Κεφάλαιο 3.
Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας
3.1. Η λειτουργία του ΕΚΑΒ στην Ελλάδα
Σύμφωνα με την Οικονόμου (2004), το ΕΚΑΒ ξεκίνησε την λειτουργεία του λίγο μετά την
ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, με σκοπό την αναβάθμιση του χώρου της υγείας στην
Ελλάδα. Η πορεία του ΕΣΥ διαμορφώνεται ανάλογα με τους στόχους της εκάστοτε ηγεσίας και
έτσι χωρίζεται τελικά σε τέσσερεις περιόδους:
• 1
η περίοδος: ψηφίζεται ο ιδρυτικός νόμος για το ΕΣΥ, 1397/1983 (ΦΕΚ 143, 1983)
• 2
η περίοδος: υποβάθμιση του ΕΣΥ, ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα σύμφωνα με το νόμο
2071/ 1992 (ΦΕΚ 123,1992)
• 3
η περίοδος: αποκατάσταση ΕΣΥ με βάση τον νόμο 2194/1994 (ΦΕΚ 34, 1994)
• 4
Η περίοδος: εισάγονται σύγχρονες αρχές και τεχνικές διοίκησης στο ΕΣΥ βασιζόμενες
στον νόμο 2519/1997 (ΦΕΚ 165, 2997).
Σύμφωνα με τον νόμο 1579 (ΦΕΚ 217, 1985) το ΕΚΑΒ ιδρύεται αντιστοίχως το έτος
1985. Η έδρα του είναι στην Αθήνα, ανήκει στο Υπουργείο Υγείας και ορίζεται ως Νομικό
Πρόσωπο Δημοσίου Δίκαιου. Σκοπός της λειτουργείας του είναι η οργάνωση της παροχή
άμεσης βοήθειας, επείγουσας ιατρικής φροντίδας και μεταφορά ασθενών σε μονάδες παροχής
υπηρεσιών υγείας. Πιο αναλυτικά ο ρόλος λειτουργίας του ΕΚΑΒ περιγράφεται στο νόμο 2071
(ΦΕΚ 123, 1992) όπου αναφέρεται ότι:
1. Οι διασώστες του ΕΚΑΒ θα πρέπει να είναι εκπαιδευμένοι στην παροχή πρώτων
βοηθειών και στην έκτακτη προνοσοκομειακή ιατρική
2. Οργάνωση και συμμετοχή για παροχή των παραπάνω σε περιπτώσεις φυσικών ή
ανθρώπινων καταστροφών και ατυχημάτων
3. Εφαρμογή των πρώτων βοηθειών σε άτομα που η ζωή τους βρίσκεται σε κίνδυνο και
μεταφορά αυτών σε μονάδες υγειονομικής φροντίδας
4. Μεταφορά και εκείνων που δεν βρίσκεται η ζωή τους σε κίνδυνο όταν δεν δύναται να
βρουν άλλον τρόπο μεταφοράς.
Όσον αφορά τον τρόπο λειτουργίας του, σύμφωνα με το ΦΕΚ 229, 1996, συντονίζεται
από τις εξής υπηρεσίες:
➢ Διεύθυνση οργάνωσης και συντονισμού
➢ Διεύθυνση νοσηλευτικών υπηρεσιών
➢ Τμήμα άμεσης επέμβασης
➢ Τμήμα ειδικών μονάδων
➢ Τμήμα ιατρικών υπηρεσιών
➢ Τμήμα οικονομικής διοίκησης και προμηθειών
➢ Διεύθυνση διοικητικών και οικονομικών υπηρεσιών
➢ Τμήμα διοίκησης προσωπικού
➢ Τμήμα εκπαίδευσης
➢ Τμήμα γραμματείας
➢ Γραφείο νομικών υπηρεσιών
➢ Γραφείο Προέδρου.
Ταυτόχρονα, με βάση το Προεδρικό Διάταγμα 376 (ΦΕΚ 169, 1988) ξεκίνησαν να
λειτουργούν σε δώδεκα πρωτεύουσες νομών περιφερειακές υπηρεσίες του ΕΚΑΒ. Αυτές
βρίσκονται στην Θεσσαλονίκη, στο Ηράκλειο, στην Πάτρα, στα Ιωάννινα, στην Λάρισα, στην
Καβάλα, στην Λαμία, στην Τρίπολη και στην Αλεξανδρούπολη. Αποτελούν αυτοδύναμα
παραρτήματα και είναι υπεύθυνα για τον συντονισμό των ασθενοφόρων του τομέα τους.
Σύμφωνα με τον Σερβέ (όπως αναφέρεται στην Καρούτσος και συν., 2007), το ΕΚΑΒ
είναι ο μοναδικός φορέας της χώρας που μπορεί να παρέχει επίσημα Επείγουσα
Προνοσοκομιακή Ιατρική και Νοσηλευτική Φροντίδα.
3.2. Το προσωπικό του ΕΚΑΒ και τα μέσα διακομιδής
Στο ΕΚΑΒ απασχολούνται διάφορες ειδικότητες τόσο ιατρικού όσο και διοικητικού
προσωπικού. Σύμφωνα με τον Αντωνόπουλο (2015), υπάρχουν ορθοπεδικοί, καρδιολόγοι,
παθολόγοι, χειρουργοί, πνευμονολόγοι, αναισθησιολόγοι και γενικοί ιατροί. Απαραίτητο είναι
όλοι τους να έχουν και πτυχίο Επείγουσας Προνοσοκομειακής Ιατρικής.
Με βάση το Προεδρικό Διάταγμα 376 (ΦΕΚ 169, 1988), το ΕΚΑΒ στελεχώθηκε με
κάποιες επιπλέον θέσεις πανεπιστημιακής, τεχνολογικής, δευτεροβάθμιας και υποχρεωτικής
εκπαίδευσης με σκοπό την εύρυθμη λειτουργία του. Χαρακτηριστικά αναφέροντα κάποιες
ειδικότητες: μηχανικοί, νοσηλευτές, κοινωνικοί λειτουργοί, υπάλληλοι μηχανογράφησης,
λογιστές, τεχνικοί, υπάλληλοι καθαριότητας και νυχτοφύλακες.
Σύμφωνα με τον Καρούτσο (2007), το ΕΚΑΒ στελεχώνεται επίσης από τα πληρώματα
των ασθενοφόρων και των άλλων μέσων διακομιδής. Τα ασθενοφόρα στελεχώνονται από δυο
διασώστες και είναι επανδρωμένα με τον κατάλληλο εξοπλισμό. Υπάρχουν ακόμη οι Κινητές
Μονάδες Επείγουσας Προνοσοκομειακής Φροντίδας, οι μοτοσικλέτες και ελικόπτερα.
Σήμερα (Φεβρουάριος
2021) υπάρχουν 735 ασθενοφόρα σε όλη την Ελλάδα και 102 Ειδικές Κινητές
Μονάδες Επείγουσας Προνοσοκομειακής Ιατρικής. Τα 350 ασθενοφόρα έχουν παραχωρηθεί
από το ΕΚΑΒ σε νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας της περιφέρειας («Μέσα Διακομιδής» χ.η.).
Για να πραγματοποιηθεί μια διακομιδή με διασωστικό όχημα του ΕΚΑΒ θα πρέπει
κάποιος να καλέσει στον τηλεφωνικό αριθμό 166. Στη συνέχεια, γίνεται αξιολόγηση του
περιστατικού από εξειδικευμένο προσωπικό και βάση πρωτοκόλλου οργανώνεται η σειρά με
την οποία θα εξυπηρετηθούν τα περιστατικά (Άγγουριδάκης και Σπυράκης, 2010).
Ο συντονισμός πραγματοποιείται στο Επιχειρησιακό Κέντρο Επικοινωνίας του ΕΚΑΒ
όπου ακολουθείται συγκεκριμένο πρωτόκολλο ενεργειών με σκοπό την διαβάθμιση του
επείγοντος των περιστατικών (Καρούτσος και συν., 2007).
3.3. Οδηγός σπουδών ΣΑΕΚ
Σύμφωνα με την Papaspyrou et al (2004), για να γίνει κάποιος διασώστης θα πρέπει να
φοιτήσει στη ΣΑΕΚ του ΕΚΑΒ για δυο έτη. Μέσα σε αυτά τα δυο χρόνια παρακολουθήσει 1.200
ώρες θεωρίας και πρακτικής άσκησης.
Η ΣΑΕΚ του ΕΚΑΒ είναι δημόσια και ανήκει στο
Υπουργείο Υγείας. Η εκπαίδευση γίνεται σε ειδικούς χώρους όπου είναι διαθέσιμος ο
κατάλληλος εξοπλισμός. Οι εκπαιδευτές είναι καταρτισμένοι και έμπειροι. Οι απόφοιτοι
μετά το πέρας των σπουδών τους μπορούν να απασχοληθούν στο ΕΚΑΒ, στο ΚΕΕΛΠΝΟ, σε
ΜΚΟ, σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.α. Σχολές υπάρχουν στην Αθήνα και στην
Θεσσαλονίκη.
Σύμφωνα με τον Οδηγό σπουδών της ειδικότητας: Διασώστης- Πλήρωμα Ασθενοφόρου
(2018), προϋπόθεση για την εγγραφή είναι ο υποψήφιος να είναι κάτοχος απολυτήριου Λυκείου. Με το πέρας των σπουδών οι σπουδαστές
λαμβάνουν Δίπλωμα Επαγγελματικής Ειδικότητας Εκπαίδευσης και Κατάρτισης Επιπέδου 5. Η
διάρκεια των σπουδών είναι πέντε εξάμηνα θεωρητικής και πρακτικής κατάρτισης. Οι 1.200
ώρες αφορούν διδακτικές ώρες ειδικότητας και οι 960 πρακτική άσκηση. Ο απόφοιτος είναι σε
θέση να εφαρμόσει τις αρχές της επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας.
Τα μαθήματα της ΣΑΕΚ είναι:
• Ανατομία
• Φυσιολογία
• Υγιεινή- Μικροβιολογία
• Αγγλική ορολογία
• Οργάνωση της επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας
• Εκτίμηση και υποστήριξη ζωτικών λειτουργιών κατά συστήματα
• Φυσιοπαθολογία
• Τεχνικές επικοινωνίας στην λήψη επείγουσας κλήσης
• Συστήματα επικοινωνίας
• Επείγοντα περιστατικά
• Πρακτική εφαρμογή στην ειδικότητα
• Φαρμακολογία
• Επείγοντα τραυματολογικά- Προνοσοκομειακή αντιμετώπιση του τραύματος
• Μαζικές απώλειες υγείας
• Εφαρμογές πρωτοκόλλων σε σύνδρομα και νοσήματα
• Διακομιδές ασθενών
• Βασικές γνώσεις ασφαλούς οδήγησης
• Πρακτική σε πραγματικές συνθήκες επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ).
3.4. Χαρακτηριστικά του διασώστη
Σύμφωνα με τον Ρίζο (2018), οι διασώστες του ΕΚΑΒ αποτελούν τον συνδετικό κρίκο
ανάμεσα στους πολίτες και στο σύστημα της υγείας.
‘Ένας διασώστης για να είναι προστατευτικός και αποτελεσματικός για τον εαυτό του και
για τους άλλους θα πρέπει να έχει κατακτήσει την ικανότητα του αυτοελέγχου και να παραμένει
λογικός και ήρεμος σε οποιαδήποτε συνθήκη συναντήσει. Βασικός σκοπός του είναι η
δημιουργία κατάλληλων συνθηκών ασφαλείας τόσο για το πλήρωμα όσο και για τον ασθενή.
Απαραίτητη είναι η εκτίμηση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται ο ασθενής ώστε να
εφαρμοστούν οι κατάλληλες τεχνικές (Εγχειρίδιο Πρώτων Βοηθειών, 2017).
Σύμφωνα με την Μαργιολάκη και συν., (όπως αναφέρεται στο Σαχίνη- Καρδάση και
συν., 2006), οι διασώστες θα πρέπει να έχουν την ικανότητα να λαμβάνουν ένα σύντομο και
στοχευμένο ιστορικό του ασθενούς και να αξιολογούν την κατάσταση σε συνδυασμό με τα
διάφορα προβλήματα υγείας που ελλοχεύουν σε κάθε ηλικιακή ομάδα. Επίσης, να εφαρμόζουν
τις τεχνικές που έχουν εκπαιδευτεί ώστε να διατηρήσουν κάποιον στη ζωή θέτοντας
προτεραιότητες σχετικά με τις κινήσεις που πρέπει να ακολουθήσουν.
Είναι απαραίτητο όλοι οι διασώστες να διατηρούν ψυχική, σωματική και πνευματική
ισορροπία ώστε να καταφέρνουν να διατηρούν την ψυχραιμία τους και να ανταπεξέλθουν στις
δυσκολίες του επαγγέλματός τους (Ρίζος, 2018).
Σύμφωνα με τον Σερβέ (όπως αναφέρεται στους Καρούστου και συν., 2007), οι
διασώστες του ΕΚΑΒ κινδυνεύουν καθημερινά από εργασιακά ατυχήματα και καταπονούνται
από ψυχοσωματικούς παράγοντες. ‘Έτσι η ανάγκη για την σωματική και ψυχική προστασία είναι
απαραίτητη.
3.5. Προβλήματα λειτουργίας του ΕΚΑΒ στην Ελλάδα
Οι διασώστες του ΕΚΑΒ καλούνται καθημερινά να ανταποκριθούν σε ένα πολύ
απαιτητικό πλαίσιο εργασίας με υψηλά επίπεδα άγχους, σε επιχειρησιακό και εργασιακό
επίπεδο, με πολλές ευθύνες έχοντας επιπτώσεις στην ψυχική τους υγεία. Κατά καιρούς, γίνονται
προτάσεις προκειμένου να δημιουργηθεί κάποιο υποστηρικτικό πλαίσιο χωρίς όμως να έχει
υπάρξει αποτέλεσμα μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί, στην
Αθήνα το 2001 και στα Ιωάννινα το 2005, οι εργαζόμενοι του ΕΚΑΒ εμφανίζουν συμπτώματα
«επαγγελματικής εξουθένωσής», αποπροσωποποίησης και συναισθηματικής εξάντλησης.
Αναφέρθηκε ότι τα προβλήματα αυτά δεν επιλύονται αντιθέτως επιβαρύνονται όλο και
περισσότερο. Υπάρχει λοιπόν μεγάλη ανάγκη για την λήψη των μέτρων εκείνων που θα
βοηθήσουν στην μείωση του φαινομένου («ΕΥΑΕ: Προώθηση της Ψυχικής Υγείας των
εργαζομένων του ΕΚΑΒ με την πρόβλεψη και σύσταση γραφείου Ψυχοκοινωνικής Μέριμνας»,
2018).
Λουκία Τερτίπη
Μεταπτυχιακή Διατριβή Ειδίκευσης
Master Thesis
Συνεχίζεται…
Διασώζειν & Διασώζεστε: Εκμάθηση Α’ Βοηθειών Ψυχικής Υγείας στους διασώστες του ΕΚΑΒ & παροχή ψυχολογικής υποστήριξης για την προάσπισή τους (Μέρος 3ο)
Διασώζειν & Διασώζεστε: Εκμάθηση Α’ Βοηθειών Ψυχικής Υγείας στους διασώστες του ΕΚΑΒ & παροχή ψυχολογικής υποστήριξης για την προάσπισή τους (Μέρος 4ο)
ΔΙΑΣΩΣΤΕΣ ΡΟΔΟΥ
