα, Διασώστης Μετά»
Πριν εισέλθουμε στη σκηνή:
Σταματάμε για 2 δευτερόλεπτα.
Θυμόμαστε: έχουμε απέναντί μας άνθρωπο.
Απλές φράσεις:
-
«Πώς τα πάτε αυτή τη στιγμή;»
-
«Σας τρόμαξε αυτό που έγινε;»
-
«Είμαι εδώ μαζί σας.»
Δεν απαιτείται σενάριο.
Απαιτείται παρουσία.
Η Συναισθηματική Υποστήριξη Είναι Κλινική Παρέμβαση
Σε ηλικιωμένο με άνοια
Σε ασθενή με κρίση πανικού
Σε συγγενή τραυματία
Το κράτημα ενός χεριού ή μια ήρεμη κουβέντα μπορεί να μειώσει:
-
Καρδιακή συχνότητα
-
Υπεραερισμό
-
Επιθετικότητα
-
Άρνηση συνεργασίας
Η συναισθηματική σταθεροποίηση είναι μέρος της θεραπείας.
Το Πρόβλημα Δεν Είναι η Ηλικία – Είναι η Κουλτούρα
Αν στο ΕΚΑΒ η κουλτούρα είναι:
-
«Τελείωνε να φύγουμε»
-
«Δεν είναι σοβαρό, μην ασχολείσαι»
-
«Κράτα απόσταση»
τότε η επικοινωνία υποβαθμίζεται.
Αν όμως η κουλτούρα είναι:
-
Σεβασμός
-
Παρουσία
-
Ποιότητα επαφής
τότε η κουβεντούλα γίνεται εργαλείο φροντίδας.
Συμπέρασμα
Η «Κουβεντούλα» είναι κλινικό εργαλείο.
Δεν αντικαθιστά την τεχνική επάρκεια.
Τη συμπληρώνει.
Στο ΕΚΑΒ:
-
Οι περισσότερες κλήσεις δεν είναι δραματικές.
-
Οι περισσότεροι ασθενείς χρειάζονται καθησυχασμό.
-
Οι περισσότερες διακομιδές είναι ευκαιρίες σύνδεσης.
Η επικοινωνία μπορεί να διδαχθεί.
Μπορεί να αξιολογηθεί.
Μπορεί να βελτιωθεί.
Και σε πολλές περιπτώσεις,
είναι αυτό που θα θυμάται περισσότερο ο ασθενής από όλη την εμπειρία του.
Βιβλιογραφία: Teaching Small Talk—An Often Neglected and Teachable Skill in EMS
Παναγιώτης Σπανός
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
